Giải thưởng tôn vinh những "IP Văn hóa" Việt vươn ra thế giới chính thức mở cổng đăng ký

Ngày 8/10/2026 tại Hà Nội, Diễn đàn "Công nghệ số và AI trong kiến tạo nền kinh tế sáng tạo - Từ tài nguyên văn hóa đến năng lực cạnh tranh quốc gia" chính thức diễn ra, mang đến một góc nhìn mới: Văn hóa không chỉ là những giá trị cần bảo tồn, mà còn là nguồn lực hình thành IP Văn hóa, sản phẩm, thương hiệu và mô hình kinh doanh mới. Khi kết hợp cùng công nghệ số, AI và sở hữu trí tuệ, tài nguyên văn hóa được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy kinh tế sáng tạo và nâng cao sức mạnh mềm Việt Nam. Cùng thời điểm, Ban tổ chức chính thức mở cổng đăng ký Giải thưởng Văn hóa Sáng tạo - Việt Nam Rồng Xanh Awards 2026 trên phạm vi toàn quốc.

Sự kiện diễn ra trong khuôn khổ chuỗi chương trình Vietnam NEXT & Smart City Asia 2026, do Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số kết hợp cùng Cục Chuyển đổi số Quốc gia tổ chức, dưới sự bảo trợ của Bộ Khoa học và Công nghệ và Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam.

Từ tài nguyên văn hóa đến "IP Văn hóa": Con đường tạo giá trị kinh tế mới

Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên văn hóa phong phú được bồi đắp qua hàng nghìn năm lịch sử, từ di sản, nghệ thuật, âm nhạc, ẩm thực đến kiến trúc, tri thức bản địa và câu chuyện địa phương. Trong kỷ nguyên số, theo các chuyên gia tại diễn đàn, bài toán trọng tâm không còn dừng lại ở việc bảo tồn nguồn lực sẵn có, mà là sáng tạo trên nền tảng di sản, xác lập và quản trị quyền sở hữu trí tuệ để tạo ra giá trị kinh tế bền vững. Khi kết hợp với công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, một giá trị văn hóa không nhất thiết chỉ dừng lại ở một tác phẩm hay sản phẩm đơn lẻ: Một câu chuyện, nhân vật hay chất liệu truyền thống hoàn toàn có thể phát triển đa nền tảng thành phim ảnh, âm nhạc, nội dung số, trò chơi, thương hiệu điểm đến hay sản phẩm tiêu dùng - con đường then chốt để chuyển hóa chất liệu văn hóa thành những "IP Văn hóa" có giá trị thương mại cao.

Theo các chuyên gia, IP Văn hóa là những sáng tạo được phát triển từ tài nguyên văn hóa như nhân vật, câu chuyện, tác phẩm, buổi biểu diễn, biểu tượng hay đặc sản địa phương gắn với đối tượng quyền sở hữu trí tuệ cụ thể và có chủ sở hữu rõ ràng. Nhờ đó, chúng có thể được khai thác lặp lại qua nhiều ngành, từ giải trí, điện ảnh, hàng tiêu dùng đến du lịch, với sự hỗ trợ của công nghệ, để biến bản sắc văn hóa thành dòng tiền và năng lực cạnh tranh.

Bà Nguyễn Thị Bích Lan, Viện trưởng Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số, nhận định Việt Nam có một nguồn tài nguyên rất lớn - đó là văn hóa, di sản, tri thức bản địa và sức sáng tạo của con người Việt Nam. Công nghệ số và AI đang tạo ra những phương thức hoàn toàn mới để nhận diện, bảo tồn, sáng tạo, sở hữu và đưa những giá trị đó ra thị trường. Bà chia sẻ: "Chúng tôi mong muốn diễn đàn hôm nay không chỉ dừng ở câu chuyện 'AI có thể làm được gì cho văn hóa', mà cùng nhau đặt câu hỏi lớn hơn: Làm thế nào để công nghệ và AI biến tài nguyên văn hóa thành tài sản trí tuệ; biến tài sản trí tuệ thành sản phẩm sáng tạo; và biến sản phẩm sáng tạo thành giá trị kinh tế, thương hiệu và năng lực cạnh tranh của Việt Nam?".

