Cảnh báo một việc nhiều bậc cha mẹ Việt thích làm nhưng hệ quả nguy hiểm hơn tưởng tượng

"Tự hào về con trai lớp 3 của mẹ. Toán 10, Tiếng Việt 9,5. Cả nhà thả tim nào!".

Dòng trạng thái ấy nhận về hàng trăm lượt thích chỉ sau vài giờ. Những lời chúc mừng, những biểu tượng vỗ tay, những bình luận "xin vía học giỏi" khiến không khí trở nên rộn ràng. Với nhiều phụ huynh, việc chia sẻ bảng điểm của con đơn giản là niềm vui, là cách lưu giữ một cột mốc đáng nhớ.

Nhưng phía sau những con số đẹp ấy, câu hỏi đặt ra là đứa trẻ có thực sự thoải mái với việc thành tích của mình được công khai trước hàng trăm, thậm chí hàng nghìn người?

Một tấm bảng điểm và áp lực vô hình

Chị M., phụ huynh có con gái học lớp 7 tại TP.HCM, từng đều đặn đăng bảng điểm của con mỗi học kỳ. Cô bé học giỏi, nhiều năm liền đạt học sinh xuất sắc. Mỗi lần mẹ chia sẻ, bạn bè và người thân đều trầm trồ khen ngợi.

Mọi chuyện chỉ thay đổi khi bước sang năm lớp 7, con gái chị M. có một môn đạt 7,5 thay vì 9-10 như trước. Tối hôm nhận bảng điểm, cô bé lặng lẽ nói: "Mẹ đừng đăng lên Facebook kỳ này được không? Con ngại lắm".

Hóa ra, những lần chia sẻ trước đó khiến em vô tình trở thành "chuẩn mực" trong mắt họ hàng và bạn bè của mẹ. Mỗi học kỳ mới không chỉ là kết quả học tập, mà là một lần "giữ phong độ". Em bắt đầu sợ nếu điểm thấp hơn, mọi người sẽ thất vọng hoặc so sánh. Với người lớn, đó là niềm tự hào. Với trẻ, đó có thể là áp lực vô hình.

Niềm vui của cha mẹ và quyền riêng tư của con

Trong thời đại mạng xã hội, việc chia sẻ thành tích học tập của con đã trở nên phổ biến. Nhiều phụ huynh coi đó là cách động viên, ghi nhận nỗ lực và lưu lại hành trình trưởng thành. Tuy nhiên, bảng điểm không chỉ là con số. Nó phản ánh năng lực, điểm mạnh điểm yếu, thậm chí những môn học trẻ còn chưa tốt. Khi công khai những thông tin này, cha mẹ vô tình đưa con vào một không gian đánh giá rộng lớn, nơi mỗi người đều có thể bình luận.

Trẻ em, đặc biệt ở độ tuổi tiểu học và trung học, đang trong quá trình hình thành lòng tự trọng. Việc thành tích liên tục được đặt dưới "ánh đèn mạng xã hội" có thể khiến các em gắn giá trị bản thân với điểm số. Khi điểm cao, các em được tung hô. Khi điểm thấp, các em dễ cảm thấy mình kém cỏi. Quan trọng hơn, không phải đứa trẻ nào cũng muốn thành tích của mình trở thành đề tài công khai. Quyền riêng tư, dù ở độ tuổi nào, cũng cần được tôn trọng.

Động lực hay áp lực?

Một số phụ huynh cho rằng việc đăng bảng điểm giúp con có thêm động lực phấn đấu. Nhưng động lực bền vững thường đến từ sự ghi nhận trong gia đình, chứ không phải từ số lượt thích trên mạng.

Nếu trẻ học tốt vì yêu thích và hiểu giá trị của việc học, việc công khai hay không sẽ không ảnh hưởng nhiều. Ngược lại, nếu trẻ học để duy trì hình ảnh "con nhà người ta" trên Facebook của cha mẹ, động lực ấy dễ trở thành gánh nặng.

Đáng lo hơn, trong môi trường bạn bè, những bảng điểm được chia sẻ công khai có thể vô tình tạo ra so sánh. Không ít trẻ từng tâm sự rằng cảm thấy áp lực khi thấy phụ huynh của bạn liên tục đăng thành tích. Cuộc đua điểm số vì thế không chỉ diễn ra trong lớp học, mà còn lan sang mạng xã hội.

Trước khi chia sẻ, phụ huynh có thể hỏi con: "Con có thoải mái nếu mẹ đăng không?". Một câu hỏi nhỏ nhưng thể hiện sự tôn trọng. Nếu trẻ đồng ý và cảm thấy vui, việc chia sẻ có thể trở thành kỷ niệm đẹp. Nếu trẻ ngại ngùng hoặc không muốn, cha mẹ cũng nên cân nhắc.

Bảng điểm là một phần của hành trình học tập, nhưng không phải toàn bộ giá trị của một đứa trẻ. Có những thành tựu không thể đo bằng con số như sự tiến bộ so với chính mình, lòng kiên trì, sự tử tế với bạn bè. Mạng xã hội có thể mang lại niềm vui tức thời, nhưng điều trẻ cần hơn cả là cảm giác được yêu thương vô điều kiện, kể cả khi điểm số không hoàn hảo.