Phó Thủ tướng: Nếu không quản lý tốt thì 'giáo viên ra đề bằng AI, học sinh giải đề bằng AI'

Cảnh báo trên được Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đưa ra tại cuộc họp về công tác chuẩn bị kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 và công tác chuẩn bị năm học 2026-2027, chiều 28/5.

Về công tác chuẩn bị năm học mới, Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là "chuẩn bị khai giảng", mà phải coi đây là bước đầu, năm đầu tiên triển khai cụ thể Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị. Toàn hệ thống chính trị cần tập trung giải quyết điểm nghẽn, bảo đảm năm học mới vận hành thông suốt, thực chất, an toàn, chất lượng.

Định hướng một số nội dung chính, Phó Thủ tướng lưu ý vấn đề ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục.

" AI là xu thế tất yếu, cần được khai thác để đổi mới dạy học, hỗ trợ giáo viên, cá nhân hóa học tập. Tại Việt Nam, nhiều trường đại học đã coi AI là môn học bắt buộc. Tuy nhiên, nếu không quản lý tốt sẽ dẫn đến tình trạng giáo viên dùng AI ra đề, học sinh dùng AI giải đề, làm bài tập, thậm chí gian lận trong kiểm tra, thi cử ", Phó Thủ tướng nêu rõ.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành khung nội dung thí điểm giáo dục AI cho học sinh phổ thông, dự thảo thông tư quy định ứng dụng công nghệ trong giáo dục đại học.

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ khẩn trương hoàn thiện hướng dẫn, quy định ứng dụng AI trong giáo dục, từ phổ thông đến đại học; coi AI là công cụ hỗ trợ, không thay thế vai trò của thầy cô, không làm thay năng lực của người học.

Nhận định thiếu giáo viên là điểm nghẽn lớn nhất của năm học tới, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính và các địa phương rà soát đến từng địa phương, từng cấp học, từng môn học.

" Trước hết, phải tuyển dụng hết số biên chế đã được giao nhưng chưa sử dụng, không để tình trạng vừa thiếu giáo viên, vừa chậm tuyển dụng ", Phó Thủ tướng nói.

Về việc sử dụng bộ sách giáo khoa thống nhất, Phó Thủ tướng chỉ đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo chịu trách nhiệm toàn diện về chất lượng nội dung, tiến độ in ấn, phát hành, giá thành, học liệu số và phương án hỗ trợ học sinh khó khăn.

Mục tiêu được lãnh đạo Chính phủ đưa ra là bảo đảm sách đến giáo viên, học sinh trước ngày 15/8; không để thiếu sách, sốt giá, lãng phí, lợi ích nhóm hoặc phát sinh bức xúc xã hội.

Liên quan cơ sở vật chất, phòng học và thiết bị dạy học, Phó Thủ tướng cho rằng đây là trách nhiệm chính thuộc về các địa phương. Vậy nên các địa phương rà soát tổng thể quỹ đất giáo dục, mạng lưới trường lớp học, nhu cầu phòng học, phòng chức năng và thiết bị dạy học; ưu tiên bố trí vốn cho các công trình, hạng mục phục vụ trực tiếp năm học 2026-2027.

Trước khai giảng phải có phương án bảo đảm chỗ học cho học sinh, nhất là học sinh đầu cấp; tuyệt đối không để học sinh không có chỗ học do thiếu trường, thiếu lớp; không đưa vào sử dụng công trình không bảo đảm an toàn. Bộ Giáo dục và Đào tạo tổng hợp danh mục các địa bàn thiếu nghiêm trọng để báo cáo Chính phủ chỉ đạo.

" Muốn giải bài toán thiếu trường lớp ở đô thị lớn thì không chỉ vấn đề về kinh phí, mà phải giải đồng thời bài toán đất đai, quy hoạch, tiêu chuẩn xây dựng và trách nhiệm của các dự án đô thị. Đây là điểm nghẽn thể chế, Bộ cần nghiên cứu để phối hợp xử lý ngay trong năm 2026 ", Phó Thủ tướng chỉ đạo.

Theo Phó Thủ tướng, trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, phải đổi mới tư duy theo tinh thần Nhà nước kiến tạo phát triển. Nhà nước tập trung đầu tư cho phổ cập giáo dục, vùng khó khăn, đối tượng yếu thế, đào tạo giáo viên, khoa học cơ bản, ngành chiến lược và những lĩnh vực xã hội không làm hoặc chưa làm được.

