Tâm sự của BS ngành mạch máu visual như tài tử xứ Hàn: Hơn 14 năm chạy đua thời gian cứu người đột quỵ, có những "giá như" day dứt chưa bao giờ nguôi

5 giờ sáng, khi nhiều người còn đang say ngủ, ThS.BS Đoàn Dư Mạnh đã thức dậy. Một vài động tác thể dục nhẹ, bữa sáng nhanh, ly cà phê quen thuộc, anh bước ra khỏi nhà, bắt đầu một ngày làm việc mới tại bệnh viện. Với bác sĩ mạch máu, mỗi ngày trôi qua đều là một cuộc chạy đua với thời gian, nơi từng phút, từng giây có thể quyết định sinh mạng con người.

ThS.BS Đoàn Dư Mạnh hiện là thành viên Hội Bệnh Mạch máu Việt Nam. Chuyên ngành anh theo đuổi là can thiệp và phẫu thuật các bệnh lý mạch máu, từ động mạch, tĩnh mạch cho đến những ca đột quỵ nguy kịch. Với anh, mạch máu không chỉ là một cấu trúc giải phẫu, mà là “dòng chảy của sự sống”, nuôi dưỡng mọi cơ quan trong cơ thể.

Bác sĩ mạch máu thì ngày làm việc cũng không có khái niệm giờ hành chính

Gương mặt hiền hậu, bừng sáng chẳng kém gì tài tử xứ Hàn, mái tóc tạo kiểu lịch lãm, BS Đoàn Dư Mạnh khiến người đối diện cảm thấy yên tâm ngay lần đầu gặp gỡ. Anh kể, một ngày của mình thường kéo dài 8-10 tiếng, đôi khi nhiều hơn. Có hôm 7-8 giờ tối anh mới rời bệnh viện, nhưng cũng có những ngày phải ở lại đến 11 giờ đêm, thậm chí trắng đêm vì ca can thiệp đặc biệt. Khi trở về nhà, nhịp sinh hoạt lại tiếp tục như bao người, nhưng trước khi ngủ, anh vẫn phải mở bệnh án, xem ngày mai mổ ca nào, chuẩn bị tinh thần cho những tình huống có thể xảy ra.

Anh nói: “Áp lực lớn nhất với một bác sĩ mạch máu không nằm ở số ca bệnh, mà ở thời gian. Có những trường hợp nếu mạch máu không được phục hồi trong vòng 6 tiếng sẽ gây tổn thương vĩnh viễn. Có những ca mất máu, nếu không xử trí kịp trong 10 phút, bệnh nhân có thể tử vong ngay trên bàn cấp cứu. Với bác sĩ mạch máu, mỗi quyết định đều phải nhanh và chính xác tuyệt đối”.

Cơ duyên đến chuyên ngành "chạy đua với sinh tử"

Lý do BS Đoàn Dư Mạnh chọn chuyên ngành mạch máu - đột quỵ, thay vì những chuyên ngành “nhẹ nhàng” hơn, bắt nguồn từ chính bản chất của lĩnh vực này. Tất cả các phẫu thuật anh thực hiện đều xoay quanh việc cầm máu, tái lập dòng chảy của máu, yếu tố sống còn của cơ thể. Với đột quỵ, đó là mở lại mạch máu bị tắc do huyết khối, giành giật từng phút cứu sống não bộ.

Khi mới ra trường và có cơ hội học tập, tu nghiệp ở nước ngoài, anh nhận ra đây là một chuyên ngành còn khá mới tại Việt Nam nhưng vô cùng cuốn hút. “Bởi không có bộ phận nào trên cơ thể có thể tồn tại nếu thiếu mạch máu nuôi dưỡng”. Chính suy nghĩ ấy khiến anh quyết định đi sâu hơn vào phẫu thuật và can thiệp mạch máu, với mong muốn cứu sống những bệnh nhân tưởng như không còn hy vọng.

Quyết định theo đuổi con đường này được hun đúc từ người thầy đầu tiên của anh, TS.BS Phạm Minh Ánh, nguyên Trưởng khoa Phẫu thuật Mạch máu, Bệnh viện Chợ Rẫy. Những năm đầu ra trường, khi được làm việc cùng thầy, BS Mạnh chứng kiến rất nhiều ca bệnh được cứu sống trong gang tấc.

Anh nhìn thấy những bệnh nhân đột quỵ, từng được xem là “không còn cửa”, nhưng nhờ can thiệp kịp thời đã có thể đứng dậy, đi lại, hồi phục mà không để lại biến chứng nặng nề. Những khoảnh khắc ấy khác hẳn với những trường hợp đột quỵ nặng nề anh từng biết trước đó, và chính những điều mắt thấy tai nghe ấy đã thôi thúc anh theo đuổi chuyên ngành này đến cùng.

"Hơn 14 năm làm nghề tôi hạnh phúc vì cứu được nhiều người"...

BS Đoàn Dư Mạnh đã có hơn 14 năm làm nghề, bắt đầu từ Bệnh viện Chợ Rẫy, sau đó tu nghiệp 2 năm tại Pháp, trở về Việt Nam học cao học tại Đại học Y Hà Nội và tiếp tục công tác tại nhiều bệnh viện tuyến đầu. Trong hàng nghìn ca bệnh từng tiếp nhận, những ca khiến anh hạnh phúc nhất là cứu sống bệnh nhân đột quỵ được đưa đến trong “thời gian vàng”.

