Mái nhà Hà Nội nhìn từ du khách nước ngoài

Như một cảnh tượng trong bộ phim hoạt hình của Walt Disney, một bầu trời bánh cưới với những chiếc nón, những tháp canh, và những mái nhà giống mái chùa. Đó là Hà Nội thuộc miền Bắc Việt Nam.

Những mái nhà hình nón làm duyên dáng thêm cho bầu trời nội ô Hà Nội. Chúng dường như chọc thẳng lên từ khu vực buôn bán sầm uất. Giống hình dáng những chiếc nón truyền thống của người nông dân, những mái nhà là bằng chứng cho nguyên tắc thuyết hình người được thể hiện trên kiến trúc. Một vài trong số những toà nhà này còn mới, trong khi những số khác thì đã ra đời cách đây lâu lắm rồi.

Người ta cho rằng kiến trúc Gothic ở châu Âu có được sự hài hoà tinh tế xuất phát từ một hệ thống các phép đo tỷ lệ dựa trên cơ thể người. Ở Việt Nam, bạn cũng có thể thấy các tỷ lệ và hình thức tương tự. Không chỉ là ở những mái nhà giống chiếc nón, ở những khe cửa sổ, dường như có những cánh tay đang vươn ra ở độ cao phù hợp.

Phong cách kiến trúc này dựa trên mô hình truyền thống Việt Nam, nơi mà các hướng nhà ở vùng nông thôn được dựa trên các phép đo đạc vật lý của chính chủ nhà. Ở những khu vực đô thị, cách tính này không được áp dụng một cách khắt khe nhưng những ngôi nhà ở Hà Nội đã tiến triển theo nhiều cách tương tự.

Những ngôi nhà này có các hệ thống điều hoà không khí tự nhiên của riêng mình với sự khác nhau về nhiệt độ giữa sân trong khuôn viên với ngoài đường phố. Chính nó đã tạo ra một luồng không khí tự nhiên cho ngôi nhà.

Mái nhà phía Nam và biệt thự

Thậm chí những công trình xây bằng gạch mà bạn thấy ở  khu vực miền núi thuộc ngoại ô Hà Nội cũng theo nguyên tắc thiết kế này, với những mái nhà lượn thấp được thiết kế để làm nước mưa không chảy xuống những khối gạch khô. Xa hơn về phía NamViệt Nam (ví dụ như đồng bằng châu thổ sông Mekong), các nhà xây bằng gạch lại hoàn toàn khác. Từ đằng xa người ta đã có thể nhìn rõ các mái nhà hình tổ ong.

Nét nổi bật mới nhất làm say mê nhiều người của Hà Nội là các toà biệt thự ngẩng cao đầu, vượt lên những ngôi nhà khác ở vùng ngoại xa nhất của thành phố. Những toà nhà này trông như những tác phẩm kỳ diệu của một nhà thiết kế siêu thực.

Những biệt thự mới này, mỗi ngôi đủ lớn cho vài gia đình sinh sống là bằng chứng cho sự giàu có đang nổi lên của một Việt Nam mới. Nếu đến gần, bạn sẽ nhìn thấy các cửa sổ được xây dựng theo nhiều nguyên tắc truyền thống.

Mái chùa Hà Nội

Một phong cách mái nhà khác được xây dựng theo thiết kế  mái chùa cổ cũng có thể thấy nhiều ở Hà Nội. Chùa được thiết kế theo kiến trúc đạo Phật đại thừa nhưng thường chỉ có một tầng. Phía sau một cái ao thánh hay một cái hào là cửa ra vào dẫn đến một phòng khách, rối đến phòng trung tâm và cuối cùng là phòng để dựng bàn thờ chính. Một ngôi chùa thường có mái hiên uốn ngược hình đầu hồi như đang chỉ hướng lên cõi niết bàn.

Một ví dụ khác là chùa Quán Sứ, gần 1000 năm tuổi và là nơi thờ Phật giáo tự viện của dân tộc Việt Nam. Trước đây, khi các đại sư đến từ các nước láng giềng như Lào và Chăm pa đến Việt Nam, họ thường tới thăm ngôi chùa này để tỏ lòng thành kính. Những ảnh hưởng của Phật giáo Đại thừa có thể thấy rõ ở kiến trúc chùa Quán Sứ và chúng được cho là tinh tế hơn nhiều so với một số kiến trúc chùa chiền của những ngôi chùa chịu ảnh hưởng từ Phật giáo Ấn Độ.

Nhìn từ  trên cao, kiến trúc Hà Nội là một sự pha trộn. Nó phản ánh những ảnh hưởng của kiến trúc Trung Quốc, Pháp, Nga, Art Deco, kiến trúc Phương Tây đương đại và các nguyên tắc thiết kế truyền thống của Việt Nam (mặc dù thực sự may mắn là kế hoạch 1983 biến thành phố thành một  Leningrad thứ hai, bây giờ là St Petersburg, đã bị loại bỏ). Cũng có đôi chút kỳ lạ là Hà Nội dẫn đầu ở mọi hướng.