4 dấu hiệu đau và ngứa bất thường có thể cảnh báo bệnh gan: Đừng chủ quan với những thay đổi nhỏ của cơ thể

Đau âm ỉ vùng bụng trên bên phải, đau vai phải kéo dài, ngứa da không rõ nguyên nhân hay lòng trắng mắt chuyển vàng đều có thể liên quan đến các vấn đề về gan. Tuy nhiên, đây không phải những dấu hiệu đặc hiệu của ung thư gan. Điều quan trọng là nhận biết các biểu hiện bất thường, đặc biệt ở người thuộc nhóm nguy cơ cao, để đi khám và phát hiện bệnh kịp thời.

Các bệnh lý về gan thường diễn tiến âm thầm, khiến nhiều người chỉ phát hiện khi cơ thể đã xuất hiện những biểu hiện rõ rệt. Trong khi đó, một số dấu hiệu ban đầu lại dễ bị nhầm với các vấn đề sức khỏe thường gặp như đau dạ dày, đau cơ xương khớp, khô da hoặc dị ứng.

Chẳng hạn, người bị đau âm ỉ vùng bụng trên bên phải có thể nghĩ mình mắc bệnh tiêu hóa; người đau vai phải kéo dài lại cho rằng nguyên nhân nằm ở khớp vai. Tình trạng ngứa ngáy dai dẳng cũng thường được xử lý bằng kem bôi hoặc thuốc chống dị ứng mà chưa tìm hiểu nguyên nhân.

Thực tế, những biểu hiện này có thể xuất hiện trong một số bệnh lý gan mật, bao gồm cả những tình trạng nghiêm trọng. Tuy nhiên, chỉ dựa vào triệu chứng không thể xác định một người có mắc ung thư gan hay không. Vậy những dấu hiệu nào cần lưu ý và khi nào nên đi khám?

1. Hai kiểu đau cần lưu ý

Đau âm ỉ vùng bụng trên bên phải

Gan nằm ở phía trên bên phải ổ bụng, ngay dưới cơ hoành. Bản thân mô gan ít có khả năng cảm nhận đau, nhưng lớp bao xơ bao quanh gan có các đầu mút thần kinh cảm giác. Khi gan to lên hoặc lớp bao này bị kéo căng do một số bệnh lý, người bệnh có thể cảm thấy đau âm ỉ, nặng tức hoặc khó chịu ở vùng bụng trên bên phải.

Tình trạng này có thể gặp trong nhiều bệnh lý khác nhau, chẳng hạn gan to, viêm gan hoặc một số khối u gan. Tuy nhiên, đau ở vị trí này không đồng nghĩa với ung thư gan. Các bệnh về túi mật, đường mật, dạ dày và những cơ quan lân cận cũng có thể gây triệu chứng tương tự.

Một điểm khiến nhiều người dễ chủ quan là cơn đau đôi khi không dữ dội, không xuất hiện liên tục và không có mối liên hệ rõ ràng với bữa ăn. Người bệnh có thể cho rằng mình bị đầy bụng, khó tiêu hoặc đau dạ dày rồi tự mua thuốc sử dụng.

Nếu tình trạng đau vùng bụng trên bên phải kéo dài, tái diễn hoặc đi kèm mệt mỏi, chán ăn, sụt cân không rõ nguyên nhân, vàng da hay vàng mắt, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân thay vì tự điều trị kéo dài.

Đau vai phải kéo dài, không rõ nguyên nhân

Một biểu hiện khác ít được liên hệ với gan là đau vùng vai phải. Trong một số trường hợp bệnh lý ở gan hoặc cơ hoành, người bệnh có thể xuất hiện hiện tượng đau quy chiếu, tức cảm giác đau được nhận biết ở một vị trí khác với nơi phát sinh vấn đề.

Nguyên nhân là cơ hoành có liên hệ thần kinh cảm giác với vùng vai. Khi cơ hoành hoặc các cấu trúc lân cận bị kích thích, tín hiệu thần kinh có thể khiến người bệnh cảm thấy đau ở vai dù nguyên nhân không nằm trực tiếp tại khớp vai. Một số bệnh lý ở vùng gan có thể gây ra hiện tượng này, nhưng đây không phải biểu hiện phổ biến hay đặc hiệu của ung thư gan.

