Tiết Đại hàn 2026 bao giờ kết thúc?

Những ngày gần đây, miền Bắc đang chìm trong đợt rét đậm diện rộng do ảnh hưởng của không khí lạnh cường độ mạnh. Nhiệt độ tại nhiều khu vực giảm sâu, trời rét buốt kéo dài. Tại Hà Nội, trạm quan trắc ghi nhận mức nhiệt xuống còn 10,9°C rét đậm , có nơi rét hại. Ở vùng núi cao, cái lạnh càng trở nên khắc nghiệt hơn khi nhiệt độ tại Mẫu Sơn (Lạng Sơn) lúc 6h giảm xuống chỉ còn 0,3°C.

Trong bối cảnh thời tiết lạnh giá như vậy, không ít người đặt câu hỏi: Tiết Đại hàn 2026 bắt đầu khi nào và sẽ kéo dài trong bao lâu? Đây vốn là tiết khí gắn liền với những ngày lạnh nhất trong năm, đánh dấu giai đoạn cuối cùng của mùa đông trước khi chuyển sang xuân.

Tiết Đại hàn 2026 khi nào kết thúc?

Một năm có tổng cộng 24 tiết khí, được chia đều cho bốn mùa, mỗi mùa gồm sáu tiết. Mỗi tiết khí không chỉ phản ánh sự thay đổi về thời tiết mà còn mang ý nghĩa riêng trong sản xuất nông nghiệp và đời sống văn hóa của người phương Đông.

Cụ thể, mùa xuân gồm các tiết khí: Lập xuân, Vũ thủy, Kinh Trập, Xuân phân, Thanh minh và Cốc vũ.

Mùa hạ gồm: Lập hạ, Tiểu mãn, Mang chủng, Hạ chí, Tiểu thử và Đại thử.

Mùa thu gồm: Lập thu, Xử thử, Bạch lộ, Thu phân, Hàn lộ và Sương giáng.

Mùa đông gồm: Lập đông, Tiểu tuyết, Đại tuyết, Đông chí, Tiểu hàn và Đại hàn.

Trong hệ thống này, Đại Hàn là tiết khí cuối cùng, thường rơi vào khoảng cuối tháng 1 Dương lịch. Đây được coi là thời điểm lạnh nhất trong năm, khi cái rét đạt đến đỉnh điểm trước khi suy giảm dần để nhường chỗ cho mùa xuân. Ở nhiều nơi, Đại hàn gắn liền với những đợt gió mùa mạnh, nhiệt độ thấp kéo dài, thậm chí có thể xuất hiện băng giá, mưa tuyết ở vùng núi cao.

Theo quy ước chung, tiết Đại hàn thường bắt đầu trong khoảng từ ngày 20/1 hoặc 21/1 và kết thúc vào ngày 3/2 hoặc 4/2 Dương lịch hằng năm.

Đối chiếu với lịch tiết khí năm 2026, tiết Đại hàn sẽ bắt đầu từ thứ Ba, ngày 20/1/2026 Dương lịch (tức ngày 2 tháng 12 năm Ất Tỵ) và kết thúc vào thứ Ba, ngày 3/2/2026, ngay trước khi chuyển sang tiết Lập xuân, tổng cộng 15 ngày, bao gồm những ngày được dự báo là lạnh sâu nhất cuối mùa đông.

Đặc điểm của tiết Đại hàn

Xét về mặt ngữ nghĩa, “Đại hàn” có thể hiểu là “rét lớn” hay “rét đậm”. Đây chính là giai đoạn mà rét đậm, rét hại thường xuất hiện nhiều nhất trong năm. Tuy vậy, trong cái lạnh cắt da cắt thịt ấy lại ẩn chứa một tín hiệu tích cực: mùa đông đã đi đến hồi kết và mùa xuân đang đến rất gần.

Ở nhiều nước phương Đông, tiết Đại hàn là khoảng thời gian người dân rộn ràng chuẩn bị đón Tết. Không khí gia đình trở nên ấm áp hơn khi mọi người quây quần tống cựu nghênh tân, dọn dẹp nhà cửa, sắm sửa, chuẩn bị cho năm mới và một mùa xuân mới.

Theo thiên văn học cổ, Đại hàn là tiết khí thứ 24 trong năm, diễn ra khi Mặt trời ở vị trí kinh độ khoảng 300°. Đây là mốc đánh dấu khoảng thời gian lạnh nhất trong chu kỳ khí hậu hằng năm. Trong quan niệm xưa, cứ đến Đại hàn là mọi nhà bắt đầu tất bật sửa sang nhà cửa, làm dưa muối, tích trữ thực phẩm, chuẩn bị đồ đạc cho dịp Tết.

Do thời tiết khắc nghiệt, ruộng đồng giá lạnh, việc cấy cày hầu như không thể tiến hành, nên tiết Đại hàn thường được xem là giai đoạn nông nhàn. Sau một năm trải qua các mùa xuân, hạ, thu bận rộn, đây là lúc người nông dân có thể nghỉ ngơi, chờ đợi chu kỳ mới bắt đầu. Đồng thời, Đại hàn cũng báo hiệu rằng ngày xuân tươi mới không còn xa và chu trình bốn mùa sắp khép lại.

Nhiều người thắc mắc, nếu Lập xuân được coi là tiết đầu tiên trong 24 tiết khí, đánh dấu sự khởi đầu của mùa xuân, thì vì sao trong thực tế chúng ta lại đón Đại hàn trước, rồi mới đến Lập xuân?

Câu trả lời nằm ở cách tính tiết khí. Thay vì dựa trên Dương lịch hay Âm lịch, các tiết khí được xác định theo vị trí tương đối của Trái đất khi chuyển động quanh Mặt trời. Qua quan sát thiên văn, người xưa chia quỹ đạo này thành 24 mốc, mỗi mốc ứng với một tiết khí. Ngày mà Mặt trời đi đến vị trí đó được chọn để xác định thời điểm bắt đầu tiết khí tương ứng.

Ngày nay, để thuận tiện cho sinh hoạt, việc tính tiết khí được quy đổi sang ngày tháng năm Dương lịch. Vì vậy, hầu như năm nào chúng ta cũng đón tiết Đại hàn vào đầu năm Dương lịch, trước khi bước sang Lập xuân. Trong khi đó, theo Âm lịch, những ngày đầu năm, thời điểm diễn ra Tết Nguyên đán, lại thường rơi vào tiết Lập xuân.

Xét về mặt văn hóa, Đại hàn không chỉ đơn thuần là giai đoạn lạnh nhất trong năm mà còn là quãng thời gian chuyển tiếp, khi con người chuẩn bị tâm thế đón mùa xuân và năm mới. Đây là lúc thích hợp để dọn dẹp, trang hoàng nhà cửa, nhìn lại những gì đã qua, suy ngẫm về năm cũ và đặt ra kế hoạch cho mùa vụ mới cũng như cuộc sống sắp tới.

Trong cái lạnh khắc nghiệt của tiết Đại hàn, không khí chuẩn bị Tết, sự sum họp gia đình và niềm mong đợi về mùa xuân sắp đến chính là những yếu tố làm dịu đi giá rét, tạo nên nét đặc trưng rất riêng của những ngày cuối đông.