Đây cũng là lý do Ban Tổ chức lựa chọn chủ đề "Từ tài nguyên văn hóa đến năng lực cạnh tranh quốc gia". Bà kỳ vọng diễn đàn sẽ mở ra sự kết nối giữa cơ quan quản lý, nhà công nghệ, doanh nghiệp, các nhà sáng tạo, chuyên gia văn hóa, chủ sở hữu IP và nhà đầu tư, để cùng hình thành những mô hình mới, sản phẩm mới và thị trường mới từ chính các giá trị Việt Nam.

Tại diễn đàn, các chuyên gia cũng chỉ ra sự khác biệt đáng chú ý: Nếu IP công nghệ thường tạo lợi thế từ giải pháp kỹ thuật và khả năng ứng dụng, thì IP Văn hóa lại tạo giá trị từ bản sắc, giá trị con người của một quốc gia, câu chuyện sáng tạo và khả năng tạo kết nối cảm xúc với công chúng. Tuy nhiên, để IP Văn hóa thực sự trở thành tài sản, các dự án cần quan tâm đến chiến lược sở hữu trí tuệ ngay từ đầu: xác định chủ thể quyền, bảo hộ các yếu tố sáng tạo, quyền khai thác, cơ chế hợp tác và phân chia lợi ích.

Đặc biệt, khi khai thác chất liệu truyền thống, cần phân biệt giữa những giá trị văn hóa được cộng đồng cùng gìn giữ với những yếu tố sáng tạo mới có thể xác lập quyền sở hữu trí tuệ - việc phát triển IP Văn hóa Việt Nam vì vậy cần đồng thời khuyến khích đổi mới sáng tạo và tôn trọng quyền, ghi nhận đóng góp cũng như bảo đảm chia sẻ lợi ích công bằng. Trong bối cảnh AI và các nền tảng số đang mở rộng mạnh mẽ khả năng sáng tạo, phân phối và tiếp cận thị trường, năng lực quản trị IP càng trở thành một mắt xích quan trọng của kinh tế sáng tạo Việt Nam.

Việt Nam Rồng Xanh Awards 2026 chính thức mở cổng đăng ký

Cũng tại sự kiện, Giải thưởng Văn hóa Sáng tạo - Việt Nam Rồng Xanh Awards 2026, với thông điệp "Sáng tạo trải nghiệm Việt - Sống nhịp thế giới", chính thức mở cổng đăng ký trên toàn quốc.

Theo bà Nguyễn Thị Hoàng Lan, Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số Văn hóa, Thể thao và Du lịch - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, thành viên Ban Tổ chức, Giải thưởng bao quát toàn bộ hành trình từ bảo tồn di sản, phát triển trải nghiệm điểm đến, sáng tạo sản phẩm và nội dung văn hóa đến ứng dụng công nghệ, giáo dục thế hệ trẻ và những đóng góp có sức ảnh hưởng rộng. Các hạng mục này đã kết nối trọn vẹn những mắt xích, đưa nguồn lực văn hóa trở thành sản phẩm và giá trị cụ thể trong đời sống.

Đại diện Ban Tổ chức, bà Nguyễn Thanh Giang, Giám đốc Điều hành Mạng lưới Rồng Xanh Fellowship, thành viên Ban Tổ chức, thông tin về mục tiêu, Giải thưởng nhằm tìm kiếm, tôn vinh và kết nối các sáng kiến, sản phẩm, IP văn hóa đang làm mới di sản bằng tư duy đương đại và công nghệ, bao phủ đa dạng lĩnh vực từ nghệ thuật, âm nhạc, thiết kế, du lịch, giáo dục STEAM đến các mô hình ứng dụng công nghệ để số hóa văn hóa. Về tiêu chí đánh giá, giải tập trung vào 4 trụ cột: Sáng tạo - Công nghệ - Trải nghiệm - Tạo tác động, mở rộng cho mọi quy mô, từ các dự án lớn đã khẳng định thương hiệu đến những sáng kiến mới bắt đầu, giàu tiềm năng. Về quy trình, giải gồm 2 vòng Sơ khảo và Chung khảo, với sự tham gia của Hội đồng Cố vấn và Giám khảo quy tụ các lãnh đạo, chuyên gia uy tín trong nước và quốc tế, bảo đảm tính độc lập, chuyên môn và minh bạch.

