Xem phim Sex Education, tôi xót xa nhớ lại thời đi học: Sự thờ ơ của mẹ khiến tôi có quãng thời gian đẩy cay đắng, uất ức

Xem Sex Education, hình ảnh cô gái tóc vàng Aimee Gibbs ở những tập đầu tiên luôn để lại trong tôi một cảm giác xót xa, thương cảm đến nghẹn ngào.

Aimee là một đứa trẻ đáng yêu, tốt bụng và bình dị, nhưng lại luôn loay hoay tìm kiếm sự công nhận bằng cách tự biến mình thành "vệ tinh" cam chịu trong nhóm bạn sành điệu "The Untouchables". Cô bé chấp nhận tuân theo những luật lệ vô lý của Ruby và Olivia: từ việc phải hùa theo tẩy chay người khác, ăn mặc gò bó theo khuôn mẫu, cho đến việc để bạn bè thản nhiên lục lọi, mượn đồ dùng của mình mà chẳng buồn hỏi một câu. Aimee sợ bị gạt ra rìa, sợ bị cô lập đến mức sẵn sàng nuốt ngược sự khó chịu vào trong, đóng vai một chiếc bóng mờ nhạt, ngoan ngoãn gật đầu trước mọi sự đòi hỏi, dù sâu bên trong cô luôn cảm thấy lạc lõng và bị xem thường.

Nhìn Aimee trên màn ảnh, tôi thấy lại trọn vẹn hình bóng của chính mình suốt những năm tháng cắp sách đến trường: một đứa trẻ cả nể, hèn nhát trước nỗi sợ mất bạn, và luôn chọn cách chịu thiệt thòi để đổi lấy sự hòa nhập giả tạo.

Những năm tháng đóng vai "kẻ chịu trận"

Thời đi học, tôi vốn là đứa trẻ nhút nhát và tự ti. Trong nhóm bạn chơi cùng, tôi luôn là người phải chịu thiệt thòi nhiều nhất.

Các bạn muốn đi ăn ở đâu, tôi theo đó; bạn thích màu áo nhóm nào, tôi gật đầu dù bản thân không hề thích; bài tập về nhà tôi cặm cụi làm cả đêm, sáng ra bạn chỉ việc giật lấy chép mà chẳng một lời cảm ơn. Thậm chí có những trò đùa dai ác ý, những lời châm chọc mang danh nghĩa "thân thiết mới trêu", tôi cũng chỉ dám nở nụ cười trừ gượng gạo. Tôi sợ nếu mình từ chối, nếu mình lên tiếng thể hiện sự khó chịu, các bạn sẽ lập tức quay lưng, tẩy chay và biến tôi thành kẻ cô độc giữa sân trường.

Cái tâm lý cả nể, sợ bị ghét bỏ ấy đã biến tôi thành một kẻ phục dịch cảm xúc cho người khác, đánh mất hoàn toàn chính kiến và lòng tự trọng của bản thân.

Sự thờ ơ của mẹ và cánh cửa tâm sự bị khép chặt

Thế nhưng, điều khiến tôi đau lòng nhất khi nhớ lại chuỗi ngày ấy không chỉ là sự bắt nạt từ bạn bè, mà là sự cô đơn ngay trong chính ngôi nhà của mình. Căn bệnh "cả nể" và cam chịu của tôi hình thành phần lớn từ chính cách dạy dỗ và phản ứng của mẹ.

Có đôi lần tan trường về nhà với đôi mắt đỏ hoe, nuốt không trôi chén cơm, tôi lấy hết can đảm tâm sự vu vơ với mẹ về những uất ức ở lớp: chuyện bạn mượn đồ không trả, chuyện con bị bạn này bạn kia bắt nạt, nói xấu sau lưng và ép làm những việc mình không thích. Tôi những tưởng sẽ nhận được một cái ôm vỗ về, một lời khuyên bảo hay chí ít là một câu hỏi han để làm chỗ dựa tinh thần.

Nhưng đáp lại tôi luôn là sự bận rộn và thái độ dửng dưng của mẹ. Mẹ vừa lúi húi quét nhà, vừa buông những câu gạt phắt đi lạnh lùng: "Ôi dào, chuyện trẻ con có thế mà cũng để bụng! Kệ chúng nó đi, mình nhịn đi một tí cho xong chuyện, việc của mày là lo mà học hành kìa!", hoặc tệ hơn là: "Chắc mày ăn ở thế nào bạn nó mới thế, cứ bỏ qua đi đừng có vẽ chuyện".

Câu nói "kệ chúng nó đi" của mẹ như một nhát kéo cắt phăng chiếc cầu nối cảm xúc giữa hai mẹ con. Mẹ dạy tôi sự nhẫn nhịn mù quáng, dạy tôi thói quen xem nhẹ cảm xúc của chính mình. Khi người lớn bảo tôi "kệ đi", tôi tự hiểu rằng sự ấm ức của mình là không quan trọng, rằng việc bị đối xử bất công là điều đương nhiên phải chấp nhận nếu muốn yên thân. Kể từ đó, tôi khóa chặt miệng lại, không bao giờ hé răng kể cho mẹ nghe bất cứ điều gì nữa, lầm lũi ôm lấy những tổn thương tinh thần tự gặm nhấm một mình suốt thời niên thiếu.

Dạy con biết nói lời từ chối

Phải mất rất nhiều năm tháng sau khi trưởng thành, va vấp ngoài xã hội và nếm trải đủ đắng cay của việc làm "người tốt cả nể", tôi mới học được cách dựng lên ranh giới cá nhân để bảo vệ chính mình.

Giờ đây, nhìn đứa con gái nhỏ đang bước vào độ tuổi ẩm ương của những mối quan hệ học đường, tôi luôn tự nhắc nhở bản thân một điều sống còn: Tuyệt đối không bao giờ lặp lại vết xe đổ năm xưa của mẹ mình.

Mỗi ngày con đi học về, tôi luôn dành thời gian ngồi xuống lắng nghe con líu lo kể chuyện trường lớp. Dù có mệt mỏi hay bận rộn đến đâu, chỉ cần thấy ánh mắt con thoáng nét buồn hay ngập ngừng kể về một xích mích nhỏ với bạn bè, tôi đều dừng mọi việc lại để lắng nghe một cách nghiêm túc. Tôi không bao giờ nói câu "kệ chúng nó đi", mà kiên nhẫn hỏi con: "Hành động ấy của bạn khiến con cảm thấy thế nào?", "Con có thấy khó chịu không?".

Tôi dạy con gái bài học mà ngày xưa tôi chưa từng được ai chỉ dạy: Một tình bạn lành mạnh không bao giờ được xây dựng trên sự sợ hãi hay việc một bên phải liên tục nhún nhường. Con có quyền nói "Không" trước những đòi hỏi vô lý. Con có quyền từ chối cho mượn đồ dùng nếu con không thoải mái, và con hoàn toàn có quyền quay lưng bước ra khỏi một mối quan hệ nếu người ta không tôn trọng cảm xúc của con.

Thà cô đơn trong kiêu hãnh và đi tìm những người bạn thực sự trân trọng mình, còn hơn tự bóp méo bản thân để chen chân vào một tập thể chỉ xem mình như một chiếc bóng. Và quan trọng nhất, tôi muốn con gái biết rằng: dù ngoài kia bạn bè có quay lưng, thì dưới mái nhà này, mẹ luôn là người sẵn sàng lắng nghe, thấu hiểu và bảo vệ sự tự trọng của con đến cùng.