Người Việt SN 1982 và những ca phẫu thuật "không tưởng": Nối lại bàn tay, cứu cẳng chân tưởng phải bỏ đi

Chàng trai quê Đồng Tháp và lựa chọn khác với con đường ban đầu

BS.CKII Võ Thái Trung sinh năm 1982, quê Đồng Tháp. Tuổi thơ của anh gắn với cuộc sống của những người dân quê lam lũ, nơi việc đi khám chữa bệnh đôi khi vẫn là điều không dễ dàng.

Theo chia sẻ với Tuổi Trẻ, chính những hình ảnh ấy đã góp phần nuôi dưỡng ước mơ trở thành bác sĩ để chữa bệnh cho bà con. Anh thi đỗ Học viện Quân y, từng có định hướng theo con đường nội trú và quân đội. Tuy nhiên, niềm yêu thích với chấn thương - chỉnh hình khiến ông quyết định rẽ hướng vào miền Nam, lựa chọn môi trường có nhiều ca chấn thương, đặc biệt là tai nạn lao động và giao thông.

Sau đó, anh tiếp tục học chuyên khoa I tại Đại học Y Dược TP.HCM và chuyên khoa II tại Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch. Năm 2013, bác sĩ Trung về công tác tại Khoa Chấn thương - Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Bình Dương.

Từ đây, vi phẫu trở thành một phần quan trọng trong hành trình nghề nghiệp của anh.

Bác sĩ Trung từng chia sẻ rằng, anh bị cuốn hút bởi lĩnh vực này bởi sự tỉ mỉ đến từng milimet. Dưới kính hiển vi, bác sĩ phải nối những mạch máu chỉ vài milimet, những bó thần kinh rất nhỏ; một sai sót nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả của cả ca mổ.

Nhưng đổi lại, nếu thành công, thứ được giữ lại không chỉ là một phần cơ thể. Đó có thể là khả năng lao động, sinh kế và cuộc sống của cả một gia đình.

Người muốn bệnh nhân Bình Dương không phải lên tuyến trên để giữ lại một phần cơ thể

Khi mới về Bệnh viện Đa khoa Bình Dương, nhiều kỹ thuật vi phẫu phức tạp vẫn thường phải chuyển người bệnh lên tuyến trên.

Bác sĩ Trung cùng đồng nghiệp từng bước triển khai những kỹ thuật như nối bàn tay đứt lìa, chuyển ghép ngón chân thay ngón tay, tái tạo khớp bằng vi phẫu, che phủ tổn khuyết phần mềm bằng các loại vạt tự do...

Mục tiêu không chỉ là làm được một kỹ thuật khó, mà là giúp người bệnh ở khu vực Bình Dương có cơ hội được cấp cứu và điều trị kịp thời ngay tại địa phương, thay vì phải mất thêm thời gian chuyển tuyến.

Với những trường hợp đứt lìa chi thể, thời gian đặc biệt quan trọng. Bởi mỗi giờ trôi qua có thể là thêm một khoảng cách giữa cơ hội bảo tồn chi và nguy cơ phải chấp nhận mất đi một phần cơ thể. Và cũng chính trong những tình huống tưởng như không còn nhiều lựa chọn ấy, bác sĩ Trung bắt đầu thực hiện những kỹ thuật rất đặc biệt.

Đêm giao thừa và cẳng chân được "nuôi" ở chân lành

Một trong những ca mổ để lại dấu ấn sâu sắc nhất với bác sĩ Trung xảy ra đúng đêm giao thừa năm 2022-2023.

Một bệnh nhân bị xe ben cán, đứt lìa cẳng chân phải, đồng thời bị chấn thương nặng vùng đầu và ngực. Phần chi thể bị tổn thương nghiêm trọng. Nếu nối lại ngay, người bệnh phải trải qua một cuộc phẫu thuật rất dài trong tình trạng đa chấn thương. Nguy cơ mất máu, rối loạn đông máu và các biến chứng khác có thể đe dọa tính mạng. Nhưng nếu không nối, phần chân đứt lìa có nguy cơ hoại tử.

Sau nhiều lần hội chẩn, ê-kíp do bác sĩ Trung tham gia quyết định lựa chọn một phương án hiếm gặp: ghép tạm phần cẳng chân đứt lìa sang chân lành của chính bệnh nhân để duy trì sự sống của chi thể, chờ tình trạng toàn thân ổn định rồi mới đưa trở lại vị trí ban đầu.

Nói đơn giản, các bác sĩ tạo một "nơi nuôi" tạm thời cho phần chân đã đứt lìa. Ca phẫu thuật đầu tiên kéo dài hơn 5 giờ. Sau đó, khi tình trạng bệnh nhân ổn định hơn, phần cẳng chân được đưa trở lại và tiến hành nối ghép.

Bác sĩ Trung nhớ nhất khoảnh khắc khoảng 4 giờ sáng hôm ấy. Khi anh rời bệnh viện trở về căn nhà thuê, năm mới đã bắt đầu. "Rất mệt nhưng cũng rất hạnh phúc" là cảm giác ông kể lại khi nhớ về đêm giao thừa đặc biệt ấy.