Còn với những lĩnh vực có khả năng thu hút người học thì doanh nghiệp, nhà đầu tư và nguồn lực xã hội thì phải mạnh dạn mở cơ chế tự chủ, đặt hàng, hợp tác công tư, liên kết với doanh nghiệp, nhưng kiểm soát chặt chất lượng, công bằng tiếp cận và trách nhiệm xã hội.

Phó Thủ tướng giao Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, phối hợp Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan đẩy mạnh thực hiện cơ chế đặt hàng theo đầu ra, theo ngành nghề chiến lược và nhu cầu phát triển đất nước.

Với các cơ sở, ngành nghề có khả năng xã hội hóa cao, nghiên cứu cơ chế huy động nhà đầu tư chiến lược, hợp tác công tư, khai thác tài sản công đúng pháp luật. Nguồn lực thu được tái đầu tư cho vùng khó khăn, ngành thiết yếu, ngành chiến lược và những nhiệm vụ Nhà nước bắt buộc phải bảo đảm.

Coi phòng, chống gian lận bằng công nghệ cao là rủi ro trọng yếu

Đối với công tác chuẩn bị và triển khai kỳ thi THPT năm 2026, Phó Thủ tướng yêu cầu tuyệt đối không chủ quan, nhất là trong bối cảnh sau sáp nhập, quy mô thí sinh ở một số địa phương tăng rất mạnh, địa bàn quản lý rộng hơn, đầu mối điều hành thay đổi.

Bộ Giáo dục và Đào tạo có trách nhiệm kiểm tra, rà soát, quan tâm chỉ đạo các địa phương có quy mô lớn, địa bàn phức tạp; yêu cầu từng địa phương có kịch bản vận hành chi tiết về điểm thi, nhân sự, vận chuyển đề thi, bảo quản bài thi, giao thông, y tế, điện, nước, thông tin liên lạc và xử lý tình huống bất thường.

" Phải coi phòng, chống gian lận bằng công nghệ cao và trí tuệ nhân tạo là rủi ro trọng yếu của kỳ thi năm nay ", Phó Thủ tướng nhấn mạnh và yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp Bộ Công an xây dựng phương án tập huấn chuyên đề về nhận diện thiết bị gian lận mới, kiểm soát vật dụng vào phòng thi.

Phó Thủ tướng giao Bộ Công an chủ động giám sát không gian mạng, phát hiện, xử lý sớm đường dây mua bán thiết bị gian lận; xử lý để cảnh báo, phòng ngừa.

Về phần mềm, dữ liệu và công bố kết quả thi, theo Phó Thủ tướng, phải thực hiện vận hành thử nghiệm, bảo đảm tuyệt đối an toàn và thông suốt. Bên cạnh đó, việc công bố kết quả sớm là tích cực, nhưng nhanh phải đi cùng chính xác, an toàn; không để xảy ra nghẽn hệ thống, sai lệch dữ liệu, lộ lọt thông tin hoặc phát sinh khủng hoảng truyền thông...

Theo báo cáo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay có 1.223.776 thí sinh đăng ký dự thi (tăng 61.642 thí sinh so với năm trước). Trong đó, số lượng thí sinh đăng ký trực tuyến là 1.204.806 (đạt 98,45%) với 2.487 điểm thi và gần 50.000 phòng thi.

Đến thời điểm này, 34 địa phương đang tích cực, chủ động chuẩn bị cho kỳ thi. Các địa phương chủ động ban hành hệ thống văn bản để phục vụ công tác tổ chức kỳ thi.

Cùng với đó, công tác ra đề, vận chuyển, in sao đề thi; kiểm tra việc chuẩn bị tại các địa phương; tập huấn nghiệp vụ... cũng đang được chuẩn bị, triển khai tích cực.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho biết kỳ thi được tổ chức vào tháng 6 hằng năm, tiềm ẩn nguy cơ diễn biến thời tiết phức tạp như: nắng nóng, dông lốc và mưa, bão, lũ xuất hiện nhiều, đặc biệt là khu vực miền núi phía bắc.

Bên cạnh đó, tình hình sử dụng công nghệ cao để gian lận thi cử diễn biến rất phức tạp. Những năm gần đây, Bộ Công an triệt phá nhiều đường dây mua bán thiết bị nghe siêu nhỏ gắn trong tai để thực hiện gian lận. Kỳ thi năm 2025 đã ghi nhận và phát hiện các trường hợp thí sinh sử dụng AI để gian lận trong thi cử.