Bỏ cộng điểm IELTS: Cần lộ trình để không làm giảm động lực học tập

Không nên làm suy giảm động lực học tập

Bà Đồng Sen Nga, phụ huynh có con đang học lớp 12 Trường THPT Việt Nam – Ba Lan (Hà Nội), đồng thời là người điều hành một doanh nghiệp tư vấn và đào tạo quản trị doanh nghiệp. Với tư cách là một phụ huynh, bà luôn đầu tư cho các con học ngoại ngữ từ sớm.

Theo quan điểm của bà Sen Nga, chứng chỉ IELTS phản ánh một quá trình học tập bền bỉ và năng lực ngoại ngữ thực tế. Trước thông tin có thể bỏ cộng điểm ngoại ngữ, con trai bà có chút bất ngờ nhưng cháu khẳng định vẫn tiếp tục học tập. Hiện tại, nam sinh này đang rất hào hứng và nỗ lực ôn luyện ngày đêm để chuẩn bị cho kỳ thi IELTS vào tháng 12 tới.

GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Giáo dục đại học cho biết, theo dữ liệu tuyển sinh năm 2026, cả nước có hơn 37.300 thí sinh sử dụng chứng chỉ tiếng Anh để được cộng điểm. Trong đó, hơn 35.900 em dùng IELTS. IELTS 6.0 là mức phổ biến nhất với hơn 8.300 em đạt được, nhưng các trường quy đổi thành 26 mức điểm cộng, và điều này có thể 'gây bất công' trong công tác tuyển sinh. “Thống kê hiện nay nhiều ngành điểm chuẩn khoảng 28 nhưng được cộng tới 1,5 điểm, khiến hàng nghìn thí sinh đạt 26,5-28 điểm vẫn không trúng tuyển chỉ vì không có điều kiện thi chứng chỉ có chi phí cao.

Bà Sen Nga cho biết bản thân không bất ngờ trước sự thay đổi chính sách. Người mẹ này luôn đồng hành cùng con như một người bạn thân thiết. Bà ủng hộ con học ngoại ngữ để trau dồi năng lực thực chất, chứ không đơn thuần chỉ nhằm mục đích lấy điểm cộng hay phục vụ một kì thi ngắn hạn.

Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Hồng (Hà Nội) cũng có con đang học lớp 12 cho biết, con trai đã có chứng chỉ tiếng Anh. Bà Hồng đồng ý chủ trương bỏ cộng điểm nhưng phải có lộ trình, đột ngột thay đổi khiến các con hụt hẫng.

Bài toán nguồn nhân lực

Từ góc độ một nhà quản trị doanh nghiệp và người tham gia định hướng nghề nghiệp cho học sinh, sinh viên tại các trường đại học, bà Sen Nga đặt vấn đề về bức tranh tổng thể sau tuyển sinh. Trong xu thế hội nhập, quốc tế hóa và chuyển đổi số, tiếng Anh không dừng lại ở vai trò một môn thi. Ngoại ngữ chính là năng lực hội nhập then chốt giúp thế hệ trẻ tiếp cận tri thức, công nghệ cùng các xu hướng mới trên thị trường việc làm mở.

Do đó, nếu nhà quản lí chỉ căn cứ vào mục tiêu công bằng tại một thời điểm thi cử đơn lẻ để đánh giá chất lượng tiếng Anh, cách đánh giá này có thể chưa phản ánh đầy đủ năng lực ngoại ngữ thực chất.

Thực tế tuyển dụng tại doanh nghiệp, bà Đồng Sen Nga cho biết, ứng viên trẻ sở hữu nền tảng ngoại ngữ tốt thường có tư duy quốc tế, chủ động tìm tòi kiến thức mới và thích ứng linh hoạt hơn trong công việc. Chứng chỉ không mặc nhiên bảo chứng cho mọi năng lực, song tiếng Anh vững vàng là cánh cửa rộng mở giúp nhân sự khai thác kho tài liệu, công nghệ quốc tế. Trong hoạt động tuyển dụng, bà luôn dành ưu tiên đặc biệt, thậm chí miễn phỏng vấn vòng ngoài cho những ứng viên sở hữu IELTS từ 6.0 - 7.0.

Cần một lộ trình

Là một chuyên gia tư vấn về quản trị thay đổi, bà Sen Nga cho rằng vấn đề không chỉ là có hay không cộng điểm IELTS, mà cần có cách ghi nhận năng lực ngoại ngữ vừa công bằng, vừa phản ánh quá trình học tập lâu dài của học sinh. Chính sách cũng cần có lộ trình để tránh làm suy giảm động lực học ngoại ngữ của học sinh.

Đáng chú ý, dự thảo của Bộ GD&ĐT hiện nay vẫn chưa đề cập rõ ràng đến phương án thiết kế quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ cụ thể, minh bạch.

PGS.TS Nguyễn Thanh Chương, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giao thông Vận tải cho rằng, hiện nay, chất lượng đầu vào trong tuyển sinh đại học chưa đồng nhất giữa các ngành và trong một ngành giữa các trường. Trong khi đó, điểm thưởng, điểm quy đổi chứng chỉ đang có sự chênh lệch khá lớn. Theo ông, cần có quy định thống nhất để đảm bảo chất lượng chung của hệ thống.

Ông Chương đề xuất với những ngành cần ngoại ngữ, Bộ GD&ĐT có thể quy định mức chứng chỉ chung, chẳng hạn IELTS từ 7.0, để làm căn cứ cộng điểm thưởng. Với những ngành mà ngoại ngữ là yêu cầu trực tiếp, có thể đưa ngoại ngữ thành một nội dung xét tuyển thay vì quy đổi điểm.

Theo ông Chương, dù lựa chọn phương án nào, việc thay đổi chính sách cũng cần có thời gian để thí sinh chuẩn bị.