Sau khoảng 3 tháng, bệnh nhân được ghi nhận đã có thể đứng và đi lại trên chính đôi chân của mình. Với bác sĩ Trung, điều đáng nhớ không nằm ở việc ca mổ được nhiều người biết đến. Quan trọng hơn là người bệnh giữ được cơ hội trở lại cuộc sống.

"Tôi muốn giữ được bàn tay để chăm sóc hai con"

Nếu ca cẳng chân đứt lìa cho thấy cách ê-kíp tìm thêm một cơ hội bảo tồn chi trong hoàn cảnh đặc biệt, thì ca bệnh của một sản phụ mang song thai năm 2025 lại đưa kỹ thuật ấy lên một tình huống khó hơn.

Tháng 9/2025, một thai phụ khoảng 20 tuổi, đang mang song thai 23 tuần, nhập Bệnh viện Đa khoa Bình Dương sau tai nạn lao động. Cẳng tay phải bị dập nát, bàn tay đứt lìa hoàn toàn.

Lúc ấy, các bác sĩ đứng trước bài toán không chỉ cứu một người mà phải đồng thời bảo đảm an toàn cho người mẹ và hai thai nhi. Người mẹ trẻ mong muốn giữ lại bàn tay để sau này có thể chăm sóc các con.

Ê-kíp do BS.CKII Võ Thái Trung phụ trách quyết định ghép tạm bàn tay đứt lìa vào cẳng chân của chính bệnh nhân, duy trì tưới máu và bảo tồn mô sống, thay vì thực hiện ngay một cuộc nối dài trong lúc thai còn non tháng.

Ca "nuôi tạm" kéo dài khoảng 9 giờ. Trong gần hai tháng sau đó, bàn tay được duy trì sự sống ở vị trí cẳng chân. Đến khi thai kỳ tiến triển tới khoảng 34 tuần và sức khỏe người mẹ ổn định, ê-kíp mới thực hiện ca nối ghép trở lại.

Đây không phải đơn giản là đưa bàn tay về vị trí cũ. Phần cẳng tay của bệnh nhân bị mất hơn 15 cm. Vì vậy, các bác sĩ phải tái tạo lại một đoạn cẳng tay, đồng thời phục hồi nhiều cấu trúc gồm xương, gân, cơ, da, mạch máu và thần kinh để bàn tay không chỉ “sống” mà còn có cơ hội phục hồi chức năng.

Sau ca mổ, các ngón tay của người bệnh đã bắt đầu cử động. Sau đó, người phụ nữ đã vượt cạn, hai em bé chào đời an toàn; các nguồn báo chí đưa tin bàn tay cũng tiếp tục được theo dõi và phục hồi chức năng.

Với bác sĩ Trung, đó là một lời hứa. "Lời hứa phải được thực hiện với trách nhiệm" là quan niệm ông nhắc lại khi nói về ca bệnh này. Bàn tay với người mẹ ấy không chỉ là một phần cơ thể. Đó còn là đôi tay để bế con, chăm con và chăm sóc gia đình.

Không chỉ nối tay, cứu chân

Những ca đứt lìa chi thể chỉ là một phần trong hành trình vi phẫu của bác sĩ Trung.

Trong nhiều năm làm nghề, ông và đồng nghiệp còn thực hiện các ca tái tạo phức tạp khác.

Tuổi Trẻ chia sẻ, bác sĩ Trung tham gia xử lý trường hợp một bệnh nhân được gọi là "Nữ hoàng ma cà rồng", với khối u lớn phá hủy gần như toàn bộ khuôn mặt. Ca phẫu thuật phải truyền 37 bịch máu, sau đó tiếp tục thực hiện tạo hình khuôn mặt.

Một kỹ thuật khác được nhắc đến là nuôi cấy khung sụn sườn dưới da cẳng tay rồi chuyển ghép lên mặt để tái tạo vành tai đã mất.

Ông cũng thực hiện kỹ thuật kéo dài mỏm cụt bàn chân từ xương sườn.

Những ca mổ này cho thấy vi phẫu trong tay bác sĩ Trung không chỉ nhằm nối lại một phần cơ thể vừa bị đứt lìa, mà còn hướng đến tái tạo những cấu trúc đã mất, giúp người bệnh có thêm cơ hội phục hồi chức năng và hình thể.

Một chiếc mũi và câu chuyện phía sau những giọt nước mắt

Có những ca bệnh không nguy hiểm đến tính mạng nhưng lại để lại tổn thương rất lớn về tinh thần.

Tuổi Trẻ kể về một bệnh nhân bị đứt lìa mũi sau tai nạn giao thông. Sau đó phần mũi bị hoại tử. Người bệnh bật khóc vì nghĩ rằng mình sẽ phải sống với khuôn mặt biến dạng.

Điều đó khiến bác sĩ Trung trăn trở. Ê-kíp sau đó thực hiện tái tạo mũi bằng vạt da trán. Ca phẫu thuật thành công, giúp người bệnh có lại hình dáng mũi và giảm mặc cảm về ngoại hình.

