Ai hay nóng trong, mệt mỏi mùa đông nên đọc ngay: 4 thực phẩm gan cực kỳ yêu thích, ăn thường xuyên lợi đủ đường

Mùa đông thường được xem là thời điểm “dễ chịu” cho cơ thể vì không oi bức như mùa hè. Tuy nhiên, trên thực tế, đây lại là giai đoạn gan phải hoạt động nhiều hơn bình thường. Thời tiết lạnh, hanh khô, cộng với thói quen sinh hoạt thất thường, ăn uống nhiều đạm – dầu mỡ và sử dụng các loại thuốc bổ dễ khiến cơ thể rơi vào trạng thái “nóng trong”, gan tích hỏa, từ đó kéo theo hàng loạt vấn đề như mệt mỏi kéo dài, nổi mụn, khó ngủ, cáu gắt hay da xỉn màu.

Theo BS. Nguyễn Văn Minh (chuyên khoa Dinh dưỡng – Nội khoa), gan đóng vai trò như “nhà máy xử lý trung tâm” của cơ thể: Gan không chỉ đảm nhiệm chức năng giải độc mà còn tham gia chuyển hóa chất béo, protein, điều hòa nội tiết và dự trữ năng lượng. Khi gan bị quá tải, các biểu hiện đầu tiên thường không rõ ràng nhưng ảnh hưởng lâu dài đến toàn bộ sức khỏe. Mùa đông là thời điểm cần đặc biệt chú ý dưỡng gan, nhưng nên ưu tiên các giải pháp tự nhiên thông qua chế độ ăn uống thay vì lạm dụng thuốc bổ.

Vì sao mùa đông dễ “hỏa gan”?

Theo quan niệm Đông y, mùa đông thuộc hành Thủy, nhưng nếu sinh hoạt không điều độ, ngủ muộn, ăn nhiều thực phẩm béo, cay nóng, uống rượu bia hoặc dùng nhiều thuốc bổ có tính nhiệt, gan rất dễ bị “hỏa vượng”. Khi gan tích nhiệt, cơ thể sẽ phát tín hiệu qua các triệu chứng như khô miệng, táo bón, nổi mụn vùng trán – cằm, dễ cáu gắt, ngủ không sâu giấc.

Tin vui là việc chăm sóc gan không hề phức tạp. Chỉ cần điều chỉnh thói quen sinh hoạt, ngủ sớm, hạn chế đồ chiên rán, uống đủ nước và bổ sung đúng thực phẩm, gan có thể tự phục hồi và hoạt động hiệu quả hơn. Dưới đây là 4 loại thực phẩm được xem là “món khoái khẩu” của gan, đặc biệt nên ăn thường xuyên vào mùa đông.

1. Táo – “người bạn” giúp gan nhẹ gánh, ruột khỏe, da đẹp

Táo từ lâu đã được mệnh danh là “bác sĩ đa khoa” trong thế giới trái cây. Loại quả này chứa hàm lượng pectin cao – một dạng chất xơ hòa tan giúp hấp thu độc tố trong đường ruột và đào thải ra ngoài, qua đó giảm áp lực cho gan trong quá trình giải độc.

Không chỉ vậy, táo còn giàu vitamin C và polyphenol, có tác dụng chống oxy hóa, làm dịu tình trạng hỏa gan, đồng thời hỗ trợ cải thiện làn da khô ráp – vấn đề rất phổ biến vào mùa đông.

Với người khỏe mạnh, mỗi ngày ăn 1 quả táo là đủ để hỗ trợ gan và hệ tiêu hóa. Với người có dạ dày yếu, có thể hấp táo cùng kỷ tử, táo tàu để tăng tính ấm, dễ tiêu và vẫn giữ được giá trị dinh dưỡng.

2. Rau sam – “vua rau bổ gan” giúp thanh nhiệt, hạ hỏa tự nhiên

Rau sam là loại rau dân dã nhưng lại được đánh giá rất cao trong cả Đông y lẫn dinh dưỡng hiện đại. Rau sam có tính mát, vị chua nhẹ, giúp thanh nhiệt, giải độc gan, giảm viêm và hỗ trợ đào thải độc tố.

Loại rau này chứa nhiều axit béo omega-3 thực vật, vitamin B và khoáng chất, giúp cải thiện quá trình trao đổi chất của gan và làm dịu các triệu chứng nóng trong như nhiệt miệng, táo bón, nổi mụn.

Vào mùa đông, rau sam có thể luộc, xào nhanh hoặc nấu canh. Để tránh tính hàn quá mạnh, nên kết hợp với gừng hoặc tỏi khi chế biến.

3. Khoai lang – nuôi dưỡng lá lách, tiếp sức cho gan

Khoai lang không chỉ là món ăn “chống đói” mà còn là thực phẩm rất có lợi cho gan. Theo Đông y, gan và lá lách có mối liên hệ chặt chẽ, khi hệ tiêu hóa hoạt động tốt, gan cũng được nuôi dưỡng đầy đủ hơn.

Khoai lang có vị ngọt tự nhiên, giàu chất xơ, vitamin A, B6 và kali, giúp cải thiện nhu động ruột, ngừa táo bón – một trong những nguyên nhân khiến độc tố tích tụ và làm gan quá tải.

Vào mùa đông, khoai lang nướng, khoai lang hấp hoặc nấu cháo khoai lang đều là lựa chọn lý tưởng. Tuy nhiên, không nên ăn quá nhiều trong một lần để tránh đầy bụng.

4. Trứng – “nguyên liệu sửa chữa” cho tế bào gan

Trứng là thực phẩm quen thuộc, giá rẻ nhưng lại cực kỳ có lợi cho gan. Trong trứng chứa lecithin – thành phần quan trọng cấu tạo nên màng tế bào gan, giúp phục hồi tế bào gan tổn thương và tăng khả năng giải độc.

Bên cạnh đó, trứng cung cấp protein chất lượng cao, hỗ trợ gan trong quá trình chuyển hóa và tái tạo năng lượng. Với người khỏe mạnh, 1 quả trứng mỗi ngày là mức hợp lý, không gây ảnh hưởng xấu đến cholesterol như nhiều người vẫn lo ngại.

Cách tốt nhất để ăn trứng là luộc hoặc hấp, hạn chế chiên rán để tránh làm tăng gánh nặng cho gan.

Ngoài chế độ ăn, các chuyên gia cũng khuyến cáo nên duy trì ngủ sớm, hạn chế rượu bia, vận động nhẹ nhàng và giữ tinh thần thoải mái. Gan rất “nhạy cảm” với căng thẳng kéo dài, vì vậy chăm sóc cảm xúc cũng là một phần quan trọng trong việc dưỡng gan.

Mùa đông không chỉ là thời điểm giữ ấm, mà còn là lúc cơ thể cần được “làm sạch” và phục hồi từ bên trong. Chỉ cần bổ sung đúng thực phẩm, gan khỏe hơn mỗi ngày, cơ thể cũng nhẹ nhõm, tràn đầy năng lượng và ít bệnh vặt hơn hẳn.