2 kiểu ăn bám bố mẹ cực tinh vi: Bề ngoài con cái tỏ vẻ nỗ lực, phấn đấu nhưng thực chất lười biếng, làm màu
Hiện nay, có hai hình thức "ăn bám kiểu mới" tinh vi đến mức nhiều bậc phụ huynh hoàn toàn mất cảnh giác.
Trước đây, cụm từ "ăn bám cha mẹ" thường gắn liền với hình ảnh những người trẻ lười biếng, lông bông, ngửa tay xin tiền tiêu xài. Thế nhưng ngày nay, hiện tượng này đang khoác lên mình một "lớp áo" lịch sự và hợp lý hơn, khiến không ít bậc phụ huynh tự hào lầm tưởng rằng con cái đang nỗ lực vươn lên, trong khi thực chất lại đang âm thầm bào mòn tiền bạc và tuổi già của bố mẹ.
Không khó để bắt gặp hình ảnh những người mẹ tự hào khoe với hàng xóm rằng con mình đang ở nhà ôn thi cao học suốt hai, ba năm sau khi tốt nghiệp đại học và "chắc chắn năm nay sẽ đỗ". Thế nhưng, thực tế phía sau cánh cửa phòng khép kín lại hoàn toàn trái ngược: hơn một giờ trưa mới mặc đồ ngủ đầu bù tóc rối xuống lấy đồ ăn giao tận nơi; nửa đêm đèn phòng vẫn sáng nhưng thực chất là thức khuya giải trí. Trong khi đó, cha mẹ vẫn tin sái cổ rằng con mình thức đêm học bài và không ngừng tự hào vì cho rằng con ở nhà trau dồi kiến thức còn tốt hơn khối người lêu lổng ngoài đường.
Hiện nay, có hai hình thức "ăn bám kiểu mới" tinh vi đến mức nhiều bậc phụ huynh hoàn toàn mất cảnh giác:
1. Gắn mác "học lên cao" để trốn tránh việc đi làm
Không ít sinh viên sau khi tốt nghiệp đại học không đi tìm việc mà trở về nhà với tuyên bố đầy quyết tâm: "Con muốn học tiếp lên thạc sĩ" hoặc "Con cần thời gian ôn luyện để lấy thêm bằng cấp, chứng chỉ". Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng cạnh tranh, việc con cái muốn nâng cao trình độ học vấn là điều không bậc cha mẹ nào nỡ từ chối.

Ảnh minh họa
Thế nhưng, một năm, hai năm rồi ba năm trôi qua, người con vẫn mãi trong trạng thái "đang ôn thi" hoặc "đang học tiếp". Sự thật đằng sau vẻ ngoài cần mẫn ấy là ban ngày lướt điện thoại, chơi game, cày phim; ban đêm thức khuya nhưng sách vở chưa lật nổi vài trang, kiến thức chẳng tiếp thu được bao nhiêu. Trong khi đó, cha mẹ vẫn chắt chiu từng đồng để mua tài liệu, đóng học phí, tiền khóa học trực tuyến hàng triệu đồng mỗi tháng với suy nghĩ: "Con có chí cầu tiến là tốt rồi, mình chịu khó tiết kiệm một chút".
Vấn đề nằm ở chỗ: có người thực sự muốn học để phát triển bản thân, nhưng cũng có kẻ chỉ đang mượn danh nghĩa bằng cấp để trì hoãn việc bước ra xã hội đối mặt với va vấp. Trốn trong vùng an toàn ở nhà luôn dễ chịu hơn việc phải đi phỏng vấn, chịu áp lực KPI và sự đánh giá từ người khác. Nhiều bậc phụ huynh không phải không nhận ra, mà chỉ là không nỡ đối diện với sự thật.
2. Lấy danh nghĩa "khởi nghiệp" để tiêu xài tiền dưỡng già của cha mẹ
Hình thức thứ hai thậm chí còn tốn kém và rủi ro hơn nhiều. Người trẻ say sưa nói với bố mẹ về xu hướng thị trường, về dự án tiềm năng, phân tích đâu ra đấy, để rồi chốt lại bằng một câu: "Bố mẹ cho con vay trước vài trăm triệu, thành công con sẽ trả lại".
