Tưởng là thói quen tốt, ai ngờ 5 việc này lại có thể âm thầm hại sức khỏe, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi

Nhiều thói quen được duy trì mỗi ngày vì chúng ta nghĩ rằng đó là cách sống lành mạnh. Tuy nhiên, nếu thực hiện sai thời điểm hoặc quá mức, những việc tưởng như có lợi lại có thể gây ra các vấn đề cho tim mạch, tiêu hóa, chuyển hóa và ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị bệnh.

Đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi, khi khả năng thích nghi của cơ thể không còn tốt như trước, một số thói quen tưởng chừng rất nhỏ cũng đáng được lưu ý.

Dưới đây là 5 thói quen phổ biến mà bạn nên xem lại.

1. Vừa thức dậy đã bật dậy khỏi giường, tập thể dục khi bụng đói

Không ít người có thói quen vừa tỉnh giấc đã nhanh chóng bước xuống giường, vệ sinh cá nhân rồi bắt đầu tập thể dục. Một số người còn cho rằng tập lúc bụng đói sẽ giúp cơ thể đốt cháy nhiều chất béo hơn.

Tuy nhiên, đây không phải thời điểm lý tưởng để vận động cường độ cao, đặc biệt với người lớn tuổi hoặc người có bệnh lý tim mạch, huyết áp.

Trong lúc ngủ, huyết áp và nhịp tim thay đổi so với ban ngày. Việc chuyển đột ngột từ tư thế nằm sang đứng có thể khiến một số người bị hạ huyết áp tư thế, dẫn đến chóng mặt, hoa mắt, thậm chí mất thăng bằng.

Ở những người có bệnh lý nền, khả năng điều hòa huyết áp và mạch máu kém hơn, tình trạng này càng cần được lưu ý.

Cách an toàn hơn

Thay vì bật dậy ngay khi tỉnh giấc, hãy dành một chút thời gian để cơ thể chuyển trạng thái:

Nằm yên một lúc sau khi thức dậy. Từ từ ngồi dậy, tựa lưng vào thành giường. Thả hai chân xuống sàn rồi mới đứng lên. Nếu cảm thấy chóng mặt, hãy ngồi lại và chờ đến khi cơ thể ổn định.

Nếu muốn tập thể dục vào buổi sáng, nên ưu tiên các hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ, kéo giãn cơ hoặc những bài tập phù hợp với thể trạng. Người có bệnh tim mạch, huyết áp hoặc bệnh nền khác nên hỏi ý kiến bác sĩ về cường độ vận động phù hợp.

2. Tiếc thức ăn thừa, đặc biệt là rau, nên để lại nhiều ngày

"Để tủ lạnh hôm sau ăn tiếp" là thói quen khá phổ biến trong nhiều gia đình.

Tuy nhiên, tủ lạnh không phải nơi có thể bảo quản thức ăn vô thời hạn. Nếu thức ăn được làm nguội, đóng hộp và bảo quản không đúng cách, vi khuẩn vẫn có thể phát triển.

Đặc biệt, với rau đã nấu chín, thời gian bảo quản càng lâu thì chất lượng thực phẩm càng giảm. Một số loại rau có hàm lượng nitrat cao có thể hình thành nitrit trong quá trình bảo quản, nhất là khi điều kiện bảo quản không đảm bảo.

Ngoài ra, thực phẩm thừa nếu để lâu hoặc bảo quản không đúng cách còn có nguy cơ nhiễm các loại vi khuẩn gây bệnh đường tiêu hóa.

Việc "hâm nóng lại là an toàn" cũng không phải lúc nào đúng. Nhiệt độ cao có thể tiêu diệt nhiều loại vi khuẩn nhưng không đảm bảo loại bỏ hoàn toàn mọi độc tố đã được tạo ra trong quá trình thực phẩm bị nhiễm khuẩn.

Đừng biến tủ lạnh thành nơi "cất giữ vô thời hạn"

Cách tốt nhất vẫn là nấu lượng thức ăn vừa đủ cho mỗi bữa.

Nếu còn thức ăn, hãy:

Cho vào hộp sạch, đậy kín. 

Làm nguội và đưa vào tủ lạnh trong thời gian phù hợp. 

Ăn lại càng sớm càng tốt. 

Hâm nóng kỹ trước khi ăn. 

Không nên liên tục hâm nóng rồi lại cất đi nhiều lần.

Nếu thức ăn có mùi, màu sắc hoặc kết cấu bất thường, tốt nhất nên bỏ thay vì cố tận dụng.

3. Khát mới uống nước, sau đó uống một lúc thật nhiều

Có người gần như không uống nước trong ngày vì "không thấy khát". Đến khi khô miệng hoặc khát nước mới uống một cốc thật lớn trong thời gian ngắn. Thói quen này không hề tốt.

