Từng bị đuổi việc vì gõ nhầm một dòng chữ, cô thư ký nghĩ ra món đồ học sinh nào cũng dùng, về sau bán được 47,5 triệu USD

Thiên An,

Tất cả bắt đầu từ một lọ sơn trắng mà cô thư ký hay gõ nhầm lặng lẽ cất trong ngăn bàn.

Trong hộp bút của học sinh, bút xóa là món đồ nhỏ nhưng gần như không thể thiếu. Viết sai một chữ, chỉ cần quẹt một lớp trắng lên là trang vở lại sạch sẽ. Ít ai biết tiền thân của món đồ này không ra đời trong phòng thí nghiệm hay ở một công ty văn phòng phẩm lớn nào. Người nghĩ ra nó là một cô thư ký người Mỹ chỉ có bằng tốt nghiệp trung học, khi ấy đang một mình nuôi con nhỏ.

Cô thư ký hay gõ nhầm và lọ sơn trắng

Người phụ nữ ấy là Bette Nesmith Graham, sinh năm 1924 tại Dallas, bang Texas (Mỹ). Đầu thập niên 1950, bà làm thư ký điều hành cho chủ tịch hội đồng quản trị ngân hàng Texas Bank and Trust. Sau khi ly hôn, bà một mình nuôi cậu con trai Michael bằng đồng lương thư ký không mấy dư dả.

Chân dung Bette Nesmith Graham (Ảnh: University of North Texas Archives)

Đó cũng là lúc các văn phòng chuyển dần sang máy đánh chữ điện. Máy mới gõ nhanh hơn, nhưng mỗi lần gõ sai lại là một phen vất vả. Tẩy chữ trên máy mới rất dễ để lại vết lem nhem, nhiều khi phải gõ lại nguyên trang. Với một người chưa quen máy như Bette, những lỗi nhỏ ấy cứ thế chồng chất.

Tháng 12/1951, lời giải nảy ra trong đầu Bette khi bà vô tình quan sát cảnh những người thợ vẽ trang trí cửa kính ở ngân hàng. Bette để ý rằng khi lỡ tay vẽ hỏng, họ không xóa cả bức tranh. Họ chỉ phủ thêm một lớp sơn lên chỗ sai rồi vẽ tiếp. Bà tự hỏi, vậy sao không làm điều tương tự với giấy?

Thế là bà pha sơn tempera màu trắng, đựng trong một lọ sơn móng tay đã dùng hết rồi mang đến cơ quan. Mỗi lần gõ nhầm, bà quét một lớp mỏng lên chữ sai, đợi khô rồi gõ đè lên. Mẹo nhỏ này chẳng giấu được lâu. Các cô thư ký khác thấy hiệu quả quá nên lần lượt tìm đến xin bà một lọ.

Lá thư ký nhầm và thương vụ gần 48 triệu USD

Thấy nhu cầu ngày càng nhiều, Bette quyết định làm thật. Năm 1956, bà lập công ty Mistake Out, tạm hiểu là "xóa lỗi". Gian bếp ở nhà trở thành nơi pha chế, còn cậu con trai cùng đám bạn được giao việc rót dung dịch vào từng lọ cho khách. Ban ngày bà vẫn đi làm ở ngân hàng, ngoài giờ thì lo cho công việc kinh doanh nhỏ của mình.

Bette Nesmith Graham bên cậu con trai Michael (Ảnh: Newspaper Archives)

Con đường ấy không hề suôn sẻ. Năm 1957, bà mang sản phẩm đến IBM, hãng sản xuất máy đánh chữ điện, nhưng bị từ chối.

Năm 1958, công việc ở ngân hàng của bà kết thúc theo cách không ai ngờ. Trong lúc soạn một lá thư, đáng lẽ phải ký tên ngân hàng Texas Bank and Trust, bà lại gõ nhầm thành "The Mistake Out Company", tên công ty riêng của mình. Bà bị cho nghỉ việc ngay sau đó. Mất việc hóa ra lại là cơ hội, vì từ đây bà có thể dồn toàn bộ thời gian cho sản phẩm.

Cũng trong năm ấy, bà đổi tên sản phẩm thành Liquid Paper, nghĩa là "giấy lỏng", rồi đăng ký bằng sáng chế cùng nhãn hiệu. Bà mày mò cải tiến công thức suốt nhiều năm vì muốn sản phẩm phải thật hoàn hảo rồi mới đem bán rộng rãi.

Sự kiên nhẫn ấy được đền đáp. Đến năm 1967, Liquid Paper đã trở thành doanh nghiệp trị giá hàng triệu USD. Năm 1968, bà mở nhà máy mới với 20 nhân viên và bán được một triệu lọ trong năm. Đến năm 1975, con số tăng lên 25 triệu lọ mỗi năm, công ty chuyển về trụ sở quốc tế rộng khoảng 3.250m2 ở Dallas. Điều thú vị là IBM, nơi từng từ chối bà, về sau lại trở thành một trong những khách hàng đặt mua số lượng lớn đầu tiên.

Năm 1979, khi sức khỏe yếu dần, Bette bán Liquid Paper cho tập đoàn Gillette với giá 47,5 triệu USD. Bà còn được hưởng tiền bản quyền trên mỗi lọ bán ra trong hai thập kỷ tiếp theo. Chỉ khoảng sáu tháng sau thương vụ, tháng 5/1980, bà qua đời ở tuổi 56.

Từ lọ sơn trắng pha trong gian bếp, Liquid Paper trở thành thương hiệu sản xuất hàng chục triệu lọ mỗi năm (Ảnh: Wikimedia)

Phát minh nhỏ phía sau trang vở sạch đẹp

Cậu bé Michael - con trai bà Bette ngày nào sau này cũng nổi tiếng theo cách riêng. Anh trở thành thành viên ban nhạc The Monkees, một trong những nhóm nhạc đình đám ở Mỹ thập niên 1960. Còn Bette dùng một phần tài sản của mình lập hai quỹ giúp phụ nữ tìm việc làm và tự lập trong cuộc sống.

Ngày nay, máy đánh chữ gần như đã biến mất khỏi các văn phòng. Thế nhưng "hậu duệ" của lọ sơn trắng năm ấy vẫn có mặt trong hộp bút của rất nhiều học sinh, dưới dạng bút xóa nước hay băng xóa. Câu chuyện của Bette cho thấy một phát minh làm thay đổi thói quen của cả thế giới đôi khi không cần bằng cấp cao siêu. Nó có thể bắt đầu từ một lần để ý chuyện nhỏ quanh mình, rồi kiên nhẫn làm đến cùng.

Bút xóa... (Ảnh minh họa: Elecmactics)

Hay băng xóa ngày nay đều là phiên bản hiện đại của lọ dung dịch mà Bette Nesmith Graham tự pha từ hơn 70 năm trước (Ảnh minh họa: Mono Air)

Tổng hợp

Chia sẻ