2 gia đình cùng có 2 con, cùng thu nhập 50 triệu: Một nhà sống thoải mái, một nhà vẫn áp lực vì 4 khoản cố định

50 triệu đồng/tháng là mức thu nhập mà nhiều gia đình có thể xem là tương đối ổn nếu sống tại thành phố. Nhưng thu nhập chỉ là một nửa câu chuyện.

Hai gia đình dưới đây đều có 4 thành viên, gồm hai vợ chồng và hai con. Tổng thu nhập mỗi tháng đều khoảng 50 triệu đồng. Tuy nhiên, cách phân bổ tiền khiến chất lượng cuộc sống và cảm giác an toàn tài chính của họ hoàn toàn khác nhau.

Gia đình thứ nhất: 50 triệu/tháng nhưng vẫn còn khoảng 12 triệu để dành

Gia đình chị Minh có hai vợ chồng ngoài 30 tuổi và hai con đang học tiểu học, mầm non. Tổng thu nhập ổn định mỗi tháng của hai vợ chồng khoảng 50 triệu đồng.

Điểm thuận lợi lớn nhất là gia đình không còn khoản vay mua nhà. Căn hộ hiện tại được mua từ trước, một phần nhờ gia đình hai bên hỗ trợ, phần còn lại hai vợ chồng đã trả hết trong vài năm.

Bảng chi tiêu trung bình mỗi tháng của gia đình như sau:

Gia đình không sống quá tiết kiệm. Cuối tuần cả nhà vẫn có thể đi ăn, thi thoảng mua quần áo hoặc cho con tham gia hoạt động vui chơi.

Điểm khác biệt là phần lớn chi phí hàng tháng vẫn có khả năng điều chỉnh.

Nếu tháng đó phát sinh một khoản lớn, gia đình có thể giảm tiền ăn ngoài, mua sắm hoặc tạm giảm quỹ du lịch.

Nói cách khác, trong 38 triệu đồng chi tiêu, không phải đồng nào cũng đã bị “khóa cứng” từ đầu tháng.

Khoảng 12 triệu còn lại được chuyển sang tài khoản tiết kiệm ngay khi nhận lương. Các khoản thưởng hoặc thu nhập thêm cũng chủ yếu được dành cho quỹ dự phòng và những mục tiêu tài chính dài hạn.

Chính khoảng trống này giúp gia đình cảm thấy khá thoải mái dù thu nhập không hề tăng mạnh trong vài năm gần đây.

Gia đình thứ hai: Thu nhập vẫn 50 triệu nhưng gần 30 triệu đã “có chủ” ngay từ đầu tháng

Gia đình chị Hương cũng có hai con và tổng thu nhập khoảng 50 triệu đồng/tháng.

Nhìn bên ngoài, mức sống của hai gia đình không khác biệt quá nhiều. Nhưng gia đình chị Hương đang có 4 khoản chi cố định tương đối lớn: tiền vay mua nhà, vay ô tô, học phí và bảo hiểm.

Bảng chi tiêu một tháng trung bình như sau:

Vấn đề nằm ở chỗ khoảng 30 triệu đồng đã gần như không thể điều chỉnh.

Tiền vay mua nhà đến hạn phải trả. Khoản vay ô tô cũng không thể bỏ. Học phí của hai con tương đối cố định. Bảo hiểm đã tham gia thì vẫn phải đóng theo kỳ.

Như vậy, trước khi đi chợ, đổ xăng hay thanh toán hóa đơn điện nước, gia đình đã mất hơn một nửa thu nhập.

Chỉ cần tháng đó có thêm một khoản như sửa ô tô 5 triệu đồng, con ốm, mua thiết bị học tập hoặc về quê có việc, số tiền 2,5 triệu còn lại lập tức không đủ.

Khi ấy, gia đình phải lấy tiền tiết kiệm cũ hoặc dùng tiền thưởng để bù.

Đây cũng là lý do chị Hương từng nói rằng mức thu nhập 50 triệu đồng “nghe có vẻ nhiều nhưng tháng nào cũng thấy căng”.

4 khoản cố định có thể khiến thu nhập cao vẫn trở nên chật chội

Qua hai bảng trên, chênh lệch lớn nhất không nằm ở tiền ăn hay vài lần uống cà phê. Nó nằm ở tỷ lệ chi phí cố định so với thu nhập.

Với gia đình thứ hai, riêng 4 khoản gồm vay mua nhà, vay ô tô, học phí và bảo hiểm đã chiếm 30 triệu đồng, tương đương 60% tổng thu nhập.

Điều nguy hiểm của chi phí cố định là chúng rất khó giảm khi thu nhập gặp biến động.

Nếu tháng tới gia đình thứ nhất giảm thu nhập 5 triệu đồng, họ vẫn có thể hoãn du lịch, giảm mua sắm hoặc ăn ngoài ít hơn.

Nhưng nếu gia đình thứ hai giảm thu nhập 5 triệu đồng, các khoản vay và học phí vẫn phải thanh toán gần như nguyên vẹn.

Vì thế, một gia đình có thu nhập khá vẫn có thể cảm thấy thiếu tiền nếu quá nhiều phần thu nhập đã bị ràng buộc bởi nghĩa vụ hàng tháng.

Không phải kiếm bao nhiêu, quan trọng là còn bao nhiêu phần thu nhập có thể xoay xở

Khi xem lại tài chính gia đình, nhiều người thường tập trung vào các khoản nhỏ: tiền cà phê, tiền đặt đồ ăn hay một món đồ mua thêm.

Những khoản này đúng là cần kiểm soát, nhưng đôi khi chúng không phải nguyên nhân chính khiến ngân sách căng thẳng.

Điều đáng xem hơn là: Bao nhiêu phần trăm thu nhập của gia đình đã trở thành chi phí cố định? Nếu mức này quá cao, mỗi biến cố nhỏ đều có thể khiến dòng tiền bị đảo lộn.

Một gia đình thu nhập 30 triệu nhưng chỉ có 10-12 triệu chi cố định đôi khi vẫn cảm thấy chủ động hơn gia đình thu nhập 50 triệu nhưng 35-40 triệu đã có khoản phải trả sẵn.

Điều này cũng không có nghĩa rằng vay mua nhà, mua xe hay đầu tư cho việc học của con là sai. Vấn đề là khi nhiều nghĩa vụ tài chính lớn xuất hiện cùng lúc, gia đình cần để lại đủ khoảng trống cho tiết kiệm và các chi phí bất ngờ.

Một nguyên tắc đơn giản có thể áp dụng là mỗi khi tăng thêm một khoản cố định, hãy thử đặt câu hỏi:

Nếu thu nhập của gia đình giảm 20% trong 3-6 tháng, chúng ta có còn thanh toán được tất cả các khoản này mà không phải vay thêm tiền hay không?

Nếu câu trả lời là không, ngân sách có thể đã căng hơn mức tưởng tượng. Cùng kiếm 50 triệu đồng không có nghĩa là có cùng mức sống tài chính.

Có gia đình dùng 50 triệu để sống, tiết kiệm và chuẩn bị cho tương lai. Có gia đình dùng gần hết 50 triệu để thực hiện những cam kết tài chính đã hình thành từ trước.

Và đôi khi, cảm giác “sống thoải mái” không đến từ việc kiếm thêm 5-10 triệu đồng mỗi tháng, mà từ việc giữ cho các khoản cố định không ăn hết quyền lựa chọn của mình.