Cảnh báo 6 hình thức lừa đảo ‘đón đầu’ tân sinh viên

PGS.TS Phạm Thanh Huyền, Trưởng Ban Công tác sinh viên, Đại học Bách khoa Hà Nội thông tin về 6 hình thức lừa đảo, tân sinh viên có thể trở thành nạn nhân.

Từ phòng trọ giá rẻ đến “việc nhẹ, lương cao”

Trong những ngày đầu nhập học, nhu cầu tìm phòng trọ của sinh viên tăng cao. Lợi dụng điều này, các đối tượng lừa đảo thường đăng những căn phòng có vị trí đẹp, tiện nghi nhưng giá thấp hơn đáng kể so với mặt bằng chung.

Kịch bản thường bắt đầu bằng một bài đăng hấp dẫn trên mạng xã hội. Người đăng tự giới thiệu là chủ nhà hoặc môi giới, nhanh chóng hẹn sinh viên đi xem phòng. Sau đó, với lí do có nhiều người cùng hỏi thuê, đối tượng yêu cầu chuyển tiền đặt cọc để giữ chỗ.

Khi tiền vào tài khoản, người thuê có thể bị chặn liên lạc hoặc phát hiện địa chỉ được cung cấp không tồn tại. Không ít trường hợp còn xuất hiện dưới dạng “người ở ghép”. Đối tượng làm quen, tạo lòng tin rồi tìm cách vào ở cùng, sau đó lợi dụng sơ hở để lấy cắp tài sản.

Vì vậy, với phòng trọ, bà Huyền cho rằng nguyên tắc quan trọng nhất, không đặt cọc chỉ dựa trên thông tin trên mạng. Sinh viên cần trực tiếp xem phòng, xác minh người cho thuê, kiểm tra giấy tờ và đọc kĩ hợp đồng trước khi giao tiền. Các thông tin về kí túc xá, nhà trọ nên được tìm kiếm qua kênh chính thức của trường, các nhóm sinh viên uy tín hoặc người quen giới thiệu.

Tương tự, việc làm thêm cũng là “mảnh đất” màu mỡ để các đối tượng lừa đảo khai thác.

Những công việc văn phòng hay cộng tác viên trực tuyến với mức thu nhập hấp dẫn thường đánh trúng nhu cầu kiếm thêm tiền của sinh viên. Sau khi tiếp cận, nạn nhân có thể được yêu cầu nộp phí hồ sơ, phí đồng phục, tiền đặt cọc hoặc mua sản phẩm. Có trường hợp sau khi chuyển tiền, công việc biến mất; cũng có khi tiếp tục bị dẫn dắt vào những nhiệm vụ không rõ ràng.

Một biến tướng khác là lời mời tham gia kinh doanh với cam kết “thu nhập khủng”, “không cần kinh nghiệm”, “làm vài giờ mỗi ngày”. Đằng sau đó có thể là yêu cầu mua sản phẩm hoặc lôi kéo thêm người tham gia.

“Một công việc hợp pháp không bắt ứng viên phải nộp tiền để được nhận việc. Đây là nguyên tắc sinh viên cần ghi nhớ khi tìm việc làm thêm”, bà Huyền nói.

Sinh viên nên kiểm tra tên công ty, địa chỉ, trang thông tin điện tử chính thức và thông tin tuyển dụng trước khi ứng tuyển; ưu tiên các kênh việc làm do nhà trường, Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên giới thiệu.

Đừng để logo nhà trường đánh lừa

Hiện nay, các đối tượng có thể dựng trang thông tin điện tử, fanpage, tài khoản mạng xã hội giả mạo để tạo lòng tin. Fanpage giả có thể sử dụng logo, hình ảnh và cách trình bày tương tự trang chính thức.

Thậm chí, đối tượng có thể tự nhận là cán bộ nhà trường, yêu cầu sinh viên cung cấp thông tin cá nhân hoặc chuyển tiền.

