Nuôi dạy con là hành trình không có một công thức chung, nhưng có những điều cha mẹ càng hiểu sớm, con càng có cơ hội lớn lên vững vàng. Từ 25 năm đứng lớp, quan sát nhiều thế hệ học sinh và đồng hành với chính con mình, một cô giáo mới đây đã chia sẻ loạt kinh nghiệm nuôi dạy con trên mạng xã hội, nhận gần 7.000 lượt yêu thích.
Điều đầu tiên cô giáo này nhấn mạnh: Là cha mẹ cần để trẻ luôn cảm nhận được mình được yêu thương. Khi con mắc lỗi, thay vì quát mắng hay phủ nhận, người lớn nên nhẹ nhàng chỉ ra điều chưa đúng, đồng thời có nguyên tắc thưởng - phạt rõ ràng và công bằng giữa các con.
“Khen ngợi con đúng” cũng là một điều được cô lưu ý. Cha mẹ không nên dành những lời khen sáo rỗng hoặc tâng bốc quá mức, mà cần ghi nhận đúng nỗ lực và hành vi cụ thể của trẻ.
Những chia sẻ nhận được sự đồng tình của cô giáo
Bên cạnh tình yêu thương, những thói quen và nguyên tắc cơ bản cũng cần được rèn từ sớm. Theo cô, ngay từ khoảng 3 tuổi, trẻ đã có thể được dạy cách chào hỏi, không tự ý lấy hoặc lục lọi đồ của người khác, không đánh bạn và biết bảo vệ bản thân khi bị bạn đánh.
Khi con bị bắt nạt, cha mẹ cũng không nên chọn cách phớt lờ hoặc yêu cầu con “tự chịu đựng”. Cô cho rằng cần tìm hiểu sự việc, phối hợp với giáo viên và phụ huynh liên quan để giải quyết phù hợp. Bảo vệ con đúng cách không có nghĩa là làm thay mọi việc, mà giúp trẻ cảm thấy an toàn và từng bước có đủ tự tin để đối diện với vấn đề.
Từ chính trải nghiệm của gia đình, cô kể con trai từng thường xuyên bị bạn bắt nạt. Vì vậy, từ lớp 2 đến lớp 7, cậu bé được cho học võ 3 buổi mỗi tuần. Sau một thời gian, sự tự tin của cậu thay đổi rõ rệt và tình trạng bị bắt nạt cũng chấm dứt. Khi việc học ngày càng nhiều khiến con phải dừng lớp võ, người mẹ vẫn tiếc vì cho rằng đây là một trải nghiệm có ích đối với con.
Tiểu học không nhất thiết phải học thêm thật nhiều
Với học sinh tiểu học, cô giáo cho rằng điều quan trọng không phải là chạy theo thật nhiều lớp học thêm, mà là hình thành thái độ và thói quen học tập.
Cô chia sẻ bản thân từng nói “không” với việc học thêm của con ở bậc tiểu học. Thay vào đó, mỗi tối con được duy trì việc hoàn thành bài tập trong khoảng 30 phút. Cha mẹ cần nhẹ nhàng, kiên nhẫn nhưng vẫn nghiêm túc, hướng dẫn trẻ từ những điều nhỏ như tư thế ngồi học, cách giữ gìn sách vở, đồ dùng và thái độ khi nghe giảng.
Một nguyên tắc khác được cô đặc biệt nhắc đến là dạy trẻ biết nói thật, không tùy tiện cho hoặc nhận đồ của bạn. Theo cô, những nguyên tắc này giúp trẻ hình thành sự cẩn thận, tiết kiệm và ý thức về ranh giới của người khác.
Cô cũng cho rằng trẻ cần được thực hành thay vì chỉ nghe người lớn giảng giải. Nhiều học sinh biết điều gì đúng trên lý thuyết nhưng vẫn khó thực hiện nếu không được hướng dẫn cụ thể và lặp lại trong đời sống hằng ngày.
Học tập cần đi cùng sự thoải mái
Sau khi con hoàn thành lớp 1, cô bắt đầu đồng hành cùng con học ngoại ngữ. Hai mẹ con ban đầu chỉ học khoảng 15 phút mỗi ngày theo cách vừa học vừa chơi, sau đó tăng dần lên 30 phút. Cô cho rằng cha mẹ có thể tận dụng các tài liệu miễn phí trên mạng hoặc tìm giáo viên, ứng dụng phù hợp.
Điều quan trọng là tạo cho trẻ cảm giác việc học không quá nặng nề. Theo cô, cha mẹ càng đánh mắng, quát tháo khi dạy học, trẻ càng dễ sợ hãi và mất tự tin. Sự động viên, kiên nhẫn và cách biến việc học thành trải nghiệm vui vẻ có thể giúp trẻ duy trì hứng thú lâu dài hơn.
Một trong những chia sẻ nhận được nhiều sự đồng tình là cách cô tạo cho con cảm giác an toàn trong gia đình. Cô thường nói với con rằng dù mắc lỗi gì, chỉ cần hiểu sai và nhận lỗi thì mẹ vẫn tha thứ; nếu gặp khó khăn hoặc bị người khác đối xử tệ, mẹ sẽ luôn bảo vệ con.
Theo cô, việc nhắc lại thông điệp này giúp trẻ không phải giấu giếm khi gặp chuyện, đồng thời hiểu rằng gia đình là nơi có thể tìm đến khi cần giúp đỡ.
Khi con lớn, cha mẹ cần học cách buông tay
Một nguyên tắc khác được cô nhấn mạnh là tôn trọng nhân cách, suy nghĩ và lựa chọn của trẻ khi con lớn lên. Cha mẹ có thể lắng nghe, góp ý và hỗ trợ, đặc biệt về kinh tế, nhưng với những quyết định quan trọng như chọn nghề, chọn trường, chọn nơi học tập hay sau này lựa chọn bạn đời, con cần dần được tự quyết định cuộc đời mình.
Cô cho biết từ khoảng 14 tuổi đã bắt đầu tập cho con sống có trách nhiệm. Khi con trưởng thành hơn, cô khuyến khích con sống riêng cùng bạn bè để có thêm cơ hội tự lập. Với cô, cha mẹ không thể đồng hành thay con trong mọi chặng đường.
Sau 25 năm quan sát học sinh, cô cũng đưa ra một nhận xét đáng suy ngẫm: trong một lớp khoảng 40 học sinh, số em thực sự giỏi không nhiều, trong khi có không ít học sinh yếu kém. Tuy nhiên, cô cho rằng nhiều trẻ không gặp vấn đề về khả năng mà đang được giáo dục theo cách chưa phù hợp, hoặc thiếu sự quan tâm và hướng dẫn cụ thể từ gia đình.
Đặc biệt ở lứa tuổi THCS, từ khoảng 11 tuổi, trẻ dễ bị ảnh hưởng bởi bạn bè và môi trường xung quanh. Giáo viên có thể tư vấn, trò chuyện nhưng không phải lúc nào cũng đủ thời gian để theo sát từng em. Vì vậy, vai trò của cha mẹ trong việc đồng hành, hướng dẫn và giúp con thực hành những điều đúng đắn vẫn rất quan trọng.
Cuối cùng, cô giáo gửi một lời nhắn ngắn gọn đến các phụ huynh: đừng phó thác việc dạy con cho bất kỳ ai. Muốn con trở thành người trưởng thành như thế nào, cha mẹ hãy bắt đầu bằng cách đối xử với con theo đúng những phẩm chất mà mình mong muốn con có được: biết lắng nghe, tôn trọng, hợp tác và chịu trách nhiệm.