Đề xuất cho 328 thí sinh Tuyên Quang THI LẠI đang khiến dư luận "dậy sóng": Liệu có công bằng với thí sinh cả nước hay không??

Mới đây, UBND tỉnh Tuyên Quang đã tổ chức họp báo thông tin về kết quả điều tra liên quan đến những bất thường trong điểm thi môn Toán tại Hội đồng thi THPT Chuyên Tuyên Quang. Việc cơ quan công an khởi tố 4 bị can về hành vi “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” đã phơi bày một sai phạm nghiêm trọng. Ngay sau đó, Sở Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) Tuyên Quang đã đề xuất phương án tổ chức thi lại môn Toán bằng đề dự bị cho 328 thí sinh tại điểm thi này.

Tuy nhiên, đề xuất này lập tức vấp phải những tranh cãi gay gắt về tính khả thi và ranh giới của sự công bằng.

Áp lực đồng thời: Quyền lợi thí sinh và tính phân hóa của kỳ thi

Ở góc nhìn đầu tiên, phương án tổ chức một kỳ thi lại được xem là giải pháp tình thế để bảo vệ quyền lợi cho những học sinh học thật, thi thật tại hội đồng này, giúp các em có cơ hội chứng minh năng lực thực sự mà không bị đánh đồng với sai phạm của giám thị.

Tuy nhiên, kỳ thi tốt nghiệp THPT không chỉ dừng lại ở mục đích xét tốt nghiệp mà còn là công cụ cốt lõi để các trường đại học tuyển sinh. Việc cho phép một nhóm thí sinh làm bài bằng một mã đề dự bị khác biệt hoàn toàn với đề thi chung của cả nước sẽ đặt ra một thách thức lớn về kỹ thuật định chuẩn.

Liệu đề thi lại có bảo đảm sự tương đương tuyệt đối về độ khó, tính phân hóa và tâm lý phòng thi hay không? Nếu đề thi lại dễ hơn hoặc khó hơn, sự công bằng đối với hàng trăm nghìn thí sinh khác trên toàn quốc sẽ bị lung lay. Ngoài ra, việc dây dưa tổ chức thi lại rất có thể sẽ làm chậm tiến độ lọc ảo, ảnh hưởng trực tiếp đến kế hoạch nhập học chung của hệ thống đại học.

Cần xác định vai trò của thí sinh trong phòng thi

Một trong những điểm mấu chốt gây tranh luận nhiều nhất chính là việc xác định vai trò của thí sinh trong phòng thi. Nếu cơ quan điều tra chứng minh được có thí sinh chủ động phối hợp, nhận bài giải hoặc biết sai phạm xảy ra nhưng cố tình im lặng để trục lợi, các em không thể chỉ được nhìn nhận như những "nạn nhân bị động". Ở tuổi 18, học sinh đã đủ nhận thức để hiểu về tính nghiêm túc của một kỳ thi quốc gia.

Để có cái nhìn đa chiều hơn về tâm lý thí sinh, có thể nhìn sang một lát cắt khác cũng vừa xảy ra trong kỳ thi năm nay tại Khánh Hòa. Khi phát hiện một trường hợp nghi vấn sử dụng tài liệu trong phòng thi mà chưa được xử lý kịp thời, một thí sinh khác đã chủ động phản ánh sự việc trên mạng xã hội, dẫn đến động thái vào cuộc xác minh nhanh chóng của Sở GD-ĐT địa phương. Điều này cho thấy, trước những biểu hiện bất thường, phản ứng tự nhiên của người trẻ thường là mưu cầu sự sòng phẳng và minh bạch.

Đặt trong bối cảnh đó, sự im lặng tại hội đồng thi Tuyên Quang trước khi dải điểm số bất thường bị cộng đồng mạng phát hiện lại để lại nhiều băn khoăn cho dư luận. Với quy mô số điểm tuyệt đối lớn và rải đều ở nhiều phòng thi, thật khó để nói rằng các thí sinh hoàn toàn không nhận ra những xáo trộn xung quanh mình trong giờ làm bài. Dù các em im lặng vì áp lực tâm lý phòng thi, vì bối rối trước sự can thiệp từ người lớn, hay vì một lý do khách quan nào khác, thì sự im lặng này vô hình trung đã đẩy chính các em vào thế khó khi đối diện với những nghi ngại từ xã hội. Ranh giới giữa một bên là "nạn nhân bị động" trước sai phạm của người lớn, và một bên là người chịu ảnh hưởng trực tiếp từ kết quả sai phạm đó, hiện vẫn là câu hỏi lớn cần sự bóc tách rất thận trọng từ cơ quan điều tra.

Trả lời báo Tiền Phong, TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ GD-ĐT) cho rằng, nếu xác định thí sinh có hành vi gian lận thì phải kiên quyết xử lý theo đúng quy chế, bao gồm cả việc hủy kết quả. Việc cho phép những thí sinh có tỳ vết vi phạm tiếp tục bước vào phòng thi lại là một giải pháp thiếu nghiêm túc, dễ tạo cảm giác bất công cho số đông còn lại.

Bộ GD-ĐT chưa chốt phương án: Thận trọng tìm căn cứ pháp lý

Theo thông tin từ báo Vietnamnet, liên quan đến đề xuất tổ chức thi lại môn Toán cho thí sinh tại Hội đồng thi THPT Chuyên Tuyên Quang, Bộ GD-ĐT cho biết đã nhận được văn bản kiến nghị từ UBND tỉnh. Trước mắt, Bộ đề nghị UBND tỉnh Tuyên Quang tiếp tục chỉ đạo các cơ quan chức năng khẩn trương vào cuộc để làm rõ bản chất, mức độ vi phạm một cách khách quan và toàn diện; đồng thời xử lý nghiêm các cá nhân, tổ chức sai phạm theo đúng quy định pháp luật.

Phía Bộ GD-ĐT khẳng định chưa chốt phương án cuối cùng. Quyết định chính thức sẽ chỉ được đưa ra sau khi có kết quả điều tra toàn diện và đánh giá kỹ lưỡng các tác động xã hội.

Quan điểm xuyên suốt của Bộ là kiên quyết giữ vững kỷ cương, sự công bằng của kỳ thi quốc gia nhưng vẫn đảm bảo tính nhân văn, bảo vệ tối đa quyền lợi chính đáng cho những thí sinh có năng lực thực chất.