Người Pà Thẻn tái hiện nghi lễ nhảy lửa kỳ bí trong Ngày Văn hóa Việt Nam

Văn Chương,

Lễ hội nhảy lửa của người Pà Thẻn ở Tuyên Quang gây ấn tượng với nghi thức các chàng trai chân trần nhảy múa, dùng tay không tung than hồng giữa đống lửa rực đỏ.

Lễ hội nhảy lửa (cầu lửa) là lễ hội truyền thống của người Pà Thẻn ở thôn Đồng Tiến, xã Yên Thành, tỉnh Tuyên Quang. Theo phong tục, lễ hội thường được tổ chức vào ngày 16/10 Âm lịch, sau khi mùa màng đã thu hoạch xong.

Năm nay, xã Yên Thành, tỉnh Tuyên Quang tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Lễ hội nhảy lửa của người Pà Thẻn và Lễ khánh thành Nhà sinh hoạt cộng đồng thôn Đồng Tiến.

Lễ hội vốn gắn với nghi thức truyền nghề thầy cúng, trong tiếng Pà Thẻn gọi là “Póc Quơ”. Hội nhảy lửa được gọi là “Po dinh họn a tờ”. Theo quan niệm truyền thống, thông qua các bài cúng và nhạc cụ nghi lễ, thầy cúng sẽ mời các vị thần về nhập vào những chàng trai tham gia nhảy lửa.

Sau khi thầy cúng làm lễ xong, những chàng trai tham gia bắt đầu rung người, lắc đầu theo nhịp nhạc - thời điểm mà cộng đồng tin rằng các vị thần đã thực sự nhập vào người nhảy lửa.

Điểm cốt lõi và kỳ diệu nhất của lễ hội chính là khoảnh khắc những thanh niên Pà Thẻn dùng chân trần bước thẳng vào đống than đang đỏ rực.

Các chàng trai Pà Thẻn dùng tay trần vốc, tung than hồng lên không trung trong nghi lễ nhảy lửa truyền thống.

Những đôi chân trần thoăn thoắt lướt trên đống than hồng rực lửa. Trong khoảng 5-10 giây, mỗi chàng trai liên tục nhún nhảy, lắc lư giữa biển lửa, gương mặt không biểu lộ vẻ đau đớn.

Người này vừa kết thúc, người khác đã nối tiếp lao vào đống lửa, nhảy múa giữa biển than hồng. Cứ thế, từng lượt người thay nhau hòa mình vào ánh lửa, tạo nên không gian lễ hội vừa sôi động, huyền bí, vừa cuốn hút bởi tiếng reo hò cổ vũ của dân làng.

5 năm liền tham gia nghi lễ nhảy lửa, anh Sìn Bảo Chung (xã Yên Thành) cho hay mỗi lần hòa mình vào đống than hồng đều mang lại cảm xúc đặc biệt. Với anh, đó là trải nghiệm đáng nhớ và là niềm tự hào khi được trực tiếp giữ gìn bản sắc truyền thống của dân tộc.

Cùng có 5 năm tham gia nghi lễ nhảy lửa, anh Phàn Văn Ơ cho rằng đây là nét văn hóa tâm linh đặc sắc được cha ông để lại. Nghi lễ không chỉ thể hiện niềm tin vào thần linh mà còn tạo cơ hội để thế hệ trẻ hiểu hơn về phong tục, tập quán dân tộc, từ đó có ý thức bảo tồn và phát huy những giá trị truyền thống.

Lễ hội nhảy lửa là nét sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng đặc sắc, mang đậm bản sắc của đồng bào Pà Thẻn. Không chỉ thể hiện niềm tin tâm linh, nghi lễ còn phản ánh sức mạnh, ý chí và khát vọng chinh phục thiên nhiên của con người trong hành trình lao động, sinh tồn và phát triển. Qua nhiều thế hệ, lễ hội trở thành sợi dây gắn kết cộng đồng, góp phần gìn giữ và trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống độc đáo của dân tộc Pà Thẻn.

Theo quan niệm của người Pà Thẻn, thần Lửa là vị thần tối cao, mang đến may mắn và sức mạnh. Khi được thần linh nhập vào, những chàng trai như được tiếp thêm lòng dũng cảm, ý chí kiên cường, không còn run sợ trước sức nóng dữ dội của than hồng.

Lễ hội nhảy lửa không chỉ là nghi thức tạ ơn thần linh mà còn gửi gắm ước vọng về một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, dân làng mạnh khỏe, bình an, có thêm sức mạnh, trí tuệ và lòng dũng cảm trong cuộc sống.

Khi một người kết thúc màn nhảy lửa của mình thì trở về ngồi bên cạnh thầy cúng và một lúc sau người lại rung lên, đầu lắc liên tục, rồi bất ngờ thay người khác lao vào đống lửa nhảy múa với than hồng. Việc nhảy lửa cứ thế diễn ra trong khoảng một giờ, lửa tàn thì nhóm lại, rồi nhảy tiếp cho đến khi đống than tàn hẳn mới thôi.

Hàng trăm người dân tập trung theo dõi nghi lễ nhảy lửa truyền thống của đồng bào Pà Thẻn tại thôn Đồng Tiến.

Nghi lễ kéo dài khoảng một giờ, đến khi đống than tàn hẳn, thầy cúng làm lễ tiễn thần linh trở về trời và các chàng trai dần thoát khỏi trạng thái xuất thần. Điều kỳ lạ là dù trực tiếp bước trên than hồng, họ dường như không cảm thấy đau đớn hay bị bỏng rát. Kết thúc nghi lễ, thầy cúng gửi lời cảm tạ thần linh, cầu mong dân làng cuộc sống ấm no, khỏe mạnh và hẹn mùa lễ hội năm sau.

Chia sẻ