Gặp 2 nhà khoa học được vinh danh SIU Prize Computer Science mùa đầu tiên: Hành trình nghiên cứu và những chuyển động sau giải thưởng

Giải thưởng nhằm tôn vinh những nhân tài trẻ người Việt Nam và người gốc Việt Nam trên toàn thế giới, có công trình luận án tiến sĩ được bảo vệ trong vòng 5 năm trở lại đây, có tiềm năng đóng góp lớn cho sự phát triển nhân loại hướng đến cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn. SIU Prize còn hướng đến việc tạo điều kiện để các công trình khoa học xuất sắc được ứng dụng vào thực tiễn, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và kết nối hệ sinh thái nghiên cứu - doanh nghiệp tại Việt Nam và quốc tế.

SIU Prize Computer Science mùa đầu tiên (2023-2024) đã thu hút hơn 100 đề cử từ 19 quốc gia, trải rộng trên nhiều lĩnh vực mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, an ninh mạng, viễn thông, Internet vạn vật (IoT) và tin sinh học. Tổng giá trị giải thưởng lên đến 5 tỷ đồng, trong đó giải Nhất trị giá 2 tỷ đồng, giải Nhì 1 tỷ đồng, giải Ba 400 triệu đồng cùng hai giải Khuyến khích.

Trong số đó, hai gương mặt tiêu biểu được vinh danh là TS Trần Hoàng Dũng (giải Nhất) và TS Nguyễn Anh Tuấn (giải Nhì), với những công trình mang tính nền tảng và có giá trị ứng dụng cao.

TS Trần Hoàng Dũng: Giải Nhất SIU Prize Computer Science

TS Trần Hoàng Dũng, sinh năm 1984, từng là Assistant Professor tại Đại học Nebraska-Lincoln (Mỹ). Ông là tác giả của nhiều công trình khoa học có giá trị, với hàng chục bài báo được công bố trên các tạp chí và hội nghị hàng đầu thế giới trong các lĩnh vực như ngôn ngữ lập trình, hệ thống thực - ảo và mạng nơ-ron. Không dừng lại ở nghiên cứu cá nhân, TS Dũng còn tham gia và dẫn dắt nhiều dự án lớn được tài trợ bởi Quỹ Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ (NSF), Bộ Quốc phòng Mỹ và các tập đoàn.

Công trình giúp ông giành giải Nhất SIU Prize là luận án tiến sĩ về “Kiểm tra hệ thống thực - ảo tự học”, được bảo vệ tại Đại học Vanderbilt năm 2020. Đây là nghiên cứu xây dựng nền tảng toán học và các giải thuật nhằm kiểm tra tính an toàn của các hệ thống tự động và mạng thần kinh, những yếu tố cốt lõi trong các công nghệ hiện đại như xe tự lái hay trí tuệ nhân tạo.

Chia sẻ sau hơn 1 năm nhận giải thưởng, TS Dũng cho biết đây là sự ghi nhận và động viên quan trọng trên hành trình nghiên cứu nhiều thử thách. Sau dấu mốc này, ông tiếp tục theo đuổi các nghiên cứu liên quan đến an toàn của mạng thần kinh và hệ thống tự học, đồng thời chuyển công tác sang Đại học Florida. Theo ông, môi trường làm việc mới đã mang lại những tác động tích cực cả về chuyên môn lẫn cuộc sống.

Từ góc nhìn của một nhà khoa học đang làm việc tại Mỹ, TS Dũng đánh giá nghiên cứu khoa học tại Việt Nam đang phát triển theo hướng bài bản và chất lượng hơn. Ông đặc biệt ấn tượng với việc nhiều sinh viên đại học đã tham gia nghiên cứu và công bố các bài báo quốc tế uy tín. Theo ông, đây là kết quả tất yếu của quá trình hội nhập, khi sinh viên được học tập cùng các giảng viên được đào tạo bài bản và có cơ hội hợp tác quốc tế.

Bên cạnh đó, ông tin rằng sự kết nối giữa các nhà khoa học trong nước và cộng đồng trí thức Việt ở nước ngoài sẽ tiếp tục được thúc đẩy mạnh mẽ, đặc biệt khi có sự hỗ trợ từ các chính sách khoa học công nghệ. Ông cũng kỳ vọng SIU Prize trong các mùa tiếp theo sẽ trở thành một diễn đàn học thuật, nơi các nhà khoa học có thể giới thiệu những hướng nghiên cứu mới và quan trọng.