Trong tình huống này, chỉ một chi tiết “rất giống thật” cũng không đủ để xác nhận thông tin. Sinh viên cần chủ động truy cập trang thông tin điện tử, fanpage chính thức của nhà trường để kiểm tra. Với những khoản học phí, lệ phí hoặc tiền kí túc xá, tuyệt đối không chuyển vào tài khoản cá nhân được cung cấp qua tin nhắn.

Khi có nghi ngờ, cách an toàn nhất là liên hệ trực tiếp Ban Công tác sinh viên hoặc đơn vị chức năng của trường để xác minh.

Đặc biệt, không cung cấp mã OTP, mật khẩu, thông tin tài khoản ngân hàng hay dữ liệu cá nhân chỉ vì người gửi tự xưng là cán bộ nhà trường.

Mạng xã hội và email là môi trường quen thuộc với sinh viên nhưng cũng là nơi các thủ đoạn lừa đảo dễ dàng tiếp cận nhất.

Một tài khoản giả danh bạn bè có thể nhắn “cần vay gấp”, “nạp thẻ giúp”. Một đường link được gửi kèm lời nhắn tưởng như bình thường có thể dẫn đến trang đăng nhập giả mạo nhằm đánh cắp tài khoản. Do đó, khi nhận được một lời đề nghị bất thường từ bạn bè, đừng chỉ nhìn vào tên tài khoản. Hãy gọi điện trực tiếp để xác minh.

Sinh viên cũng cần bật xác thực hai yếu tố đối với email, mạng xã hội và những tài khoản quan trọng; không nhấp vào đường link đáng ngờ, không cài ứng dụng từ nguồn không chính thức.

Những lời mời tham gia khóa học miễn phí cũng cần được kiểm chứng. Nếu một chương trình được quảng cáo là miễn phí nhưng sau đó liên tục phát sinh phí tài liệu, thuê phòng hay các khoản xác nhận, sinh viên nên dừng lại và kiểm tra thông tin.

Cẩn trọng với những lời mời “đổi đời”

Một số chiêu trò không đánh vào nhu cầu kiếm tiền hay tìm việc mà khai thác lòng tốt của sinh viên. Trên mạng xã hội, các tài khoản giả danh tổ chức từ thiện cũng có thể kêu gọi quyên góp.

Muốn giúp đỡ là điều đáng quý, nhưng sinh viên không nên để lòng tốt bị lợi dụng. Nếu muốn quyên góp, nên lựa chọn những chương trình do tổ chức uy tín, nhà trường, Đoàn Thanh niên hoặc Hội Sinh viên giới thiệu.

Các hội nhóm tôn giáo lạ hoặc tổ chức không chính thống lôi kéo tham gia bằng cách dụ dỗ về "cứu rỗi" hoặc lợi ích vật chất, yêu cầu nộp tiền hoặc từ bỏ học tập.

Do đó, sinh viên cần cảnh giác với những lời mời tham gia hội nhóm không rõ nguồn gốc, đặc biệt nếu họ yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân hoặc nộp tiền.

Tìm hiểu thông tin qua các kênh chính thống và tham khảo ý kiến từ gia đình, thầy cô trước khi tham gia bất kì tổ chức nào.

Bà Huyền nhận định, điểm chung của nhiều vụ lừa đảo là tạo ra sự vội vàng.

“Chuyển ngay để giữ chỗ”, “nộp ngay để không mất suất”, “xác nhận tài khoản trong 5 phút”, “nếu không thanh toán sẽ bị hủy”... Những thông điệp như vậy khiến nạn nhân không có thời gian kiểm chứng.

Vì vậy, nguyên tắc đơn giản nhưng hiệu quả là: chậm lại một nhịp trước khi chuyển tiền hoặc cung cấp thông tin. Nếu nghi ngờ bị lừa hoặc đã chuyển tiền cho đối tượng lừa đảo, cần báo ngay cho gia đình, nhà trường và cơ quan công an địa phương. Trong trường hợp liên quan đến tài khoản, cần liên hệ ngân hàng càng sớm càng tốt để được hướng dẫn xử lí.