Thương hiệu Việt: Tháng năm rực rỡ đầy ký ức

Ký ức hoàng hoa

Vương Hồng Sển viết trong tập "Sài Gòn Tạp Pín Lù" có đoạn: "Cao cấp hơn là những xì thẩu, những người thành công trong kinh doanh mà ngày nay ta gọi là "đại gia". Điển hình cho giai cấp xì thẩu là Trần Thành, bang trưởng Triều Châu, với hãng bột ngọt Vị Hương Tố và mì gói Hai Con Tôm đã chinh phục thị trường miền Nam từ thập niên 60 để trở thành "ông vua không ngai trong vương quốc Chợ Lớn". 

Dấu ấn những sản phẩm mang thương hiệu Việt đã in đậm trong ký ức người Sài Gòn nhiều thế hệ. Có người lớn lên quen với túi bột ngọt "Vị Hương Tố" chữ đỏ cạnh mấy chữ tàu chân phương. Có người đã đi định cư tận Hoa Kỳ, vẫn còn nhớ chiếc xe đạp Thống Nhất bóng bẩy của ba, hai anh em giành nhau chạy khắp bờ kênh Tàu Hủ sau giờ tan học. Và có người đã sống ở trời Âu mấy chục năm ròng, quen dùng những thương hiệu hàng đầu thế giới, vẫn còn nhớ cục xà bông Cô Ba màu xanh ngọc gói trong bao giấy có in hình Cô Ba búi tóc mỉm cười, con ông chủ hãng xà phòng Trương Văn Bền một thời vang bóng.

Kem đánh răng Hynos & xà bông Cô Ba những thương hiệu vang bóng một thời

Vừa ngồi trông phụ hàng quán cho con gái, bà Huỳnh Mẫn (Quận 5) vừa nhớ lại chuyện xưa: "Tôi bán tạp hoá ở chợ Sài Gòn cũ cũng được mấy mươi năm, anh Bảy Chà Và vậy chứ có cái biển quảng cáo to đùng đặt ngay giữa cổng chợ, ai đi ra đi vào cũng đều thấy hết trơn! Tôi bán kem của ảnh đắt lắm, ngày nào cũng có người mua. Đất nước thay đổi, tiệm của tôi cũng giao lại cho con gái, tưởng ảnh sẽ còn tồn tại mãi, vậy mà giờ lâu lắm rồi chẳng thấy đâu!" Hay như ông Trần Văn Tiến (Quận Bình Thạnh) hồi tưởng về thời trai tráng mỗi chiều đi làm về thường hay ra đường Hàm Nghi nhấm nháp vài ly bia trước khi trở về nhà: "Hồi thanh niên tôi ham bia lắm! Tan làm chiều nào tôi cũng hẹn đồng nghiệp hay bạn bè ra quán bán Bia Bock ở Chợ cũ đường Hàm Nghi cạnh Ty Ngân Khố để làm vài ly La De 33 với mấy trứng vịt lộn! La De 33 giờ thì thành Bia 33 đi khắp thế giới rồi ha!"

Ông Trịnh Minh Hoàng, nhà ở Quận 6 kể lại: "Lúc đó, nhà ai mà có chiếc xe đạp ngang Thống Nhất là giàu dữ lắm. Hôm nào mà có ông thầy ký hay ai đi xe đạp vào trong xóm là cả đám con nít tụi tôi chạy đuổi theo, nhìn mát cả mắt đó chứ. Xe đạp lúc đó tương tự như SH hay siêu xe thời bây giờ vậy. Thời đó, hàng Việt được chuộng lắm, ra cả khắp Đông Dương chứ chả đùa. Như xà bông Cô Ba của hãng Trương Văn Bền đó. Cô Ba gần gũi và nhờ phẩm chất tốt, giá thấp, được xuất sang cho bà con ở Miên, Lào hay xứ Chà Và, rồi tới Hương Cảng, qua châu Phi và Tân Đảo chớ đâu phải đùa."