Anh nói: "Đó không phải công sức của riêng mình mà là của cả ê-kíp phối hợp. Nhờ sự phối hợp nhịp nhàng ấy mà có rất nhiều bệnh nhân trẻ, khi nhập viện gần như không còn phản ứng, nhưng chỉ sau 3 ngày đã có thể đi lại bình thường, nói chuyện bình thường, không để lại hậu quả nặng nề. Với người làm bác sĩ, những ca như vậy mang lại niềm vui rất lớn và là lý do để tiếp tục gắn bó với nghề".

…nhưng cũng có những ca bệnh phải day dứt suốt nhiều năm

Bên cạnh những ca được cứu sống là những ký ức không thể quên. BS Mạnh nhớ mãi một trường hợp là thanh niên còn rất trẻ bị đột quỵ khi đang tập thể dục. Ban đầu, người đi đường chỉ nghĩ anh bị say nắng hoặc tập quá mệt. Đến khi có người hô hoán nghi ngờ đột quỵ và đưa vào cấp cứu, tình trạng đã quá nặng.

Đồng tử giãn. Adrenalin được tiêm. Sốc điện được thực hiện… Mọi nỗ lực cuối cùng chỉ đổi lại một đường thẳng trên điện tâm đồ. “Mặc dù tôi không phải người trực tiếp can thiệp ca đó, nhưng mỗi lần nhớ lại vẫn thấy day dứt. Bạn ấy còn quá trẻ, quá xót xa. Có những lúc tôi nhìn thấy sự bất lực của chính mình trong gương… giá như bệnh nhân được đưa đến sớm hơn, giá như người đi đường nhận ra đột quỵ sớm hơn chỉ vài phút thôi”.

Dù số bệnh nhân đột quỵ lớn tuổi vẫn chiếm đa số, BS Đoàn Dư Mạnh thừa nhận anh đau lòng nhất khi tiếp nhận người trẻ. Có những người mới 20, 30 tuổi, thậm chí chỉ 16 tuổi đã bị đột quỵ. Ở độ tuổi còn nhiều ước mơ, hoài bão, còn khát khao gia đình, công việc, đột quỵ có thể khiến tất cả sụp đổ.

Sau đại dịch Covid-19, trên lâm sàng anh nhận thấy số ca đột quỵ gia tăng rõ rệt, đặc biệt là ở người trẻ. Nguyên nhân chủ yếu đến từ lối sống thiếu lành mạnh: Hút thuốc lá, thức khuya, ăn uống kém khoa học, stress kéo dài, ngồi nhiều và lười vận động.

“Tuổi 20–30 là độ tuổi rất đẹp”, BS Mạnh nói. Anh cho rằng người trẻ cần yêu thương bản thân mình hơn, đừng chủ quan vì nghĩ còn trẻ, còn khỏe. Hãy đứng lên, vận động, chú ý chế độ ăn uống để kiểm soát huyết áp, mỡ máu, không chỉ để khỏe mạnh mà còn để sống đẹp và hạnh phúc hơn.

Không chỉ là bác sĩ chữa bệnh mà còn kiêm luôn thẩm mỹ cũng vì 1 từ "cứu người"

Ít ai biết, BS Mạnh còn kiêm cả thẩm mỹ giãn tĩnh mạch. Khi được hỏi mới thấy được cái tâm cái tầm của người làm bác sĩ. Theo BS Mạnh, giãn tĩnh mạch là tình trạng rất phổ biến, đặc biệt ở phụ nữ, người lái xe, người phải đứng hoặc ngồi lâu, thậm chí chính bác sĩ cũng có nguy cơ mắc. “Không chỉ gây mất thẩm mỹ, giãn tĩnh mạch còn khiến nhiều người đau mỏi, sưng phù chân. Nếu để lâu, tình trạng này có thể dẫn đến suy van tĩnh mạch, loét chân, hình thành huyết khối, làm tăng nguy cơ đột quỵ và đe dọa tính mạng”, anh nói.

Bởi vậy, việc can thiệp giãn tĩnh mạch vì thế không chỉ giúp cải thiện ngoại hình, giúp chị em tự tin hơn khi mặc váy ngắn hay đồ bơi, mà còn góp phần phòng ngừa bệnh tật, bảo vệ sức khỏe lâu dài. Đó là lý do anh quyết định mở rộng thêm lĩnh vực này trong công việc chuyên môn của mình.

Dù sao đi chăng nữa thì mục tiêu của BS Mạnh vẫn là chữa bệnh cứu người, ngay cả khi làm thẩm mỹ giãn tĩnh mạch. Trong tương lai gần, anh mong muốn xây dựng một mạng lưới kết nối các bác sĩ trẻ ở nhiều bệnh viện khác nhau, từ trạm y tế, trung tâm y tế đến tuyến trên, để có thể hội chẩn sớm các ca đột quỵ, hỗ trợ kịp thời những nơi còn thiếu thốn trang thiết bị.

Xa hơn, anh hy vọng ngành can thiệp mạch máu Việt Nam sẽ có thêm nhiều bác sĩ đam mê theo đuổi, đồng thời người dân được tiếp cận nhiều hơn với kiến thức phòng bệnh. Bởi với anh, mỗi phút giành lại được cho bệnh nhân không chỉ là một thành công y khoa mà là một cuộc đời được giữ lại.

(Ảnh: BSCC)