Câu chuyện ấy phần nào cho thấy cách bác sĩ Trung nhìn về công việc của mình: cứu một phần cơ thể không chỉ là khôi phục chức năng, mà đôi khi còn là trả lại sự tự tin cho một con người.

"Phù thủy vi phẫu" và những bệnh nhân không thể tự tìm đường đến bệnh viện

Đầu năm 2026, hình ảnh bác sĩ Võ Thái Trung tiếp tục xuất hiện trên báo chí khi ông nhận lời tiếp nhận một cô gái 18 tuổi người Thái ở Nghệ An có khuôn mặt dị dạng.

Cô gái, Lương Thảo Vân, sinh ra trong gia đình khó khăn. Theo gia đình, những bớt nhỏ trên mặt lớn dần theo thời gian khiến khuôn mặt biến dạng và em mặc cảm, không dám tiếp xúc với bạn bè. Gia đình từng đưa em đi khám ở một số nơi nhưng chưa tìm được hướng điều trị phù hợp.

Bác sĩ Trung khi ấy mới đánh giá trường hợp thông qua hình ảnh và xác định đây là ca phức tạp, cần hội chẩn, can thiệp và theo dõi lâu dài.

Điều đáng chú ý là ông nhận lời tiếp nhận ca bệnh trong bối cảnh gia đình có hoàn cảnh khó khăn, với chi phí điều trị dự kiến được các mạnh thường quân hỗ trợ.

Một lần nữa, câu nói của bác sĩ Trung về nghề nghiệp được nhắc lại: "Khi đưa ra một quyết định, chúng tôi phải tính toán đầy đủ trước và sau khi thực hiện để đảm bảo rằng kết quả phải tốt nhất có thể. Lời hứa phải được thực hiện với trách nhiệm".

Đằng sau những "kỳ tích" là một người từng muốn rời phòng mổ

Có lẽ phần ít được biết đến nhất trong chân dung bác sĩ Võ Thái Trung lại không nằm ở những ca mổ thành công. Đó là những thời điểm anh từng muốn rời bỏ nghề.

Trong cuộc trò chuyện với Sức khỏe & Đời sống vào năm nay, bác sĩ Trung kể đã có những đêm gần như không ngủ, suy nghĩ về người bệnh, trách nhiệm của người bác sĩ và những điều mình có thể làm tốt hơn. Có lúc anh tự hỏi liệu mình còn phù hợp với nghề hay không, thậm chí ý nghĩ rời bệnh viện từng xuất hiện rất rõ.

Điều khiến anh tiếp tục là suy nghĩ rằng phía sau cánh cửa phòng bệnh vẫn còn những bệnh nhân đang chờ được điều trị. Dù chuyện gì xảy ra thì họ không có lỗi và họ xứng đáng được điều trị bằng tất cả khả năng của bác sĩ”, anh chia sẻ.

Bước ngoặt đến khi PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu về làm Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Bình Dương.

Theo bác sĩ Trung, điều anh nhận được không chỉ là sự động viên mà còn là niềm tin vào năng lực chuyên môn của đội ngũ. Quan điểm phải làm chủ kỹ thuật mới, mạnh dạn phát triển chuyên môn nhưng không đánh đổi sự an toàn của người bệnh giúp ông tìm lại động lực.

Sau giai đoạn ấy, anh quay lại phòng mổ, dành nhiều thời gian hơn cho chuyên môn, nghiên cứu và đào tạo. "Cách tốt nhất để trả lời mọi nghi ngờ không phải bằng lời nói, mà bằng kết quả điều trị", bác sĩ Trung chia sẻ.

Không nhận những "kỳ tích" về riêng mình

Một điểm khá nhất quán trong các bài viết về bác sĩ Võ Thái Trung là anh thường nhắc đến vai trò của tập thể thay vì xem những ca mổ khó là thành quả của riêng mình. Sau ca nối bàn tay cho sản phụ mang song thai, ông nhấn mạnh sự đóng góp của các thầy cô, lãnh đạo bệnh viện, PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu và đồng nghiệp. Điều này cũng phù hợp với đặc thù của vi phẫu.

Một ca mổ kéo dài nhiều giờ không thể chỉ dựa vào một phẫu thuật viên. Đằng sau đôi tay đứng dưới kính hiển vi là cả ê-kíp gây mê hồi sức, điều dưỡng, các chuyên khoa phối hợp và quá trình chăm sóc, phục hồi chức năng sau mổ.

Bản thân bác sĩ Trung từng nói có những ca kéo dài 10-15 giờ, phẫu thuật viên phải gần như đứng bất động dưới kính hiển vi, nối từng mạch máu chỉ vài milimet và những bó thần kinh rất nhỏ. Đó là một công việc đòi hỏi sự kiên nhẫn, chính xác và sức bền. Nhưng có lẽ còn cần một thứ khác: Niềm tin rằng phần cơ thể tưởng như không thể cứu vẫn còn một cơ hội.

(Ảnh: FB)