Bà Hoài ở Củ Chi kể lại chuyện cũ: "Chị em tụi tôi nghèo lắm, đi học xa nhà, nhịn bỏ từng bữa. Nhưng cứ hôm nào vô Chợ Lớn thăm gia đình cậu, thì mợ lại bỏ túi cho mấy gói mì giấy Hai Con Tôm. Ngày mưa thiệt mưa, trụng mì với nước sôi rồi chan chút Tàu vị yểu Con Mèo Đen là chị em sì sụp với nhau. Cứ vậy mà học hành ra nghề đàng hoàng cả. Giờ nghĩ lại chuyện xưa, mới thấm thía nhờ mợ với mì tôm, nước tương mà tụi tui không đói bữa nào hồi ấy." Biết bao đứa trẻ lớn lên giữa những năm 70-80 đầy khó khăn của đất nước, bữa sáng chỉ có chén cơm trắng nấu vội, chan chút nước tương đậm, ăn ngon lành rồi no bụng đến trường. Hồi đó, cứ nhắc nước tương thì người ta chỉ kịp nghĩ tới Con Mèo Đen với những bữa cơm đơn sơ mà đậm đà tình cảm.

Giữ vị ngon cho nếp nhà Việt

Nước tương Nam Dương - hay cái tên xưa cũ Tàu vị yểu Con Mèo Đen - là một trong những thương hiệu vang bóng một thời ở đất Sài Gòn. Nhiều lần trong những trang viết của Vương Hồng Sển, Sơn Nam, nước tương xuất hiện như thức chấm thơm ngon cực phẩm nhưng gần gũi, dung dị. Trong ký của Vương Hồng Sển, món hủ tiếu Sa Đéc phải đi cùng với Tàu vị yểu, món cơm thố người Hoa nổi danh Chợ Lớn cũng không thể thiếu nước tương, chút ớt và dấm Tiều mới đậm đà, vừa vặn. Những tiệm bánh mì ngon nức tiếng Sài Gòn xưa cũng để sẵn chai Tàu vị yểu để thực khách tự nêm cho dậy vị khi ăn cùng chả lụa, pa-tê.

Thế hệ "ông bà anh", không nhiều người nhớ chính xác tên Nam Dương, nhưng ai cũng nhớ biểu tượng mèo đen thân thuộc, gắn liền với những buổi chiều bà sai ra sạp tạp hóa đầu hẻm mua liền chai Tàu vị yểu Con Mèo Đen để kịp bữa cơm, là thức chấm mẹ gói ghém vào hành lý cho con ngày rời quê lên phố, là bữa ăn như bà Hoài còn khắc khoải - đạm bạc nhưng dậy vị, gợi nhớ những ký ức đẹp về tình thân trong cái thời thật thiếu thốn mà cũng rất đủ đầy.

Hình ảnh chai nước tương Con Mèo Đen luôn gắn liền với những mâm cơm của gia đình người Việt

Giờ đây, bữa ăn gia đình Việt đã mâm cao cỗ đầy, không còn cảnh chỉ một chén cơm trắng, một tô hủ tiếu ăn ghém giá hành, hay ổ bánh mì chan chút nước tương mà lũ trẻ phải xuýt xoa ngấu nghiến. Nhưng giữa cá thịt thịnh soạn, món Á món Âu, chén nước tương xắt vài lát ớt vẫn nằm giữa bàn cho cả nhà cùng chấm cùng chan, tựa như chất keo bất biến gắn kết tình cảm gia đình dù trải qua bao đổi thay thời thế.

Năm 1951, một xưởng nước tương với sản phẩm mang biểu tượng Con Mèo Đen – thương hiệu Nam Dương ra đời với dòng sản phẩm đầu tiên là những chai Tàu vị yểu sánh đậm, nhanh chóng chinh phục người tiêu dùng. Năm 1981, Nam Dương được chuyển giao cho Liên Hiệp Hợp tác xã Thương mại TPHCM (Saigon Co-op) quản lý và được đánh giá là "Hàng Việt Nam chất lượng cao" trong 18 năm liền. Tháng 10/2015, Công ty TNHH Thực phẩm Quốc tế Nam Dương ra đời dựa trên sự hợp tác liên doanh của Saigon Co.op và Tập đoàn Wilmar – Tập đoàn Nông sản hàng đầu châu Á. Trải qua gần bảy thập kỷ thăng trầm, hương vị của nước tương Nam Dương ngày đó đã được tái khẳng định khi nhận được danh hiệu "Hương vị nước tương Việt Nam ngon nhất năm 2019" do Culture Magazin (Canada) – Tạp chí song ngữ Việt – Anh duy nhất tại khu vực Bắc Mỹ bình chọn.