Mỹ cảnh báo "thần dược" giảm cân có thể liên quan nguy cơ mất thị lực

Những năm gần đây, các thuốc thuộc nhóm đồng vận thụ thể GLP-1 (GLP-1 RA) như semaglutide, liraglutide và dulaglutide ngày càng được quan tâm nhờ khả năng kiểm soát đường huyết, giảm cảm giác thèm ăn và hỗ trợ giảm cân. Một số thuốc trong nhóm còn mang lại lợi ích đáng kể đối với sức khỏe tim mạch và thận ở những nhóm bệnh nhân phù hợp.

Tuy nhiên, khi số người sử dụng tăng lên, những tác động tiềm tàng của thuốc đối với mắt cũng trở thành chủ đề được giới chuyên môn theo dõi.

Theo NBC News và The Guardian ngày 10/11, cảnh báo liên quan đến bệnh thần kinh thị giác thiếu máu cục bộ phía trước không do viêm động mạch (NAION), tình trạng xảy ra khi nguồn cung cấp máu đến phần trước của dây thần kinh thị giác bị suy giảm. Bệnh có thể gây mất thị lực đột ngột, không đau và tổn thương đôi khi không thể phục hồi.

Các thuốc thuộc nhóm GLP-1 được nhắc đến bao gồm semaglutide, hoạt chất trong Ozempic và Wegovy, cùng những thuốc khác thuộc phạm vi đánh giá của FDA.

Động thái này được đưa ra sau khi FDA phân tích dữ liệu từ 126 thử nghiệm lâm sàng với hơn 134.200 người tham gia. Cơ quan này ghi nhận 10 trường hợp NAION ở nhóm sử dụng GLP-1 và 5 trường hợp ở nhóm đối chứng. Tỷ lệ tương ứng là 6,4 và 3,8 trường hợp trên 100.000 người-năm.

Dù số liệu cho thấy nguy cơ có thể tăng, biến chứng vẫn rất hiếm gặp. FDA cũng lưu ý các bằng chứng hiện có chưa đủ để khẳng định quan hệ nhân quả chắc chắn giữa thuốc và bệnh lý này.

Trước đó, một nghiên cứu công bố trên JAMA Ophthalmology năm 2024 đã ghi nhận mối liên quan giữa semaglutide và NAION. Một số nghiên cứu tiếp theo cũng phát hiện tín hiệu tương tự, song kết quả chưa hoàn toàn thống nhất.

Ngoài NAION, nhóm thuốc GLP-1 còn được nghiên cứu về khả năng ảnh hưởng đến bệnh võng mạc tiểu đường. Trong thử nghiệm SUSTAIN-6, biến chứng võng mạc được ghi nhận ở 3% người dùng semaglutide, so với 1,8% ở nhóm giả dược. Các phân tích sau đó cho rằng nguy cơ có thể liên quan đến tình trạng đường huyết giảm nhanh ở những bệnh nhân đã mắc bệnh võng mạc từ trước.

Người đang dùng Ozempic, Wegovy, Mounjaro cần làm gì?

Thông tin về nguy cơ mất thị lực có thể khiến nhiều người lo lắng, đặc biệt khi thuốc GLP-1 đang được sử dụng rộng rãi để điều trị tiểu đường và hỗ trợ giảm cân. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc chỉ vì đọc được cảnh báo.

Đối với người mắc tiểu đường type 2, kiểm soát đường huyết không tốt cũng làm tăng nguy cơ tổn thương võng mạc và nhiều biến chứng khác. Việc lựa chọn thuốc cần cân nhắc lợi ích chuyển hóa, tim mạch, thận và những rủi ro tiềm tàng đối với từng bệnh nhân.

Người sử dụng thuốc nên lưu ý những điểm sau:

Không tự ý ngừng hoặc đổi thuốc: Hãy trao đổi với bác sĩ điều trị nếu lo ngại về nguy cơ đối với mắt, nhất là khi đang sử dụng thuốc để kiểm soát tiểu đường hoặc bệnh lý chuyển hóa. 

Đi khám ngay khi thị lực thay đổi đột ngột: Nhìn mờ hoặc mất thị lực ở một mắt, xuất hiện vùng tối, điểm mù, cảm giác hình ảnh bị khuyết hay màu sắc bất thường đều cần được đánh giá y tế khẩn cấp. Không nên chờ đến lịch khám định kỳ. 

Chủ động thông báo tiền sử bệnh: Người từng mắc NAION, có bệnh võng mạc tiểu đường, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu hoặc ngưng thở khi ngủ nên trao đổi với bác sĩ về nguy cơ cá nhân.

Duy trì khám mắt định kỳ: Người mắc tiểu đường cần theo dõi võng mạc theo hướng dẫn chuyên môn. Nếu đã có tổn thương võng mạc, việc bắt đầu điều trị hoặc thay đổi phác đồ có thể cần phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ điều trị và bác sĩ nhãn khoa. 

Nếu đã được chẩn đoán NAION: Cần liên hệ ngay với bác sĩ để đánh giá việc tiếp tục hay ngừng GLP-1. FDA khuyến nghị cân nhắc ngừng thuốc khi bệnh nhân xuất hiện NAION, trừ khi lợi ích điều trị rõ ràng vượt trội nguy cơ.

Đặc biệt, không nên tự suy diễn rằng chỉ cần không có triệu chứng thì nguy cơ bằng không. Tuy nhiên, cũng không có cơ sở để cho rằng mọi người dùng GLP-1 đều cần thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu về dây thần kinh thị giác ngoài những chỉ định lâm sàng thông thường.