Nhiều mã đề trên một đề thi gốc: Nguy cơ thí sinh trao đổi bài thi
Thí sinh ngồi gần nhau được phát những mã đề khác nhau nhưng đều được tạo từ cùng một đề gốc, các em vẫn có thể gặp những câu hỏi có nội dung tương tự.
Trong thi trắc nghiệm trên giấy, nhiều mã đề thi là một giải pháp cần thiết để hạn chế trao đổi thông tin làm bài. Tuy nhiên, số lượng mã đề không phản ánh đầy đủ mức độ an toàn của kỳ thi nếu các mã đề đó chỉ được tạo ra từ ít đề thi gốc.
Vì vậy, khi bàn về an ninh khảo thí, cần nhìn sâu hơn vào số lượng đề thi gốc, mức độ độc lập giữa các đề thi gốc và cách phân phối mã đề thi trong phòng thi.
Đặc thù thi trắc nghiệm trên giấy
Thi trắc nghiệm trên giấy có những đặc điểm khác biệt so với thi trên máy tính. Ở hình thức thi trên máy tính, mỗi thí sinh có thể được cấp một tổ hợp câu hỏi khác nhau từ ngân hàng đề thi theo một ma trận được cố định để đảm bảo mỗi em có một đề thi tương đương nhau về độ khó, đảm bảo tính công bằng cho mỗi thí sinh. Trong khi đó, thi trên giấy sử dụng các mã đề đã được in sẵn, số lượng có hạn và được phát trực tiếp cho mỗi thí sinh trong các phòng thi.
Cán bộ coi thi đánh số báo danh trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay.
Điều này khiến việc xây dựng và phân phối đề thi trở thành một khâu có ảnh hưởng lớn đến an ninh khảo thí.
Nếu các thí sinh ngồi gần nhau được phát những mã đề khác nhau nhưng đều được tạo từ cùng một đề gốc, các em vẫn có thể gặp những câu hỏi có nội dung tương tự. Điểm khác biệt chủ yếu nằm ở thứ tự sắp xếp câu hỏi và vị trí các phương án trả lời, thay vì nội dung của đề thi.
Do đó, trong thi trắc nghiệm trên giấy, bảo đảm an ninh khảo thí không chỉ là nhiệm vụ của giám thị. Lớp bảo vệ đầu tiên phải được thiết kế từ khâu ra đề, tạo mã đề và phân phối mã đề trong phòng thi.
Vai trò của đề thi gốc trong an ninh khảo thí
Cần phân biệt rõ giữa đề thi gốc và mã đề thi. Đề thi gốc là phiên bản đề thi độc lập về nội dung, cấu trúc và yêu cầu đánh giá. Từ một đề thi gốc có thể tạo ra nhiều mã đề thi bằng cách đảo thứ tự câu hỏi, đảo phương án trả lời.
Vì vậy, số lượng mã đề thi không đồng nghĩa với số lượng đề thi độc lập. Một kỳ thi có nhiều mã đề nhưng nếu các mã đề đó chỉ được tạo ra từ ít đề thi gốc thì mức độ phân tán nội dung đánh giá vẫn bị giới hạn.
Trong thi trắc nghiệm trên giấy, đề thi gốc mới là yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với khả năng phân tán nội dung giữa các thí sinh trong cùng phòng thi. Khi số lượng đề thi gốc đủ lớn, khả năng hai thí sinh ngồi gần nhau cùng làm một đề thi gốc sẽ giảm.
Ngược lại, nếu số lượng đề thi gốc ít, nguy cơ trùng đề thi gốc giữa các thí sinh ngồi gần nhau sẽ tăng lên, dù mã đề thi có thể khác nhau.
Trong nhiều năm trước đây, mô hình 24 mã đề thi từ 4 đề thi gốc đã được áp dụng như một giải pháp kỹ thuật đối với các môn thi trắc nghiệm trên giấy đối với kỳ thi tốt nghiệp THPT. Đây không chỉ là cách tạo ra nhiều mã đề để phục vụ việc phát đề, mà còn là một giải pháp nhằm bảo đảm an ninh trong phòng thi.
