Khay cơm bán trú lèo tèo đã được nhiều người nhìn qua, sao vẫn đến tay trẻ?

Bức ảnh suất ăn bán trú tại Trường Tiểu học Trung Giã B (Hà Nội) đang khiến nhiều người xót xa. Một khay cơm trắng, ít giá đỗ, chừng một thìa thịt băm và một xiên thịt nhỏ xíu. Suất ăn được phản ánh có mức 40.000 đồng/ngày, trong đó thành phố hỗ trợ 28.000 đồng, phụ huynh đóng thêm 12.000 đồng.

Sau khi hình ảnh được chia sẻ, phụ huynh phản ứng, báo chí lên tiếng, chính quyền vào cuộc và đơn vị cung cấp suất ăn bị thay thế. Hà Nội cũng yêu cầu kiểm tra, làm rõ, xử lý nếu có vi phạm.

Một bức ảnh đã khiến rất nhiều người cùng nhìn vào một khay cơm. Nhưng có lẽ câu hỏi đáng suy nghĩ nhất lại nằm ở trước thời điểm bức ảnh ấy xuất hiện.

Bao nhiêu người đã nhìn qua khay cơm ấy?

Trước khi một khay cơm được đặt trước mặt học sinh, nó đã đi qua nhiều bàn tay: Người xây dựng thực đơn, đơn vị cung cấp và chế biến thực phẩm, bộ phận giao nhận, nhà trường. Ở mỗi khâu đều có trách nhiệm phải được thực hiện và kiểm tra.

Nói cách khác, trước khi một đứa trẻ cầm thìa lên, khay cơm ấy đã đi qua khá nhiều bàn tay và nhiều đôi mắt. Điều khiến phụ huynh day dứt có lẽ nằm chính ở đó, bởi cha mẹ nhìn bữa ăn của con theo một cách rất khác.

Một người mẹ mở hộp cơm trước khi con mang đến trường thường sẽ nhìn xem hôm nay có đủ rau không, thịt có ít quá không, món này con có thích không. Còn người cha nghe “trưa nay con đói” có lẽ sẽ hỏi ngay con đã ăn gì. Không cần định mức hay bảng biểu, cha mẹ vẫn biết lo con ăn có no không.

Với người lớn, 40.000 đồng có thể chỉ là giá một bữa trưa. Còn một học sinh tiểu học ở lại trường cả ngày, đó gần như là toàn bộ bữa ăn giữa ngày của em. Người lớn không thích món này có thể gọi món khác, ăn chưa no có thể mua thêm. Đứa trẻ ngồi trong trường không có nhiều lựa chọn: Khay cơm được đặt trước mặt gần như chính là bữa trưa mà em phải ăn.

Vậy từ nơi chế biến đến khi bữa cơm được trao cho học sinh, nếu mỗi người đã từng nhìn qua khay cơm ấy đều tự hỏi một câu rất giản dị: “Nếu đây là suất ăn của con mình thì sao?” , liệu họ có thấy yên tâm?

Nếu đó là con mình

Quản lý bữa ăn của hàng trăm, hàng nghìn học sinh tất nhiên không thể chỉ dựa vào tình thương. Nó phải có hợp đồng, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, định lượng, thực đơn, quy trình giao nhận, kiểm tra và trách nhiệm rõ ràng.

Nhưng quy trình không loại trừ sự tận tâm. Thậm chí, những quy định dù chặt chẽ đến đâu cũng khó thay thế hoàn toàn một điều rất con người, đó là biết đặt mình vào vị trí của người khác.

Người chia suất ăn, nếu nghĩ đến con mình, có lẽ sẽ nhìn thêm một lần xem phần thức ăn như vậy đã ổn chưa.

Người giao nhận, nếu nghĩ đến con mình, có thể không chỉ đếm đủ số suất mà còn nhìn xem bữa ăn hôm nay thế nào.

Người có trách nhiệm trong nhà trường, nếu coi những đứa trẻ trước mặt như con cháu mình, có lẽ sẽ không chỉ hỏi suất ăn có đúng thực đơn hay không mà còn hỏi: Các con có ngon miệng không, có no không?

Đó không phải là yêu cầu thay thế các tiêu chuẩn chuyên môn bằng cảm xúc. Ngược lại, tình thương có thể khiến người ta thực hiện những tiêu chuẩn ấy nghiêm túc hơn.

Bữa ăn học đường là một dịch vụ được tổ chức bằng tiền, bằng hợp đồng và bằng quy trình. Nhưng người nhận cuối cùng lại là những đứa trẻ. Các em không biết nhà cung cấp là ai, không biết suất ăn được lựa chọn theo thủ tục nào, cũng không biết 40.000 đồng được cấu thành ra sao.

Các em chỉ biết đến giờ ăn thì ngồi xuống trước khay cơm mà người lớn đã chuẩn bị cho mình. Bởi vậy, sau tất cả những tranh luận về giá tiền, định lượng hay trách nhiệm, có lẽ vẫn nên giữ lại một câu hỏi rất đời thường cho tất cả những ai tham gia vào bữa ăn ấy: Nếu đứa trẻ ngồi trước khay cơm này là con mình, ta có yên tâm đặt nó xuống trước mặt con không?