Thấy con có chí tiến thủ, nhiều bậc cha mẹ không ngần ngại rút sạch tiền tiết kiệm, thậm chí thế chấp nhà cửa để ủng hộ. Có những trường hợp người trẻ đòi mở cửa hàng kinh doanh, vừa nghe đến phí nhượng quyền hàng trăm triệu đồng liền quay về hỏi xin gia đình. Nhiều bậc phụ huynh cả đời làm lụng không hiểu nhượng quyền là gì, chỉ nghe con nói "bây giờ ai cũng làm thế" nên lập tức chuyển tiền.
Thương trường vốn khắc nghiệt, khởi nghiệp mười phần thì chín phần vấp ngã. Khi thua lỗ, người con chỉ phủi tay nhẹ bẫng với câu nói "coi như mua bài học kinh nghiệm", để lại món nợ khổng lồ cho cha mẹ gánh chịu. Thậm chí, có người còn quay ngược lại trách móc gia đình ban đầu đầu tư không đủ vốn hoặc chọn sai mặt bằng. Đó không phải là theo đuổi ước mơ, mà là đang lấy những năm tháng tuổi già của cha mẹ ra làm tấm đệm lót cho sự bốc đồng.
Ba nguyên tắc giúp cha mẹ không vô tình nuôi dưỡng thói quen "ăn bám"
Để tránh rơi vào cái bẫy "nhân danh nỗ lực", các bậc phụ huynh cần giữ vững ba giới hạn quan trọng sau:
Tình yêu thương cần có thời hạn: Cha mẹ hoàn toàn có thể hỗ trợ con cái, nhưng phải thỏa thuận rõ ràng về mặt thời gian ngay từ đầu, chẳng hạn: "Gia đình sẽ chu cấp cho con yên tâm ôn thi cao học trong một năm. Sau một năm, bất kể kết quả ra sao, con cũng phải tự bước ra ngoài tìm việc".
Một cách làm rất đáng tham khảo là yêu cầu con lập kế hoạch chi tiết bằng văn bản: học ngành gì, trường nào, lộ trình bao lâu, thời gian biểu mỗi ngày ra sao và phương án dự phòng nếu không đỗ là gì. Mọi bước đi đều phải thực hiện đúng cam kết, tuyệt đối không để trôi qua một cách mập mờ.
Hỗ trợ chứ không làm thay: Nếu con muốn học lên cao, hãy để con tự vạch ra hướng đi tiếp theo nếu kế hoạch không thành, thậm chí khuyến khích con vừa đi làm vừa học thay vì ở nhà ăn bám hoàn toàn. Nếu con muốn khởi nghiệp, hãy để con tự tích lũy số vốn ban đầu bằng chính sức lao động của mình thay vì vừa mở miệng đã nhắm vào tiền tiết kiệm của bố mẹ.
Nguyên tắc "muốn đạt được điều gì, trước hết hãy xem bản thân có thể bỏ ra thứ gì" luôn đúng ở mọi độ tuổi. Chỉ khi vấp ngã mà không có người đỡ sẵn, người trẻ mới hiểu rằng con đường tương lai phải do chính đôi chân mình bước đi.
Giữ chặt quỹ dự phòng của chính mình: Đây là nguyên tắc sống còn. Thực tế đã có không ít bậc cha mẹ dốc toàn bộ số tiền dưỡng già cho con cái mở cửa hàng, không giữ lại một đồng phòng thân. Kết quả là việc kinh doanh thất bại, đến lúc ốm đau phải nhập viện phẫu thuật lại phải chạy vạy vay mượn họ hàng.
Giữ lại đủ tiền khám chữa bệnh và dưỡng già cho bản thân không bao giờ là ích kỷ. Cha mẹ có điểm tựa tài chính vững vàng thì con cái mới có thể yên tâm bươn chải mà không phải vừa làm vừa lo lắng ngược lại.
Vòng lặp của sự bao bọc thái quá thường chỉ kết thúc khi người trong cuộc tự mình va vấp đủ nhiều để tỉnh ngộ. Tình yêu thương của cha mẹ có thể là bàn tay nâng đỡ khi con vấp ngã, nhưng tuyệt đối không thể là bến đỗ bình yên che chở cho con suốt cả cuộc đời.