Về tầm nhìn, chương trình không dừng lại ở việc trao giải, mà hướng tới xây dựng nền tảng kết nối bền vững giữa các nhà sáng tạo với doanh nghiệp, công nghệ và thị trường, góp phần phát triển ngành công nghiệp văn hóa và sức mạnh mềm Việt Nam. Bà Nguyễn Thanh Giang chia sẻ: "Mục tiêu dài hạn của Việt Nam Rồng Xanh Awards 2026 không chỉ dừng lại ở việc tìm kiếm những dự án để trao giải. Thông qua Việt Nam Rồng Xanh Awards 2026 và sự kết nối của Mạng lưới Rồng Xanh Fellowship, chương trình hướng tới từng bước hình thành một Nền tảng Văn hóa Sáng tạo Việt Nam, nơi các dự án, IP, nhà sáng tạo, doanh nghiệp, chuyên gia, nhà đầu tư, công nghệ, địa phương và thị trường có thể được kết nối".

Như một lời khẳng định cho khát vọng của giải thưởng: "Văn hóa có thể trở thành tài sản. Tài sản có thể tạo ra giá trị kinh tế. Và những giá trị được thế giới lựa chọn có thể góp phần tạo nên Sức mạnh mềm Việt Nam".

6 hạng mục và những mốc thời gian cần biết

Giải thưởng Văn hóa Sáng tạo - Việt Nam Rồng Xanh Awards 2026 do Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số phối hợp với Trung tâm Chuyển đổi số Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), Cục Chuyển đổi số Quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ), Mạng lưới Rồng Xanh Toàn cầu (Rồng Xanh Fellowship), Vietnam Brand Purpose và Stamford Global Leadership Center tổ chức, gồm 6 hạng mục trọng tâm:

- Rồng Xanh Di sản: Tôn vinh các sáng kiến, mô hình, dự án bảo tồn và phát huy giá trị di sản bằng công nghệ, đổi mới sáng tạo.

- Rồng Xanh Thương hiệu Điểm đến: tôn vinh các mô hình du lịch tạo ra trải nghiệm mới, ứng dụng công nghệ, phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến Việt Nam.

- Rồng Xanh Công nghiệp Văn hóa: tôn vinh các sản phẩm, thương hiệu và mô hình khai thác giá trị văn hóa thành giá trị kinh tế và sức mạnh mềm quốc gia.

- Giải thưởng Rồng Xanh Đổi mới Sáng tạo: tôn vinh các giải pháp công nghệ, mô hình đổi mới sáng tạo góp phần giải quyết các thách thức trong lĩnh vực văn hóa, di sản, du lịch và phát triển địa phương.

- Rồng Xanh STEAM: tôn vinh tổ chức, cá nhân, trường, viện, trung tâm, nền tảng giáo dục và đào tạo đã có những đóng góp xuất sắc trong đào tạo về đổi mới, sáng tạo, công nghiệp văn hóa và kỹ năng lãnh đạo trong thời đại số.

- Rồng Xanh Impact: hạng mục cao nhất, dành cho những địa phương, tổ chức, doanh nghiệp, nhà lãnh đạo và cá nhân tạo ra tác động sâu rộng, bền vững, có sức lan tỏa đối với cộng đồng, đất nước và góp phần quảng bá giá trị Việt Nam ra thế giới.

Giải thưởng mang thông điệp "Sáng tạo trải nghiệm Việt - Sống nhịp thế giới", nhận hồ sơ từ ngày 8/10/2026 đến hết ngày 8/11/2026. Hội đồng Giám khảo sẽ chấm giải từ tháng 11 đến tháng 12/2026, trước khi Lễ công bố kết quả và trao giải dự kiến được tổ chức vào tháng 1/2027.

Đối tượng tham gia bao gồm các địa phương; doanh nghiệp; đơn vị quản lý điểm đến; nghệ sĩ, nhà sáng tạo và chủ sở hữu dự án; đơn vị công nghệ; tổ chức giáo dục - đào tạo; cùng các tổ chức và cộng đồng có sáng kiến phù hợp với tiêu chí của Giải thưởng.