Trên thực tế, phần lớn các trường hợp đau vai phải vẫn có thể liên quan đến cơ, gân, khớp, cột sống cổ hoặc tư thế sinh hoạt. Vì vậy, không nên mặc định đau vai kéo dài là dấu hiệu bệnh gan, cũng không nên chỉ dựa vào đặc điểm đau tăng về đêm hay không thuyên giảm khi vận động để tự chẩn đoán.

Điều đáng lưu ý là khi cơn đau vai xuất hiện không rõ nguyên nhân, kéo dài hoặc đi kèm đau bụng, vàng da, sụt cân và mệt mỏi bất thường, người bệnh nên được thăm khám để xác định nguyên nhân chính xác.

2. Hai kiểu ngứa không nên bỏ qua

Ngứa da dai dẳng nhưng không có phát ban rõ rệt

Không phải mọi trường hợp ngứa đều bắt nguồn từ bệnh ngoài da. Một số bệnh lý gan mật, đặc biệt những tình trạng gây ứ mật, có thể khiến người bệnh ngứa dai dẳng dù trên da không xuất hiện tổn thương nguyên phát rõ rệt.

Thông thường, gan sản xuất dịch mật và tham gia xử lý, đào thải bilirubin cùng nhiều chất khác trong cơ thể. Khi dòng chảy của mật bị cản trở hoặc quá trình vận chuyển, bài tiết mật gặp vấn đề, một số chất liên quan đến ứ mật có thể tích tụ trong cơ thể và góp phần gây ngứa.

Cơn ngứa do bệnh gan mật có thể lan tỏa, xuất hiện ở nhiều vùng trên cơ thể và đôi khi nghiêm trọng hơn vào ban đêm. Người bệnh có thể gãi nhiều nhưng không thấy dễ chịu, thậm chí gây trầy xước da. Tuy nhiên, đặc điểm này cũng gặp trong nhiều tình trạng khác như da khô, bệnh thận, rối loạn tuyến giáp hoặc tác dụng phụ của thuốc.

Nếu ngứa kéo dài, không rõ nguyên nhân, không cải thiện với biện pháp chăm sóc da thông thường hoặc đi kèm nước tiểu sẫm màu, phân bạc màu, vàng da, vàng mắt, người bệnh nên đi khám. Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm chức năng gan, bilirubin và các kiểm tra cần thiết khác tùy theo biểu hiện cụ thể.

Việc chỉ sử dụng kem bôi hoặc thuốc chống ngứa trong thời gian dài có thể làm chậm quá trình tìm ra nguyên nhân nếu người bệnh không được đánh giá y tế khi triệu chứng dai dẳng.

Ngứa mắt, khô mắt kèm lòng trắng mắt chuyển vàng

Khô mắt và ngứa mắt là những triệu chứng phổ biến, thường liên quan đến việc sử dụng thiết bị điện tử, môi trường khô, dị ứng hoặc các bệnh lý tại mắt. Bản thân hai biểu hiện này không phải dấu hiệu đặc hiệu của bệnh gan.

Tuy nhiên, nếu lòng trắng mắt chuyển vàng, cần đặc biệt lưu ý. Đây có thể là biểu hiện của vàng da, vàng mắt do nồng độ bilirubin trong máu tăng. Tình trạng này có thể liên quan đến bệnh gan, tắc nghẽn đường mật hoặc một số vấn đề khác như tăng phá hủy hồng cầu.

Khi chức năng gan hoặc quá trình bài tiết mật gặp vấn đề, bilirubin có thể tích tụ trong máu và làm đổi màu củng mạc mắt. Người bệnh đôi khi nhận thấy lòng trắng mắt ngả vàng trước khi màu da thay đổi rõ rệt.

Nếu mắt vàng xuất hiện cùng ngứa da, nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu, đau bụng hoặc mệt mỏi bất thường, người bệnh cần được khám sớm. Không nên chỉ tập trung sử dụng thuốc nhỏ mắt để xử lý cảm giác khô, ngứa mà bỏ qua dấu hiệu vàng mắt. Nếu vàng mắt xuất hiện mới đây, đặc biệt kèm sốt hoặc đau bụng dữ dội, cần được đánh giá y tế khẩn cấp.

Điều quan trọng nhất là nhận biết những thay đổi bất thường của cơ thể nhưng không tự kết luận mình mắc ung thư gan. Thăm khám đúng thời điểm, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và thực hiện giám sát định kỳ khi có chỉ định là những bước thiết thực giúp phát hiện bệnh gan sớm hơn, thay vì chỉ tìm cách che lấp triệu chứng bằng thuốc giảm đau hoặc thuốc chống ngứa.