Với 4 đề thi gốc, có thể thiết kế nguyên tắc đánh số báo danh và phân phối mã đề sao cho các thí sinh ngồi liền kề theo các hướng trên, dưới, trái và phải không cùng nhận một đề thi gốc. Nhờ đó, khả năng các thí sinh gần nhau trao đổi trực tiếp về cùng một nội dung đề thi được hạn chế đáng kể.
Giải pháp này đặc biệt phù hợp trong bối cảnh kỳ thi được tổ chức để thí sinh dự thi tại địa phương. Khi nhiều học sinh cùng trường hoặc cùng địa bàn có thể dự thi trong cùng điểm thi, thậm chí cùng phòng thi, việc phân tán đề thi theo vị trí ngồi trở thành một yêu cầu kỹ thuật quan trọng.
Nói cách khác, mô hình 24 mã đề từ 4 đề thi gốc tạo ra hai lớp bảo vệ: một là có đủ số lượng đề thi gốc để phân tán nội dung, hai là có đủ mã đề để phân phối linh hoạt trong phòng thi. Hai lớp này hỗ trợ công tác coi thi và góp phần bảo đảm tính công bằng của kỳ thi.
Vấn đề cần quan tâm là điều gì xảy ra khi số lượng đề thi gốc giảm nhưng số lượng mã đề vẫn giữ nguyên. Về hình thức, thí sinh vẫn nhận được nhiều mã đề khác nhau.
Trường hợp 24 mã đề chỉ được tạo từ 2 đề thi gốc thay vì 4 đề thi gốc, mức độ đa dạng thực chất của đề thi đã giảm.
Khi số lượng đề thi gốc giảm còn một nửa, mỗi đề thi gốc phải sinh 12 mã đề thi. Điều này làm suy giảm hiệu quả của giải pháp kỹ thuật đã từng được áp dụng để phân tán nội dung trong phòng thi.
Khi chỉ còn 2 đề thi gốc, khả năng các thí sinh ngồi gần nhau nhận cùng một đề thi gốc sẽ cao hơn, đặc biệt nếu nguyên tắc phân phối mã đề theo vị trí ngồi không được thiết kế chặt chẽ.
Do đó, không nên chỉ nhìn vào số lượng mã đề để đánh giá mức độ an toàn của kỳ thi.
Vấn đề quan trọng hơn là các mã đề đó được tạo ra từ bao nhiêu đề thi gốc và các đề thi gốc được phân phối như thế nào trong phòng thi.
Vẫn còn nguy cơ trao đổi thông tin làm bài
Trong các môn thi trắc nghiệm trên giấy, đặc biệt là những môn có nhiều câu hỏi tính toán hoặc suy luận theo quy trình như Toán, Vật lí, Hóa học và một số nội dung của Sinh học, việc cùng làm một đề thi gốc có thể tạo ra nguy cơ trao đổi thông tin làm bài.
Đặc biệt, các thí sinh có cùng mã đề gốc có thể trao đổi bài một cách dễ dàng hơn, giảm đi giải pháp kĩ thuật của phương án đã được triển khai trong nhiều năm qua.
Phòng thi 24 thí sinh, mỗi thí sinh ngồi một bàn riêng trong kỳ thi Tốt nghiệp THPT
Ngoài ra, sự trao đổi trong trường hợp này không nhất thiết là đọc cho nhau đáp án cuối cùng. Chỉ cần trao đổi về hướng giải, công thức, bước lập luận hoặc cách xử lý một dạng câu hỏi, thí sinh đã có thể áp dụng vào mã đề của mình nếu hai mã đề cùng xuất phát từ một đề thi gốc.
Nguy cơ này càng tăng nếu các thí sinh ngồi gần nhau lại cùng trường, cùng quá trình ôn tập, cùng giáo viên hướng dẫn và có cách ký hiệu hoặc cách tiếp cận bài làm tương tự. Trong điều kiện phòng thi đông, giám thị khó có thể quan sát đồng thời mọi vị trí trong toàn bộ thời gian làm bài. Chỉ cần một khoảng thời gian ngắn không bao quát, nguy cơ trao đổi thông tin có thể gia tăng nếu điều kiện về đề thi và vị trí ngồi đã tạo thuận lợi.