Cảm giác khát thường xuất hiện khi cơ thể đã bắt đầu thiếu nước. Trong khi đó, uống một lượng nước quá lớn trong thời gian ngắn cũng không phải cách bù nước hiệu quả hơn.

Ở người có chức năng tim hoặc thận suy giảm, việc nạp quá nhiều nước trong thời gian ngắn còn có thể tạo thêm gánh nặng cho cơ thể. Trong những trường hợp uống quá mức, nồng độ natri trong máu có thể bị pha loãng, gây hạ natri máu.

Các triệu chứng có thể bao gồm đau đầu, buồn nôn, mệt mỏi, chóng mặt; trường hợp nghiêm trọng có thể ảnh hưởng đến ý thức.

Uống nước thế nào hợp lý?

Thay vì chờ khát mới uống, hãy duy trì thói quen uống nước đều đặn trong ngày.

Không cần uống thật nhiều trong một lần. Có thể chia thành nhiều lần, mỗi lần một lượng vừa phải và điều chỉnh theo thời tiết, mức độ vận động cũng như tình trạng sức khỏe.

Đặc biệt, người mắc bệnh tim, bệnh thận hoặc đang phải hạn chế lượng nước cần tuân thủ hướng dẫn riêng của bác sĩ, thay vì áp dụng một mức uống nước chung cho tất cả mọi người.

4. Ăn xong nằm hoặc ngồi bất động ngay

Sau một bữa ăn, cảm giác buồn ngủ và mệt mỏi khiến nhiều người chỉ muốn nằm xuống sofa, xem tivi hoặc nghỉ ngơi ngay.

Nhưng nếu thường xuyên nằm ngay sau khi ăn, đặc biệt ở người có bệnh trào ngược dạ dày - thực quản, các triệu chứng có thể trở nên khó chịu hơn.

Khi dạ dày đang chứa đầy thức ăn, việc nằm xuống có thể tạo điều kiện để dịch và thức ăn trong dạ dày trào ngược lên thực quản. Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như ợ nóng, nóng rát sau xương ức, ợ chua hoặc cảm giác vướng ở cổ họng.

Thay vì nằm ngay, bạn có thể đứng dậy hoặc đi bộ nhẹ nhàng sau bữa ăn.

Không cần vận động mạnh. Một vài phút đi lại chậm rãi trong nhà cũng tốt hơn việc nằm xuống ngay sau khi ăn.

Nếu muốn nghỉ, nên giữ tư thế ngồi hoặc đứng thay vì nằm phẳng. Người thường xuyên bị trào ngược càng cần tránh nằm ngay sau bữa ăn.

5. Tự ý tăng thuốc hoặc uống nhiều loại thực phẩm bổ sung cùng lúc

Đây có lẽ là thói quen đáng lo ngại nhất.

Một số người có tâm lý "uống thêm một chút cho nhanh khỏi". Khi huyết áp tăng, họ tự ý uống thêm thuốc. Khi đường huyết thay đổi, họ tự điều chỉnh liều. Khi cảm thấy mệt, họ lại bổ sung thêm nhiều loại vitamin, thực phẩm bổ sung hoặc thuốc bổ.

Tuy nhiên, thuốc không phải cứ uống nhiều là hiệu quả hơn.

Việc tự ý tăng liều thuốc huyết áp hoặc thuốc điều trị tiểu đường có thể khiến huyết áp hoặc đường huyết giảm quá mức, gây chóng mặt, yếu người, mất thăng bằng, thậm chí dẫn đến những biến chứng nguy hiểm.

Tương tự, việc sử dụng đồng thời nhiều loại thực phẩm bổ sung cũng không đồng nghĩa với việc cơ thể sẽ khỏe hơn. Một số sản phẩm có thể chứa các thành phần trùng lặp hoặc tương tác với thuốc đang sử dụng.

Sức khỏe đôi khi được quyết định từ những thói quen rất nhỏ

Nhiều vấn đề sức khỏe không bắt đầu từ một sự cố lớn mà có thể liên quan đến những thói quen được lặp đi lặp lại mỗi ngày.

Bật dậy quá nhanh sau khi ngủ, để thức ăn thừa quá lâu, uống nước dồn dập, nằm ngay sau khi ăn hay tự ý điều chỉnh thuốc đều là những việc tưởng như rất nhỏ.

Đặc biệt với người trung niên và cao tuổi, khi cơ thể có nhiều thay đổi và bệnh nền xuất hiện thường xuyên hơn, việc duy trì thói quen sinh hoạt phù hợp càng trở nên quan trọng.

Nếu bạn đang có bệnh lý tim mạch, huyết áp, tiểu đường, bệnh thận hoặc đang sử dụng thuốc thường xuyên, không nên tự áp dụng các "mẹo sức khỏe" trên mạng mà bỏ qua lời khuyên của bác sĩ. Một thói quen được xem là tốt với người này chưa chắc đã phù hợp với người khác.