Làn sóng sa thải do AI

Sau động thái gây chấn động của Công ty Fintech Block (Mỹ) khi cắt giảm hơn 4.000 nhân viên - tương đương gần một nửa lực lượng lao động - thị trường tiếp tục ghi nhận thêm các kế hoạch cắt giảm quy mô lớn tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Tại Australia, Công ty Công nghệ WiseTech thông báo trong vòng 2 năm tới sẽ cắt giảm 2.000 nhân sự, tương đương gần 1/3 tổng số 7.000 lao động hiện có. Đáng chú ý, một số bộ phận như phát triển sản phẩm và dịch vụ khách hàng có thể giảm tới 50% nhân sự.

Ông Zubin Appoo, Giám đốc điều hành WiseTech, cho biết việc cắt giảm không nhằm thu hẹp năng lực hoạt động mà để điều chỉnh quy mô lao động phù hợp với mô hình mới. Theo ông, những lĩnh vực từng cần số lượng lớn lập trình viên đang thay đổi mạnh mẽ khi AI tạo ra bước chuyển sâu rộng trong phát triển phần mềm.

Trước đó, Commonwealth Bank - một trong những ngân hàng lớn nhất Australia cũng thông báo cắt giảm thêm 300 nhân viên sau khi mở rộng ứng dụng AI vào hoạt động vận hành.

Tại Mỹ, xu hướng này còn diễn ra quyết liệt hơn. Sau khi Jack Dorsey tuyên bố Block sẽ giảm nhân sự từ hơn 10.000 xuống dưới 6.000 người để tăng tốc tự động hóa bằng AI, hàng loạt định chế tài chính lớn cũng đưa ra cảnh báo tương tự.

Tập đoàn Goldman Sachs ước tính AI có thể khiến 5.000-10.000 việc làm biến mất mỗi tháng trong ngành tài chính - ngân hàng. Citigroup đang lên kế hoạch cắt giảm 20.000 việc làm, trong khi Dow Jones vừa cắt giảm 4.500 nhân sự. Một khảo sát tại Mỹ cho thấy gần 40.000 việc làm công nghệ đã bị xóa sổ chỉ trong 6 tuần đầu năm nay.

Trước đó, Block - công ty mẹ của Square và Cash App công bố kế hoạch sa thải cùng thời điểm báo lãi quý IV/2025 tăng 24%, đạt 2,87 tỉ USD. Công ty cho rằng bộ máy tinh gọn hơn, kết hợp với các "công cụ thông minh", có thể giúp đội ngũ ít người hơn nhưng đạt hiệu suất cao hơn.

Không ít chuyên gia ví làn sóng này như cuộc tái cấu trúc ngành sản xuất những năm 2000, nhưng ở quy mô toàn cầu và với tốc độ nhanh hơn. Ông Andy Jassy, CEO Amazon, từng nhận định nhiều công việc mà con người đảm nhiệm suốt 20–30 năm qua sẽ không còn cần số lượng lớn lao động như trước.

Theo ông Zubin Appoo, những thay đổi sâu rộng về công nghệ buộc hệ thống giáo dục phải điều chỉnh. Kỹ năng viết mã không còn là yếu tố cốt lõi duy nhất; thay vào đó, doanh nghiệp đề cao tư duy sáng tạo, khả năng giải quyết vấn đề và thích ứng nhanh.

Giới phân tích cho rằng AI chắc chắn sẽ tạo ra những công việc mới, đặc biệt trong lĩnh vực phát triển mô hình, quản trị dữ liệu và huấn luyện hệ thống. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, "làn sóng sa thải nhân sự liên quan đến AI" đang trở thành xu hướng rõ rệt, đặt ra thách thức lớn cho thị trường lao động toàn cầu khi doanh nghiệp ưu tiên hiệu suất và chi phí hơn bao giờ hết.