Điều này không có nghĩa là có thể kết luận đã xảy ra vi phạm. Tuy nhiên, dưới góc độ khoa học khảo thí, đó là những rủi ro cần được nhận diện để hoàn thiện phương án tổ chức thi.
Từ các phân tích trên, có thể thấy bảo đảm an ninh khảo thí trong thi trắc nghiệm trên giấy cần được nhìn nhận như một hệ thống giải pháp đồng bộ. Không thể chỉ dựa vào số lượng mã đề, cũng không thể chỉ trông chờ vào công tác coi thi.
Khi điều chỉnh phương án xây dựng đề thi, đặc biệt là số lượng đề thi gốc, cần đánh giá tác động của sự thay đổi đó đối với toàn bộ quy trình tổ chức kỳ thi. Việc xây dựng đề thi, tạo mã đề thi, phân phối mã đề thi, bố trí phòng thi và tổ chức coi thi cần được thiết kế trong mối quan hệ chặt chẽ với nhau.
Bên cạnh đó, các phương án tổ chức thi cần được rà soát thường xuyên trên cơ sở dữ liệu thực tiễn, như cấu trúc các mã đề, cách phân phối đề trong phòng thi, đặc điểm bố trí thí sinh và kết quả phân tích sau kỳ thi. Những dữ liệu này giúp đánh giá khách quan hiệu quả của từng giải pháp kỹ thuật.
Trong bối cảnh các kỳ thi trắc nghiệm trên giấy vẫn được tổ chức với quy mô lớn, việc tiếp tục hoàn thiện phương án xây dựng và phân phối đề thi là yêu cầu cần thiết. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là tạo ra nhiều mã đề, mà là bảo đảm tính công bằng, khách quan, an toàn và độ tin cậy của kỳ thi.
Kỳ thi Tốt nghiệp THPT diễn ra trong tháng 6 do Bộ GD&ĐT chịu trách nhiệm ra đề thi, các địa phương chịu trách nhiệm tổ chức kỳ thi, từ khâu chuẩn bị nhân lực, cơ sở vật chất đến coi thi, chấm thi.
Sau khi công bố kết quả, dư luận phát hiện bất thường khi Tuyên Quang có tới 154 bài thi đạt điểm 10 môn Toán; riêng Trường THPT Chuyên Tuyên Quang có tới 146 bài thi đạt điểm 10 xuất hiện trong dải số báo danh liền nhau ; 170 bài thi đạt mức điểm 9,75. Điểm trung bình 9,60 – cao hơn gần 1 điểm so với trường chuyên xếp thứ hai và vượt xa các trường tốp đầu như Chuyên Khoa học Tự nhiên, Hà Nội - Amsterdam, Phổ thông Năng khiếu. Trong khi các trường chuyên mạnh thường chỉ chênh nhau 0,1-0,2 điểm.
Bộ GD&ĐT đã lập Tổ công tác bao gồm cả đại diện Bộ Công an tiến hành xác minh tại địa phương.
Sở GD&ĐT Tuyên Quang thông tin, năm nay học sinh trường nào dự thi ngay tại trường đó.
Chiều 5/7, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang đã thi hành lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp đối với Nguyễn Hà Duy (SN 1998), giáo viên Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, để điều tra liên quan đến kết quả điểm thi tốt nghiệp THPT tại điểm thi trường chuyên.
Tối 5/7, Bộ GD&ĐT phát đi thông tin qua rà soát đã nhận định sơ bộ: "Kết quả thi môn Toán tại Điểm thi Trường THPT Chuyên thuộc Hội đồng thi tỉnh Tuyên Quang là bất thường, có dấu hiệu cần tiếp tục được xác minh, làm rõ, nhất là đối với công tác coi thi tại điểm thi này".