Mua bán xe máy cũ không nên bắt buộc phải công chứng

Sáng 9/4, Quốc hội thảo luận tại tổ về 4 dự án luật: Luật Hộ tịch (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý; Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi).

Thu hẹp diện công chứng bắt buộc

Góp ý vào dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Công chứng , đại biểu Dương Đức Hải – Cục trưởng Cục Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ (Bộ Công an) – tán thành với định hướng thu hẹp phạm vi các giao dịch bắt buộc phải công chứng.

Tuy nhiên, theo ông, nếu quy định cứng tất cả các loại giao dịch đều phải công chứng sẽ thiếu linh hoạt, khó thích ứng với thực tiễn luôn thay đổi. Do đó, chỉ nên bắt buộc công chứng đối với các giao dịch có giá trị lớn, tiềm ẩn rủi ro pháp lý cao và ảnh hưởng trực tiếp đến quyền tài sản của người dân.

Ngược lại, với các giao dịch nhỏ, giá trị thấp như mua bán xe máy cũ, có thể chuyển sang cơ chế xác nhận hành chính đơn giản để giảm chi phí, tránh gây phiền hà không cần thiết.

Đặc biệt, đối với lĩnh vực bất động sản, đại biểu nhấn mạnh việc duy trì công chứng bắt buộc là rất cần thiết. Theo ông, đây không chỉ là thủ tục hành chính mà còn là “lá chắn” quan trọng nhằm ngăn ngừa tranh chấp, bảo vệ người yếu thế và góp phần minh bạch hóa thị trường.

Trong khi đó, đại biểu Quốc hội Vũ Văn Tiến (Đoàn Hải Phòng) nhìn nhận, Luật Công chứng hiện hành cho phép công chứng viên đề nghị cá nhân, cơ quan, tổ chức cung cấp thông tin, tài liệu và khai thác dữ liệu phục vụ việc công chứng. Tuy nhiên, ông băn khoăn khi luật chưa quy định cụ thể thời hạn các đơn vị phải phản hồi, dẫn đến khó khăn trong quá trình thực hiện.

Trong khi đó, hoạt động công chứng lại có thời hạn giải quyết khá rõ ràng, thông thường là 2 ngày làm việc và tối đa 10 ngày đối với giao dịch phức tạp. Vì vậy, nếu việc cung cấp thông tin không có thời hạn cụ thể sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giải quyết hồ sơ cũng như quyền lợi của người dân và doanh nghiệp.

Từ thực tế này, đại biểu đoàn Hải Phòng đề xuất bổ sung quy định buộc cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan phải cung cấp thông tin theo yêu cầu của công chứng viên trong một thời hạn nhất định, ví dụ từ 3 đến 5 ngày làm việc kể từ khi nhận được yêu cầu.

C ấp nào phục vụ dân tốt hơn thì giao cơ hội

Phát biểu tại tổ, đại biểu Nguyễn Ngọc Việt (đoàn Hà Nội) nhấn mạnh, việc xây dựng các cơ sở dữ liệu dùng chung, chuyển từ tư duy quản lý sang phục vụ là hướng đi đúng. Khi đó, người dân có thể chủ động thực hiện nhiều thủ tục hành chính như đăng ký khai sinh, khai tử trên môi trường số, qua đó giảm đáng kể thời gian, chi phí đi lại.

Mặc dù vậy, ông Việt cũng lưu ý một thách thức lớn là sự chênh lệch về hạ tầng công nghệ và khả năng tiếp cận giữa các vùng miền. Đặc biệt, khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa, đồng bào dân tộc thiểu số, việc tiếp cận hồ sơ điện tử, khai thác dữ liệu số vẫn còn nhiều khó khăn.

Từ phân tích trên, đại biểu đoàn Hà Nội đánh giá cao xu hướng phân cấp mạnh cho chính quyền cơ sở trong các dự án luật.

"Chúng ta đang thể hiện quan điểm, cấp nào phục vụ nhân dân tốt hơn thì giao cơ hội. Cụ thể như tại Luật Hộ tịch đã trao thẩm quyền đăng ký hộ tịch cho cấp xã, cấp gần với dân nhất là rất chính xác", ông Việt cho hay.

Theo ông, đây là hướng đi phù hợp trong bối cảnh nhiều địa phương, trong đó có Hà Nội, đang triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Việc cung cấp dịch vụ công theo hướng “phi địa giới” sẽ giúp người dân tiếp cận dịch vụ thuận tiện, chủ động hơn, không bị ràng buộc bởi nơi cư trú.

Dẫn thực tiễn tại Hà Nội , đại biểu cho biết nhiều mô hình phục vụ người dân đã được triển khai linh hoạt như đưa dịch vụ hành chính đến tận khu dân cư, giúp giảm đáng kể việc đi lại. Ông cho rằng, những cách làm hiệu quả này cần được luật hóa để có cơ sở nhân rộng trên phạm vi cả nước.

Tuy nhiên, theo đại biểu, đi cùng với phân cấp là yêu cầu bảo đảm nguồn lực thực thi. Nhất là cần có chính sách phù hợp đối với đội ngũ cán bộ, công chức trực tiếp thực thi, nhất là tại các trung tâm phục vụ hành chính công, nơi chịu áp lực công việc lớn.