Đừng mua, bạn sẽ không dùng hết được đâu!

Gần đây, tôi đọc được một bình luận dưới bài đăng về tiết kiệm. Một người chia sẻ rằng vì thường xuyên săn khuyến mãi và mua tích trữ nên trong nhà có quá nhiều đồ. Kết quả là cô phải cố uống sữa gần hết hạn, dùng mỹ phẩm đã mua từ rất lâu và lúc nào cũng có cảm giác phải "chạy đua" để dùng cho hết những thứ mình từng hồ hởi mang về.

Câu chuyện khiến tôi nghĩ đến một điều rất đơn giản: chúng ta thường đánh giá quá cao tốc độ tiêu dùng của chính mình.

Lúc đứng trước quầy hàng, một chai dầu gội có vẻ chẳng đáng là bao. Hai chai đang giảm giá 30% lại càng có vẻ "hời". Một chiếc áo phông đang sale chỉ bằng một bữa ăn khiến ta nghĩ mua thêm cũng không sao. Nhưng mua chỉ mất vài phút, còn dùng hết một món đồ đôi khi mất vài tháng, thậm chí vài năm.

Và đó là lý do tôi ngày càng ít mua đồ dự trữ.

1. Quần áo thực ra bền hơn chúng ta tưởng rất nhiều

Tôi không có quá nhiều quần áo mùa hè, chỉ khoảng vài bộ mặc luân phiên. Thế nhưng phần lớn chúng đều có thể dùng qua 2–3 mùa mà chưa cần thay.

Ngay cả những chiếc áo phông bình thường, nếu chất lượng không quá tệ và được chăm sóc đúng cách, cũng không dễ hỏng như chúng ta vẫn nghĩ. Nhiều món cuối cùng bị bỏ đi không phải vì rách hay mất dáng mà vì vết ố, bạc màu hoặc đơn giản là người mặc đã chán.

Từ khi nhận ra điều này, tôi càng ít bị hấp dẫn bởi câu "áo chỉ còn 99.000 đồng" hay "mua 2 giảm thêm 20%".

Bởi một chiếc áo giá 100.000 đồng nhưng chỉ mặc 2 lần vẫn đắt hơn chiếc áo 300.000 đồng mặc 50 lần.

Tôi cũng bắt đầu chăm sóc quần áo kỹ hơn một chút: đồ cotton, linen dễ biến dạng thì cho vào túi giặt; khi phơi áo phông, không kéo móc qua cổ áo; quần áo dễ nhăn được giũ và kéo nhẹ trước khi phơi. Những thao tác rất nhỏ này có thể giúp một món đồ giữ dáng lâu hơn đáng kể.

Khi quần áo đang có đã đủ mặc trong vài năm, câu hỏi trước mỗi lần mua không còn là "Có rẻ không?" mà phải là "Tôi có thực sự cần thêm không?".

2. Mỹ phẩm cũng không dùng nhanh như tưởng tượng

Có thời điểm tôi mua một chai dưỡng ẩm dung tích gần 500ml. Sau đó mới giật mình nhận ra: nếu chỉ dùng cho khuôn mặt, có lẽ vài năm cũng chưa chắc dùng hết.

Trước đây, một lọ kem dưỡng khoảng 100g của tôi có thể dùng gần một năm. Vào mùa nóng, lượng sử dụng thậm chí còn ít hơn bởi da không cần quá nhiều lớp sản phẩm.

Đây cũng là nhóm hàng rất dễ khiến chúng ta rơi vào chiếc bẫy "mua để dành".

Serum giảm 40%, kem chống nắng mua 2 tặng 1, mặt nạ mua theo hộp lớn rẻ hơn… Nhìn từng món đều có vẻ tiết kiệm. Nhưng mỹ phẩm có hạn sử dụng, đồng thời nhu cầu và tình trạng da cũng thay đổi theo thời gian.

Nếu một món phải mất 10 tháng mới dùng hết mà bạn mua cùng lúc 3 món tương tự chỉ vì đang sale, bạn đã mua lượng tiêu dùng cho hơn 2 năm tiếp theo.

Đó chưa chắc là tiết kiệm. Đó là ứng tiền trước cho nhu cầu của tương lai, trong khi chưa biết đến lúc ấy mình còn muốn dùng sản phẩm đó hay không.

3. Đồ tiêu hao trong nhà có tốc độ sử dụng chậm đáng ngạc nhiên

Sau khi thử ghi chép, tôi nhận ra nhiều món đồ gia đình tồn tại lâu hơn tưởng tượng.

Một chai dầu gội 450ml có thể dùng nhiều tháng. Một chai sữa tắm 1 lít dành cho hai người cũng không hết nhanh. Nước rửa tay, nước giặt, nước rửa bát… nếu sử dụng lượng vừa đủ thì tốc độ tiêu hao chậm hơn rất nhiều so với cảm giác khi đứng trong siêu thị.

