Nữ bác sĩ Việt Nam làm nên 2 kỳ tích, được xướng tên ở giải thưởng “Nobel châu Á”

Đó chính là GS.TS.BS Nguyễn Thị Ngọc Phượng, nguyên Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ.

2 kỳ tích mà GS.TS.BS Nguyễn Thị Ngọc Phượng đã làm được đó là: Người đầu tiên đặt nền móng cho kỹ thuật thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) tại Việt Nam; Hàng chục năm nghiên cứu hậu quả chất độc da cam/dioxin.

Năm 2024, những cống hiến ấy được quốc tế ghi nhận bằng Giải thưởng Ramon Magsaysay - giải thưởng thường được ví như “Nobel châu Á”.

Trong lịch sử phát triển của y học Việt Nam, GS.TS.BS Nguyễn Thị Ngọc Phượng là một trong những nữ bác sĩ để lại dấu ấn đặc biệt.

Bà từng giữ cương vị Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ, đồng thời có nhiều năm nghiên cứu, điều trị và đào tạo trong lĩnh vực sản phụ khoa, sức khỏe sinh sản và vô sinh hiếm muộn.

Một trong những dấu ấn nổi bật nhất của bà là đặt nền móng cho chương trình thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) tại Việt Nam. Khi kỹ thuật IVF còn rất mới mẻ trên thế giới, bà đã tìm cách tiếp cận những thành tựu y học tiên tiến, học hỏi kinh nghiệm ở nước ngoài và từng bước đưa kỹ thuật này về Việt Nam.

Tại Bệnh viện Từ Dũ, bà cùng các cộng sự xây dựng nền tảng cho chương trình IVF, từ nhân lực, kỹ thuật đến cơ sở vật chất. Ngày 30/4/1998, ba em bé đầu tiên của Việt Nam được sinh ra bằng phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm tại Bệnh viện Từ Dũ, đánh dấu một cột mốc quan trọng trong lịch sử điều trị vô sinh hiếm muộn của Việt Nam.

Bệnh viện Từ Dũ ghi nhận GS.TS.BS Nguyễn Thị Ngọc Phượng là người đặt nền móng đầu tiên cho chương trình IVF tại Việt Nam.

Từ dấu mốc đó, kỹ thuật hỗ trợ sinh sản ở Việt Nam tiếp tục phát triển mạnh mẽ, mang lại cơ hội làm cha mẹ cho hàng trăm nghìn gia đình.

Gần nửa thế kỷ đi tìm câu trả lời về chất độc da cam

Nhưng IVF chỉ là một phần trong hành trình khoa học của nữ giáo sư.

Một dấu ấn khác khiến tên tuổi bà được biết đến rộng rãi trên trường quốc tế là hành trình nghiên cứu hậu quả của chất độc da cam/dioxin đối với sức khỏe con người.

Từ những năm sau chiến tranh, bà và các đồng nghiệp tại Bệnh viện Từ Dũ bắt đầu tiếp xúc với những trường hợp trẻ em sinh ra mắc dị tật bẩm sinh và nhiều vấn đề bất thường.

Những gì chứng kiến trong thực tế lâm sàng thôi thúc bà tìm kiếm câu trả lời khoa học về nguyên nhân và hậu quả lâu dài của phơi nhiễm chất độc da cam/dioxin. Bà tham gia nhiều nghiên cứu, thu thập dữ liệu về sức khỏe sinh sản, dị tật bẩm sinh và những ảnh hưởng kéo dài qua các thế hệ.

Không dừng lại ở nghiên cứu trong phòng khám hay phòng thí nghiệm, GS.TS.BS Nguyễn Thị Ngọc Phượng còn đưa vấn đề này tới các diễn đàn quốc tế, lên tiếng cho những người chịu ảnh hưởng của chiến tranh.

Năm 2010, bà từng tham gia phiên điều trần tại Hạ viện Mỹ liên quan đến hậu quả chất độc da cam. Đó là hành trình kéo dài nhiều thập niên, trong đó khoa học trở thành công cụ để bà tìm kiếm sự thật, nâng cao nhận thức cộng đồng và bảo vệ quyền lợi của các nạn nhân.

“Nobel châu Á” gọi tên nữ bác sĩ Việt Nam

Năm 2024, hành trình ấy đạt một dấu mốc đặc biệt. Quỹ Ramon Magsaysay công bố GS.TS.BS Nguyễn Thị Ngọc Phượng là một trong những cá nhân được trao Giải thưởng Ramon Magsaysay 2024.

Đây là một trong những giải thưởng uy tín nhất của châu Á, được thành lập năm 1957 để tôn vinh những cá nhân có đóng góp nổi bật cho xã hội. Giải thưởng thường được truyền thông gọi là “Nobel châu Á”.

Theo Quỹ Ramon Magsaysay, bà được vinh danh vì những đóng góp lâu dài trong việc đấu tranh chống lại hậu quả của chất độc da cam, bảo vệ các nạn nhân và thúc đẩy những tiến bộ trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe sinh sản.

Tháng 11/2024, GS.TS.BS Nguyễn Thị Ngọc Phượng chính thức nhận giải tại Manila, Philippines. Sự kiện này đã đưa tên tuổi một nữ bác sĩ Việt Nam đến với một trong những sân khấu danh giá nhất của châu Á.