Chi 200 triệu mỗi năm cho liệu trình trẻ hóa, "cải lão hoàn đồng": PGS Nguyễn Lân Hiếu cảnh báo mặt trái của "y học trường thọ"

HN,

Câu chuyện khiến PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu suy nghĩ nhiều ngày, nhất là khi các dịch vụ được gắn với khái niệm "y học trường thọ" ngày càng phổ biến, nhiều phương pháp đang được quảng bá vượt xa những gì bằng chứng khoa học khẳng định.

Trong cuộc đua chống lão hóa, con người ngày càng sẵn sàng chi nhiều tiền hơn để níu giữ tuổi xuân, kéo dài tuổi thọ và duy trì sức khỏe. Từ truyền NAD+, bổ sung NMN, xét nghiệm tuổi sinh học đến các gói tế bào gốc quảng cáo giúp trẻ hóa, thị trường "longevity" (y học trường thọ) đang xuất hiện ngày càng nhiều dịch vụ được giới thiệu như những bí quyết để cơ thể trẻ hơn, khỏe hơn.

Với người có điều kiện, vài chục hay thậm chí hàng trăm triệu đồng mỗi năm để đầu tư cho sức khỏe không phải là khoản chi quá lớn. Nhưng câu hỏi quan trọng hơn là: Những liệu pháp ấy thực sự mang lại lợi ích gì, đã được khoa học chứng minh đến đâu và liệu có xứng đáng với số tiền bỏ ra?

Từ câu chuyện một người bạn chi hàng trăm triệu đồng mỗi năm để truyền thuốc với kỳ vọng trẻ hóa cơ thể, PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, đã chia sẻ những góc nhìn đáng suy ngẫm về xu hướng này.

Một lần truyền 16 triệu đồng, mỗi tháng một lần, chi gần 200 triệu đồng mỗi năm để "trẻ và khỏe hơn"

Trong một lần ngồi uống bia, PGS.TS.BS Nguyễn Lân Hiếu được người bạn thân kể rằng mình vừa được bác sĩ của một bệnh viện nổi tiếng tại Hà Nội truyền thuốc ngay tại nhà với lời quảng cáo giúp cơ thể trẻ và khỏe hơn. Mỗi lần truyền có giá 16 triệu đồng, thực hiện mỗi tháng một lần. Người bạn cho rằng, với mức thu nhập của mình, chi gần 200 triệu đồng mỗi năm để chăm sóc sức khỏe là khoản đầu tư hoàn toàn hợp lý.

Tuy nhiên, điều khiến vị giáo sư băn khoăn không nằm ở số tiền, mà ở bản chất của liệu pháp đang sử dụng.

Theo PGS Nguyễn Lân Hiếu, rất khó hình dung một bác sĩ được đào tạo bài bản lại sẵn sàng đánh đổi sự nghiệp bằng việc tự ý truyền thuốc tại nhà nếu không có chỉ định và quy trình chuyên môn phù hợp. Ông cũng đặt câu hỏi về thành phần thực sự của loại dịch truyền có giá 16 triệu đồng "cái giá 16 triệu nó chẳng thể là tế bào gốc hay hỗ trợ miễn dịch vì quá rẻ, còn nếu là các chất điện giải, multi vitamin ... lại quá đắt".

Đáng chú ý, khi liên hệ với đồng nghiệp tại bệnh viện mà người bạn nhắc đến, ông không nhận được thông tin xác nhận về dịch vụ này.

Câu chuyện khiến PGS Nguyễn Lân Hiếu suy nghĩ nhiều ngày, nhất là khi các dịch vụ được gắn với khái niệm "y học trường thọ" ngày càng phổ biến. Theo ông, có nhiều phương pháp đang được quảng bá vượt xa những gì bằng chứng khoa học hiện có cho phép khẳng định.

NAD+, NMN và xét nghiệm tuổi sinh học: Khoa học vẫn cần thêm bằng chứng

NAD+ và NMN là những cái tên được nhắc đến nhiều trong lĩnh vực chống lão hóa. NAD+ là coenzym tham gia vào nhiều quá trình chuyển hóa và hoạt động của tế bào, trong khi NMN là tiền chất tham gia vào quá trình tạo NAD+ trong cơ thể.

PGS Nguyễn Lân Hiếu cho rằng cần nhìn nhận công bằng: Đây là những hướng nghiên cứu khoa học nghiêm túc, với một số kết quả đáng chú ý trên động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, kết quả trên động vật không thể mặc nhiên áp dụng cho con người.