Chính vì thế, tôi có một nguyên tắc đơn giản: gần hết mới mua.

Tôi rất ít khi mua hai chai cùng lúc chỉ vì "mua combo rẻ hơn". Nhà không phải kho hàng, và tôi cũng không cần khóa tiền của mình trong những chai nước giặt sẽ phải mất cả năm mới dùng đến.

Một người từng kể rằng cô mua bốn chiếc bánh vì chương trình mua ba tặng một. Ăn được hai chiếc thì ngán, hai chiếc còn lại cuối cùng bị mốc.

Nhìn trên hóa đơn, cô đã "được tặng" một chiếc bánh. Nhưng xét kết quả cuối cùng, cô thực ra đã trả tiền cho cả phần thức ăn phải bỏ đi.

Khuyến mãi chỉ thực sự giúp tiết kiệm khi bạn vốn đã có nhu cầu sử dụng hết số lượng đó.

Nếu phải mua nhiều hơn mức cần thiết để đạt điều kiện giảm giá, phần được giảm đôi khi chính là cái bẫy khiến tổng số tiền chi ra cao hơn.

4. Dùng nhiều hơn không đồng nghĩa với dùng tốt hơn

Một thay đổi khác của tôi là học cách sử dụng đúng lượng.

Dầu gội không cần bóp đầy lòng bàn tay. Nước rửa tay cũng không cần hai, ba lần nhấn vòi. Nước giặt càng không phải đổ thật nhiều thì quần áo càng sạch.

Trong nhiều trường hợp, dùng quá tay vừa lãng phí vừa khiến việc làm sạch khó hơn. Quần áo có thể còn cặn chất giặt, tóc phải xả lâu hơn, da dễ khô hơn.

Đây là một kiểu tiết kiệm rất ít được nói tới: không cắt giảm nhu cầu, chỉ ngừng sử dụng quá mức cần thiết.

Một chai sản phẩm có thể tăng thời gian sử dụng thêm vài tháng chỉ nhờ thay đổi lượng dùng mỗi lần. Với những gia đình có hàng chục loại sản phẩm tiêu hao, khoản chênh lệch sau một năm không hề nhỏ.

5. Đồ điện tử và gia dụng: dùng thêm một năm có thể tiết kiệm nhiều hơn săn sale

Điện thoại, quạt, máy tính, đồ điện gia dụng trong nhà tôi thường được dùng khá lâu.

Không phải vì tôi bảo quản chúng như đồ trưng bày mà chỉ cố tránh ba thứ: bụi, nước và va đập.

Quạt được vệ sinh định kỳ. Đồ điện tử hạn chế đặt gần chất lỏng. Điện thoại được dùng cẩn thận hơn ở những nơi dễ rơi vỡ.

Một chiếc điện thoại 15 triệu đồng nếu dùng 3 năm tương đương khoảng 5 triệu đồng mỗi năm. Nếu dùng được 5 năm, chi phí sử dụng trung bình chỉ còn khoảng 3 triệu đồng mỗi năm.

Chỉ cần trì hoãn một lần "lên đời" thiết bị, số tiền tiết kiệm đôi khi đã lớn hơn rất nhiều so với việc săn hàng chục voucher nhỏ trong cả năm.

Thứ rẻ nhất là thứ được dùng hết

Sau một thời gian sống theo nguyên tắc này, tôi nhận ra tiết kiệm không nhất thiết phải bắt đầu từ việc mặc cả từng nghìn đồng.

Nó bắt đầu từ việc mua ít hơn một chút, dùng kỹ hơn một chút và trì hoãn lần mua tiếp theo lâu hơn một chút.

Trước khi mua combo hai chai vì giảm 30%, hãy nhìn chai đang dùng ở nhà và nhớ xem bạn đã dùng nó bao lâu. Trước khi mua chiếc áo thứ sáu vì giá quá rẻ, hãy nhìn lại năm chiếc áo đang treo trong tủ. Trước khi tích trữ mỹ phẩm cho cả năm, hãy tính thử một lọ hiện tại mất bao nhiêu tháng mới hết.

Khi ấy, bạn có thể phát hiện ra một sự thật khá buồn cười: rất nhiều món chúng ta nghĩ mình "sắp hết" thực ra còn dùng được rất lâu.

Mua sắm mang lại cảm giác vui trong vài phút. Nhưng dùng một món đồ đến tận cùng vòng đời của nó cũng có một kiểu thỏa mãn khác: tiền đã bỏ ra không bị lãng phí, căn nhà không bị chất đầy và bạn không còn phải tìm chỗ chứa cho những thứ "mua trước rồi tính sau".

Vì vậy, đôi khi lời khuyên tiết kiệm hữu ích nhất chỉ có bốn chữ: Đừng mua vội.