"Đây chính là hậu quả của học thêm quá đà!"

Với nhiều gia đình, học thêm được xem như chiếc phao an toàn mỗi khi con bước vào giai đoạn chuyển cấp. Nhưng một câu chuyện đang gây xôn xao trên mạng xã hội Trung Quốc gần đây cho thấy, chiếc phao ấy đôi khi lại phản tác dụng. Theo đó, một gia đình lao động bình thường vì để con "chiếm lợi thế" khi chuyển cấp từ THCS lên THPT đã quyết định dành trọn kỳ nghỉ hè của con cho việc học thêm.

Họ đăng ký gia sư 1:1 ba môn Toán, Lý, Hóa cho con. Với hình thức học này, mỗi buổi, gia đình nọ tiêu tốn vài trăm tệ. Tổng cộng 3 tháng, họ ngốn gần 30.000 tệ (khoảng 113 triệu đồng) cho tiền học thêm của con, gần như vét sạch tiền tiết kiệm nửa năm của cả gia đình.

Dự tính ban đầu của họ là để con "học trước cho quen, lên cấp 3 sẽ nhẹ nhàng hơn". Thế nhưng kỳ thi tháng đầu tiên, điểm Toán của con rơi thẳng đứng từ 116/120 xuống còn 46/150, các môn khác cũng đồng loạt báo động đỏ.

Phụ huynh này đã rất choáng váng khi rõ ràng hồi cấp 2, con là học sinh giỏi, sao vừa lên cấp 3 đã thành học yếu? Cho đến khi đăng bảng điểm lên mạng, cư dân mạng mới chỉ ra vấn đề: "Đây là cái giá của việc quá phụ thuộc vào học thêm!".

Theo nhiều người, ở cấp 2, kiến thức ít và dễ hơn; giáo viên học thêm tổng hợp sẵn dạng bài, công thức, học sinh chỉ cần áp dụng và học thuộc là có điểm cao. Nhưng cấp 3 thì khác khi hơn kiến thức sâu, rộng, biến hóa. Nếu học sinh chỉ trông chờ vào việc được "cho sẵn đáp án", không tự tư duy thì sẽ không thể theo kịp.

Tại Việt Nam hiện nay, cũng có nhiều gia đình coi học thêm như "phao cứu sinh", cha mẹ không cần biết con có học yếu hay không, có muốn hay không, cứ đăng ký hàng loạt lớp học thêm khác nhau. Sáng Toán, chiều Anh, tối Lý..., trẻ không còn thời gian thở, nói gì đến tự học hay tự tổng kết. Thành tích kiểu này giống như nhà xây trên cát, trông thì đẹp nhưng đẩy nhẹ là sụp.

Suy cho cùng, bản chất của việc học là năng lực tự học, tự học giống như xây móng từng viên gạch; học thêm chỉ là vá nứt sau này. Móng không chắc, vá kiểu gì nhà cũng đổ. Những đứa trẻ ít phụ thuộc học thêm có thể tiến chậm, nhưng chúng tích lũy được phương pháp biết tổng hợp lỗi sai, biết kết nối kiến thức, biết suy nghĩ đa chiều và chính những năng lực đó mới giúp trụ vững ở những cấp học cao hơn.

Tuy nhiên, học thêm không phải là vô ích, nếu con thật sự yếu một mảng cụ thể, học bổ trợ có mục tiêu để gỡ nút thắt là hợp lý. Nhưng "học thêm đại trà, không phân biệt" bất chấp khả năng và sức chịu đựng của con không chỉ tốn tiền mà còn vô tình làm mất đi hứng thú học tập, tạo tâm lý lệ thuộc.

Thay vì để con "học bị động", phụ huynh hãy giúp con xây dựng năng lực chủ động với việc tự lập kế hoạch, tự tổng hợp lỗi sai, gặp khó thì tự nghĩ trước rồi mới hỏi. Bởi trong mỗi kỳ thi lớn, không so ai học thêm nhiều hơn mà so ai có năng lực học tập tốt hơn.