20 triệu người Việt đang mắc cùng 1 căn bệnh: Chuyên gia cảnh báo 2 thực tế mà nhiều người bỏ qua, dễ bị liệt vào nhóm rủi ro cao

Mặc dù tỷ lệ này vẫn thấp hơn nhiều quốc gia khác, song tốc độ gia tăng tại Việt Nam được đánh giá thuộc nhóm nhanh nhất khu vực Đông Nam Á.

Thông tin được nêu tại sự kiện hưởng ứng World Obesity Day diễn ra sáng 4/3 cho biết, béo phì hiện đã được công nhận là một bệnh lý mạn tính phức tạp, không chỉ đơn thuần liên quan đến yếu tố thẩm mỹ hay thói quen sinh hoạt.

Tỷ lệ thừa cân và béo phì ở người Việt ngày càng trẻ hóa

Dữ liệu từ Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho thấy tỷ lệ thừa cân và béo phì ở trẻ em trong độ tuổi đi học đã tăng gấp đôi trong vòng một thập kỷ, từ 8,5% năm 2010 lên khoảng 19% vào năm 2020. Đáng chú ý, tỷ lệ béo phì ở thanh thiếu niên tại Thành phố Hồ Chí Minh đã vượt mức 50%, trong khi tại Hà Nội con số này cũng đã trên 41%.

Báo cáo World Obesity Atlas 2023 cảnh báo rằng nếu không có các biện pháp can thiệp kịp thời, béo phì có thể gây ra gánh nặng kinh tế rất lớn. Dự báo đến năm 2035, chi phí liên quan đến tình trạng này tại Việt Nam có thể lên tới 16,28 tỷ USD, tương đương khoảng 2% GDP quốc gia.

Trên phạm vi toàn cầu, báo cáo cũng dự báo rằng đến năm 2035, khoảng một nửa dân số thế giới có thể rơi vào tình trạng thừa cân hoặc béo phì.

Bên cạnh đó, một nghiên cứu do Novo Nordisk phối hợp với Decision Lab thực hiện đã khảo sát 1.000 người trưởng thành tại các đô thị lớn gồm Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng và Cần Thơ trong năm 2025 cho thấy: Mức độ nhận thức của người dân về béo phì đã tăng lên đáng kể, nhưng việc kiểm soát tình trạng béo phì vẫn chưa đạt hiệu quả như mong muốn.

2 nguyên nhân chính dễ dẫn tới tình trạng béo phì, thừa cân

Một trong những nguyên nhân chính đến từ lối sống hiện đại, khi mức độ vận động giảm sút và thói quen ăn uống thiếu lành mạnh ngày càng phổ biến. Gần hai phần ba số người tham gia khảo sát cho biết họ dành hơn 6 giờ mỗi ngày để ngồi làm việc hoặc sử dụng các thiết bị điện tử. Đồng thời, hơn một phần ba thừa nhận thường xuyên sử dụng thực phẩm chế biến sẵn: nhóm thực phẩm thường chứa nhiều đường, muối, chất béo bão hòa và năng lượng “rỗng”.

Các số liệu cũng cho thấy chế độ ăn của người Việt đang vượt quá mức khuyến nghị về dinh dưỡng. Trung bình mỗi người tiêu thụ khoảng 8,1g muối và 46,5g đường tự do mỗi ngày, gần gấp đôi so với mức được World Health Organization (WHO) khuyến nghị để đảm bảo sức khỏe. Bên cạnh đó, xu hướng sử dụng các sản phẩm thực phẩm chế biến và đóng gói sẵn ngày càng phổ biến, làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh chuyển hóa và bệnh không lây nhiễm như thừa cân béo phì, đái tháo đường và bệnh tim mạch.

Không chỉ chế độ ăn uống, tình trạng ít vận động cũng là vấn đề đáng chú ý. Theo United Nations Population Fund (UNFPA), Việt Nam nằm trong nhóm 10 quốc gia có tỷ lệ người dân ít vận động nhất thế giới. Nghiên cứu của Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế, cho thấy khoảng 30% người trưởng thành tại Việt Nam không đạt mức vận động thể lực cần thiết. Ngoài ra, các chỉ số về thể lực, sức bền và sức mạnh của thanh thiếu niên Việt Nam cũng được đánh giá ở mức thấp so với các tiêu chuẩn quốc tế.

