Analog travel: Vì sao phụ nữ 30+ đang chọn "du lịch không mạng" như một liều thuốc để phục hồi bản thân?

Tháng 8 năm ngoái, tạp chí Vogue đăng một bài viết với tiêu đề gây chú ý: "How We Travel Is Going Analog, Too" (Tạm dịch: Cách chúng ta đi du lịch cũng đang quay trở lại với kiểu truyền thống). Bài viết không nói về việc quay về thời chưa có máy bay hay điện thoại thông minh. Nó nói về một xu hướng rất hiện đại: con người chủ động rời xa công nghệ khi đi du lịch.

Cùng thời điểm đó, CNN Travel cũng ghi nhận sự gia tăng của các kỳ nghỉ mang tên "digital detox", nơi khách sạn quảng bá việc hạn chế wi-fi như một lợi thế cạnh tranh. Không phải vì họ không có hạ tầng, mà vì du khách - đặc biệt là nhóm 30-45 tuổi - đang thực sự muốn… được mất kết nối.

Hiện tượng ấy được gọi chung bằng một cụm từ: "analog travel".

Nhưng nếu nhìn sâu hơn, analog travel không chỉ là một trào lưu du lịch. Nó là một biểu hiện tâm lý của sự trưởng thành.

"Offline" để "on-life"

Theo báo cáo Travel Predictions gần đây của Booking.com, hơn 53% du khách toàn cầu cho biết họ muốn lựa chọn điểm đến giúp giảm thời gian sử dụng thiết bị điện tử trong kỳ nghỉ. Trong nhóm phụ nữ 30-45 tuổi, tỷ lệ này còn cao hơn. Một khảo sát khác của Expedia Group cho thấy nhu cầu tìm kiếm các kỳ nghỉ "offline" và "retreat yên tĩnh" tăng đáng kể sau đại dịch, khi ranh giới giữa công việc và đời sống cá nhân ngày càng mờ nhạt.

Điều đáng chú ý là xu hướng này không xuất phát từ giới trẻ. Nó đến từ những người đã đi đủ nhiều, đã sống đủ lâu trong nhịp độ số hóa liên tục.

Ở tuổi 25, du lịch có thể là một cách thể hiện bản thân. Ảnh đẹp, góc chụp hoàn hảo, những dòng caption được cân nhắc kỹ lưỡng. Mạng xã hội khi đó là một phần của trải nghiệm. Nhưng đến tuổi 30+, đặc biệt với phụ nữ đã lập gia đình, chuyến đi bắt đầu mang thêm nhiều tầng nghĩa.

Họ không chỉ là người tham gia kỳ nghỉ. Họ thường là người tổ chức nó.

Một nghiên cứu về hành vi du lịch gia đình tại châu Á được trích dẫn trên Nikkei Asia chỉ ra rằng trong phần lớn gia đình đô thị, phụ nữ là người chịu trách nhiệm chính trong việc lên kế hoạch cho chuyến đi. Họ đặt phòng, sắp xếp lịch trình, cân nhắc nhu cầu của từng thành viên. Nghĩa là ngay cả khi rời khỏi thành phố, họ vẫn đang "quản lý".

Song song với đó là áp lực công việc. Báo cáo về burnout toàn cầu của Deloitte từng cho thấy phụ nữ có xu hướng cảm thấy kiệt sức và khó ngắt kết nối khỏi công việc hơn nam giới. Email công việc, nhóm chat nội bộ, thông báo từ đối tác - tất cả len vào cả kỳ nghỉ.

Khi không gian riêng bị xâm lấn bởi tín hiệu di động, kỳ nghỉ không còn là nghỉ.

Trong bài viết trên Condé Nast Traveler, một nữ biên tập viên 38 tuổi chia sẻ rằng cô từng nhận ra mình đã dành gần hai tiếng mỗi ngày của chuyến đi ở Ý chỉ để chỉnh ảnh và trả lời tin nhắn. "Tôi nhìn lại và tự hỏi: mình đã thật sự ở đó chưa?", cô viết. Quyết định của cô sau đó là thử một chuyến đi không đăng bất kỳ điều gì lên mạng xã hội cho đến khi trở về. "Tôi thấy nhẹ đi. Như thể lần đầu tiên tôi không cần chứng minh rằng mình đang hạnh phúc".

