Chung thủy là đủ? Góc nhìn khác về bảo vệ sức khỏe cặp đôi trong những mối quan hệ lâu năm
7 giờ sáng, Thu Hà (40 tuổi, Quảng Ninh) nhắn cô giáo xin thời khóa biểu học bù cho con. 9 giờ, chị đặt thêm thuốc huyết áp cho bố. Riêng lịch khám sức khỏe định kỳ của hai vợ chồng, Hà đã dời sang “tuần sau” lần thứ ba.
"Xoay tới xoay lui là hết ngày", Hà nói. Từ vài năm nay, vợ chồng chị "cân" nhiều khoản chi, trách nhiệm, nỗi lo giữa con cái còn nhỏ và cha mẹ lớn tuổi. Những cuộc hẹn cà phê cuối tuần với bạn bè, tập thể thao hay khám sức khỏe định kỳ… luôn bị trì hoãn vì "nhà có việc khác gấp hơn".
Câu chuyện của chị Hà là tâm sự chung của thế hệ "bánh mì kẹp" (sandwich generation) . Thuật ngữ "bánh mì kẹp", theo chị tìm hiểu được, dùng mô tả nhóm người bị "kẹp" giữa hai lớp trách nhiệm: vừa nuôi dạy con cái, vừa phụng dưỡng cha mẹ. Vì phải làm tròn nhiều vai trong gia đình, thế hệ "bánh mì kẹp" dễ bỏ quên việc chăm sóc thể chất, tinh thần của chính mình. Khi đồng nghiệp rủ đi tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ, chị Hà chần chừ: "Vợ chồng mình sống với nhau chục năm rồi, tóc cũng sắp bạc đến nơi, còn lo làm gì. Cũng chưa thấy cơ thể có dấu hiệu bất thường".

Chị Hà bắt đầu để ý hơn đến những vấn đề sức khỏe liên quan HPV sau một lần đi khám cùng chị gái. Chị gái chị vừa kỷ niệm 15 năm ngày cưới, sức khỏe vẫn ổn định, cho đến khi bác sĩ ghi nhận bất thường ở cổ tử cung và chỉ định theo dõi. Câu chuyện ấy khiến chị Hà nhìn lại lịch chăm sóc sức khỏe của mình. Chị đặt lịch khám phụ khoa định kỳ và tìm hiểu thêm về các biện pháp dự phòng ung thư cổ tử cung phù hợp với độ tuổi.
Tại đây, bác sĩ giải thích phần lớn trường hợp nhiễm HPV không có triệu chứng và có thể tự đào thải, nhưng việc nhiễm dai dẳng có thể gây ra các bệnh như mụn cóc sinh dục, tiền ung thư và ung thư cổ tử cung, hậu môn sinh dục ở cả nam và nữ. Bác sĩ cũng nhấn mạnh, bạn vẫn có thể bị nhiễm HPV dù chỉ có 1 bạn tình. Triệu chứng từ nhiễm HPV có thể phát triển rất nhiều năm sau khi quan hệ tình dục với người bị nhiễm. Do đó, khó để biết được mình bị nhiễm HPV lần đầu tiên khi nào. Vì thế bác sĩ giải thích cho hai vợ chồng để cả hai có hướng dự phòng phù hợp.
Nếu chị Hà đã quan tâm đến những vấn đề liên quan đến HPV sau câu chuyện của người chị, thì Phương Thảo (38 tuổi, TP. HCM) lại gặp tình huống khác. Chị tìm hiểu trên các trang tin của Bộ Y tế và nhiều nghiên cứu khoa học liên quan đến vi rút HPV. Chị chú ý trước một nghiên cứu của Đại học Johns Hopkins (Hoa Kỳ) theo dõi 700 phụ nữ từ 35–60 tuổi cho thấy: 155 trong số 183 trường hợp nhiễm mới HPV (tương ứng 85% số trường hợp) được phát hiện xảy ra trong những giai đoạn không có hoạt động tình dục hoặc chỉ có quan hệ một vợ một chồng/một bạn tình, và có mối liên quan chặt chẽ với mức độ phơi nhiễm tình dục tích lũy trong suốt cuộc đời. Mang thắc mắc này đến hỏi bác sĩ, chị Thảo mới nhận rai rằng hôn nhân chung thuỷ không đồng nghĩa với việc không cần quan tâm đến HPV.
Mặc dù phần lớn các trường hợp nhiễm HPV không có triệu chứng và tự đào thải, nhưng việc nhiễm dai dẳng có thể dẫn đến các bệnh như: mụn cóc sinh dục, tiền ung thư và ung thư cổ tử cung, hậu môn sinh dục ở cả nam và nữ. "Ước tính khoảng thời gian từ tế bào bất thường đến khi tiến triển thành ung thư cổ tử cung là 15 - 20 năm đối với những người có hệ miễn dịch bình thường. Nếu hệ miễn dịch bị suy giảm, thời gian này chỉ còn 5 - 10 năm. Tuy vậy, ung thư cổ tử cung là bệnh có thể phòng ngừa và điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm.Vì thế, việc dự phòng nên được chủ động từ sớm, thông qua tiêm vắc-xin HPV, tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ và điều trị kịp thời khi cần thiết, thay vì chờ đến khi xuất hiện dấu hiệu bất thường", bác sĩ giải thích.

Quan tâm về dự phòng HPV nên là trách nhiệm chung để góp phần bảo vệ sức khỏe của các thành viên trong gia đình. Ảnh minh họa.
Hiểu rõ "phòng bệnh hơn chữa bệnh", chị Thảo bắt đầu lên kế hoạch dự phòng HPV để góp phần bảo vệ sức khỏe cho cả hai. Trước tiên, chị rủ chồng cùng đến bác sĩ tham vấn để nắm vững các kiến thức phòng vệ HPV, bao gồm thay đổi lối sống như không hút thuốc, tăng cường vận động, dinh dưỡng hợp lý; quan hệ tình dục an toàn, dùng bao cao su; chủ động tham vấn chuyên gia y tế về phòng vệ HPV tại cơ sở y tế; tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ cho phụ nữ 21-65 tuổi theo hướng dẫn chuyên gia y tế; và tại đây bác sĩ cũng cho chị biết thêm rằng, việc đã cắt bao quy đầu tự nguyện có thể giúp giảm nguy cơ lây nhiễm HPV ở nam giới.
Với những người phụ nữ U40 như chị Hà hay chị Thảo, khái niệm "tròn vai" giờ đây cũng được nhìn theo một cách khác: Biết nói "không" với việc luôn phải tự mình quán xuyến mọi thứ, chủ động đi khám thay vì chờ cơ thể lên tiếng, và sẵn sàng cùng chồng chủ động chăm sóc sức khỏe của cả hai. Trong một mối quan hệ bền vững, chăm sóc bản thân là cách để mỗi người khỏe mạnh hơn và cùng nhau vun vén cho cuộc sống chung.
Tìm hiểu thêm các thông tin về HPV qua fanpage HPV Vietnam..
Nội dung này được phối hợp biên soạn bởi Hội Y học Dự phòng Việt Nam và MSD, kiểm nhận bởi Hội Y học Dự phòng Việt Nam và MSD tài trợ cho mục tiêu giáo dục.
Thông tin được cung cấp trong tài liệu này chỉ nhằm cung cấp kiến thức chung mà không thay thế cho tư vấn y khoa chuyên môn. Vui lòng tham khảo ý kiến của chuyên gia y tế để có được tư vấn cụ thể và thông tin cập nhật nhất.
VVPM Code: VN-GSL-04815 20092028