Để giảm cân an toàn mà hiệu quả, lưu ý ngay 6 thói quen sau

Giảm cân an toàn, hiệu quả và duy trì lâu dài chủ yếu phụ thuộc vào việc duy trì thói quen vận động thường xuyên cùng chế độ ăn uống hợp lý. Bên cạnh đó, một số thay đổi nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày cũng có thể hỗ trợ đáng kể cho quá trình kiểm soát cân nặng.

Dưới đây là những cách phổ biến giúp giảm cân lành mạnh và bền vững:

1. Hạn chế tinh bột tinh chế và thực phẩm nhiều đường

Các nghiên cứu cho thấy chế độ ăn uống đóng vai trò then chốt trong việc giảm cân. Một trong những phương pháp hiệu quả là cắt giảm lượng đường và các loại carbohydrate hấp thu nhanh. Vì vậy, nên hạn chế các món ăn vặt nhiều đường, thực phẩm chế biến sẵn, nước ngọt, khoai tây chiên hay bánh quy… Việc giảm nhóm thực phẩm này có thể giúp quá trình giảm cân diễn ra thuận lợi hơn.

2. Tăng cường rau xanh và trái cây trong khẩu phần ăn

Chế độ ăn giàu rau củ và trái cây không chỉ hỗ trợ giảm cân mà còn dễ duy trì hơn so với chế độ ăn quá ít calo. Thực phẩm có nguồn gốc thực vật chứa nhiều vitamin, khoáng chất và mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.

Rau xanh và trái cây có hàm lượng chất xơ và nước cao, trong khi năng lượng thấp. Nhờ vậy, chúng giúp tạo cảm giác no lâu hơn mà không làm tăng lượng calo nạp vào cơ thể.

3. Bổ sung đủ protein

Tăng lượng protein trong khẩu phần ăn có thể giúp giảm cảm giác thèm ăn và hạn chế mất khối lượng cơ trong quá trình giảm cân. Việc tiêu thụ khoảng 25–30g protein mỗi bữa có thể hỗ trợ kiểm soát cơn đói và quản lý cân nặng tốt hơn.

Đối với phụ nữ trên 50 tuổi, nhu cầu protein thường cao hơn. Nhóm này cần khoảng 1–1,5g protein cho mỗi kg cân nặng mỗi ngày, trong khi mức khuyến nghị chung cho người trưởng thành là khoảng 0,8g/kg. Nguyên nhân là do sự suy giảm hormone estrogen sau tuổi trung niên có thể khiến khối lượng và sức mạnh cơ bắp giảm dần.

4. Uống đủ nước mỗi ngày

Uống nhiều nước có liên quan đến việc hỗ trợ giảm cân, ngay cả khi không thay đổi quá nhiều về chế độ ăn hoặc vận động. Nước giúp tăng cảm giác no, hạn chế cơn thèm đồ ngọt và tham gia vào quá trình chuyển hóa chất béo của cơ thể.

Mỗi người nên uống khoảng 2–2,5 lít nước mỗi ngày. Ngoài ra, uống một cốc nước trước bữa ăn cũng là cách đơn giản giúp giảm lượng thức ăn nạp vào.

5. Không bỏ bữa sáng

Nhiều người cho rằng bỏ bữa sáng có thể giúp giảm cân, nhưng các nghiên cứu lại cho thấy điều này có thể liên quan đến nguy cơ thừa cân hoặc béo phì. Những người không ăn sáng thường có xu hướng lựa chọn thực phẩm kém lành mạnh hơn trong ngày và dễ thiếu hụt một số vi chất như vitamin D, canxi hay sắt.

Một bữa sáng hợp lý nên cân bằng các nhóm chất, bao gồm protein, chất béo lành mạnh và carbohydrate để giúp ổn định đường huyết.

6. Tăng cường vận động trong sinh hoạt hằng ngày

Bên cạnh tập luyện thể thao, việc tăng các hoạt động thể chất trong đời sống thường ngày cũng giúp tiêu hao năng lượng đáng kể. Những thay đổi đơn giản như đi bộ khi mua sắm, leo cầu thang thay vì đi thang máy hay đứng làm việc nhiều hơn có thể giúp đốt cháy thêm calo.

Các nghiên cứu cho thấy một người nặng khoảng 72kg nếu thay đổi giữa ngồi và đứng trong ngày có thể tiêu hao thêm khoảng 35 calo mỗi giờ. Tính trung bình, điều này tương đương khoảng 280 calo mỗi ngày, 1.400 calo mỗi tuần và khoảng 70.000 calo trong một năm.

(Tổng hợp/Ảnh minh họa: Internet)