TS Nguyễn Anh Tuấn: Giải Nhì SIU Prize Computer Science

Ở hạng mục giải Nhì, TS Nguyễn Anh Tuấn được vinh danh với luận án về giao diện thần kinh điện sinh học có độ chính xác cao, hướng tới sự cộng sinh giữa con người và máy móc. Nhìn lại khoảnh khắc nhận giải, ông cho biết đó là sự kết hợp giữa cảm giác khiêm tốn và động lực, vừa là sự ghi nhận cho quá khứ, vừa là lời nhắc nhở để tiếp tục tiến xa hơn trong nghiên cứu. Với ông, giải thưởng không phải là điểm kết thúc, mà là dấu mốc chuyển mình sang một giai đoạn mới, với cam kết khoa học sâu sắc hơn.

Sau giải thưởng SIU Prize, TS Tuấn tiếp tục theo đuổi hướng nghiên cứu mang tính chuyển giao, hướng tới ứng dụng thực tiễn. Ông hiện làm việc tại công ty khởi nghiệp Fasikl Inc., tập trung phát triển các công nghệ điều biến thần kinh ứng dụng AI.

Một dấu mốc quan trọng là thiết bị Felix NeuroAI do ông trực tiếp thiết kế đã được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cấp phép vào tháng 7/2025, hiện

đang được sử dụng trong điều trị bệnh run vô căn tại Hoa Kỳ. Đây là minh chứng rõ nét cho quá trình chuyển giao từ nghiên cứu sang ứng dụng thực tế.

Đánh giá về tiềm năng khoa học Việt Nam, TS Tuấn cho rằng Việt Nam sở hữu nguồn nhân lực dồi dào, có năng lực giải quyết vấn đề tốt. Trong bối cảnh đầu tư cho khoa học công nghệ ngày càng gia tăng, cơ hội cho nghiên cứu và đổi mới sáng tạo là rất lớn. Ông nhấn mạnh vai trò của việc kết nối tri thức toàn cầu với nguồn lực trong nước để tạo ra những đổi mới có khả năng ứng dụng rộng rãi.

Trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, đặc biệt là AI, TS Tuấn cho rằng rào cản tiếp cận tri thức đang dần được xóa bỏ, mở ra cơ hội lớn cho các nhà nghiên cứu và sinh viên Việt Nam hội nhập sâu hơn vào cộng đồng khoa học quốc tế.

Ông khuyến khích các nhà nghiên cứu trẻ tập trung vào những vấn đề thực tiễn có tác động lớn, thay vì chỉ theo đuổi các cải tiến kỹ thuật mang tính gia tăng nhưng tách rời khỏi thực tế. Những đổi mới giá trị nhất thường xuất phát từ việc giải quyết những vấn đề thực sự quan trọng đối với xã hội.

“Trong bối cảnh nhiều thách thức ngày càng phức tạp, cách tiếp cận liên ngành trở nên cần thiết. Trong công việc của mình, tôi hoạt động tại giao điểm của nhiều lĩnh vực như khoa học máy tính, kỹ thuật điện và khoa học sức khỏe. Sự kết hợp này cho phép tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ và phát triển những giải pháp mà một lĩnh vực đơn lẻ khó có thể đạt được.

Tôi cũng khuyến khích sinh viên mạnh dạn mở rộng kiến thức sang các lĩnh vực khác nhau, qua đó có thể chuyển giao ý tưởng và kỹ thuật liên ngành, tạo ra những giải pháp sáng tạo, khác biệt”, TS Tuấn chia sẻ.

Cả hai nhà khoa học đều chung một quan điểm: nghiên cứu khoa học không chỉ nhằm mở rộng tri thức mà còn phải tạo ra giá trị thực tiễn cho xã hội. Trong bối cảnh đó, SIU Prize không chỉ là một giải thưởng tôn vinh mà còn có tiềm năng trở thành cầu nối thúc đẩy hợp tác học thuật, góp phần đưa khoa học Việt Nam hội nhập sâu rộng hơn với thế giới.