Câu chuyện ấy không phải cá biệt.

Analog travel không phải là phủ nhận công nghệ. Nó là sự tái sắp xếp ưu tiên. Khi trưởng thành, con người dịch chuyển từ "tiêu dùng để thể hiện" sang "tiêu dùng để tìm ý nghĩa". Các chuyên gia hành vi tiêu dùng từng phân tích trên The Guardian rằng thế hệ trưởng thành sau 30 tuổi bắt đầu ít quan tâm đến việc phô bày trải nghiệm, mà quan tâm nhiều hơn đến chiều sâu cảm xúc mà trải nghiệm mang lại.

Với phụ nữ đã có gia đình, nhu cầu này càng rõ rệt.

Ở nhà, họ là vợ, là mẹ, là người con, là người gánh vác nhiều trách nhiệm. Ở công ty, họ là nhân viên, là quản lý, là người phải phản hồi nhanh và chính xác. Vai trò nối tiếp vai trò, gần như không có khoảng trống.

Thế giới này vẫn ổn khi ta không có mạng trong vài tiếng

Một chuyến đi "không mạng" - theo nghĩa giảm tối đa tương tác kỹ thuật số - trao lại cho họ một điều hiếm hoi: sự ẩn danh tạm thời. Không email. Không thông báo. Không vai trò.

Trong một bài phỏng vấn trên BBC Travel, một nhà tâm lý học chuyên nghiên cứu về sự tập trung cho biết não bộ con người cần những khoảng thời gian thực sự không bị kích thích để phục hồi. Khi điện thoại luôn trong tay, trạng thái "chờ phản hồi" khiến hệ thần kinh khó thư giãn hoàn toàn. "Ngay cả khi bạn không trả lời, việc biết rằng có thể có tin nhắn đến cũng đủ khiến não không nghỉ", ông giải thích.

Vì thế, analog travel không chỉ là lựa chọn phong cách sống, mà còn là một chiến lược bảo vệ sức khỏe tinh thần.

Với phụ nữ Việt Nam, câu hỏi không phải là xu hướng này có tồn tại hay không, mà là chúng ta có cho phép mình thử hay không. Trong một môi trường nơi công việc yêu cầu phản hồi nhanh, gia đình cần sự hiện diện liên tục, việc tắt điện thoại vài giờ có thể gây lo lắng. Nỗi sợ bị bỏ lỡ - một email gấp, một vấn đề phát sinh - khiến nhiều người khó thực sự buông xuống.

Nhưng điều nghịch lý là phần lớn những thông báo "khẩn" ấy hiếm khi mang tính sống còn. Thế giới vẫn vận hành nếu ta không phản hồi trong vài tiếng. Ngược lại, một cơ thể và tâm trí được nghỉ ngơi đúng nghĩa có thể quay trở lại với năng lượng tốt hơn, bình tĩnh hơn.

Có thể analog travel không cần phải bắt đầu bằng một chuyến retreat xa xôi. Nó có thể bắt đầu bằng một quyết định nhỏ: không đăng bài trong 24 giờ đầu tiên của chuyến đi. Không mở email công việc khi đang ngồi ăn sáng. Không cầm điện thoại khi con đang chơi bên cạnh.

Khi phụ nữ trưởng thành nhận ra rằng giá trị của chuyến đi không nằm ở việc bao nhiêu người nhìn thấy, mà nằm ở việc mình cảm nhận được bao nhiêu, đó chính là lúc analog travel trở thành một lựa chọn tự nhiên.

Và có lẽ, trong khoảng lặng không wi-fi ấy, họ không chỉ tìm thấy sự yên tĩnh của một điểm đến - mà còn tìm lại được chính mình, giữa rất nhiều vai trò và kỳ vọng của cuộc sống đô thị hiện đại.