Đến nay, bằng chứng trên người vẫn chưa đủ để khẳng định các liệu pháp này có thể giúp con người sống lâu hơn, khỏe mạnh hơn hoặc làm chậm quá trình lão hóa một cách rõ rệt. Vì vậy, việc chi số tiền lớn để sử dụng với kỳ vọng "cải lão hoàn đồng" cần được cân nhắc thận trọng.

Tương tự, xét nghiệm tuổi sinh học có thể cung cấp một số thông tin về tình trạng lão hóa sinh học tùy theo phương pháp đo. Nhưng kết quả xét nghiệm không phải chiếc chìa khóa giúp đảo ngược tuổi tác. Những khuyến nghị cốt lõi để duy trì sức khỏe vẫn là ăn uống hợp lý, vận động thường xuyên và ngủ đủ giấc.

Nói cách khác, biết tuổi sinh học của mình có thể hữu ích trong một số bối cảnh, nhưng không nên nhầm lẫn một con số xét nghiệm với bằng chứng rằng cơ thể đã được trẻ hóa.

Đừng đánh đồng truyền vitamin, "thải độc" với chăm sóc sức khỏe

Một xu hướng khác khiến PGS Nguyễn Lân Hiếu lo ngại là các dịch vụ truyền vitamin, truyền thuốc bổ não để phòng đột quỵ hoặc thực hiện những liệu trình được quảng cáo là "thải độc cơ thể".

"Hiện nay chưa có loại thuốc hướng thần kinh thường được gọi là bổ não đường tiêm truyền được chứng minh là phòng được đột quỵ ở người đang khỏe. Ngay cả loại thuốc "bổ não" được dùng nhiều ở nước ta và một số nước châu Á, châu Âu, khi các nhà khoa học tổng hợp nghiên cứu ở chính những bệnh nhân đang bị đột quỵ cấp, cũng không thấy lợi ích rõ ràng. Người bệnh đang đột quỵ còn chưa được lợi thì người khỏe truyền để "phòng" lại càng không có cơ sở", PGS Nguyễn Lân Hiếu cho biết.

Trong khi đó, truyền dịch không cần thiết, đặc biệt tại nhà và không có sự giám sát chuyên môn phù hợp, có thể dẫn đến những rủi ro như phản vệ, nhiễm trùng hoặc viêm tĩnh mạch. Nguy hiểm hơn, nếu tin rằng mình đã được bảo vệ nhờ một liệu trình truyền thuốc, người bệnh có thể chủ quan với việc kiểm soát huyết áp, mỡ máu, đường huyết và sử dụng thuốc theo chỉ định.

Đây mới là những yếu tố có vai trò quan trọng trong phòng ngừa các biến cố tim mạch.

Với những lời quảng cáo về "thải độc", PGS Nguyễn Lân Hiếu nhấn mạnh rằng cơ thể vốn có hệ thống chuyển hóa và đào thải các chất thông qua gan, thận cùng nhiều cơ chế sinh lý khác. Truyền vitamin khi không có chỉ định không đồng nghĩa với việc cơ thể khỏe hơn. Lượng vitamin tan trong nước dư thừa có thể được đào thải qua nước tiểu. Thụt rửa đại tràng không có chỉ định y khoa cũng tiềm ẩn nguy cơ rối loạn điện giải và tổn thương ruột.

Muốn bảo vệ gan, những việc thiết thực hơn là hạn chế rượu bia, tránh sử dụng thuốc và sản phẩm không rõ nguồn gốc, đồng thời khám bệnh khi có dấu hiệu bất thường.

Tế bào gốc trẻ hóa: Đừng nhầm nghiên cứu với hiệu quả đã được chứng minh

Với liệu pháp tế bào gốc, PGS Nguyễn Lân Hiếu chia sẻ từ chính trải nghiệm nghiên cứu của mình.

"Cách đây hơn chục năm khi có rất nhiều nghiên cứu sử dụng tế bào gốc cho bệnh nhân sau nhồi máu cơ tim với hy vọng thay thế các tế bào cơ tim đã chết. Chúng tôi cũng "lọ mọ" làm nghiên cứu nhưng kết quả ban đầu trên người khá khiêm tốn. Trên thế giới cũng vậy, thậm chí có phòng thí nghiệm danh tiếng phải rút hàng loạt bài báo", ông cho biết.

Vị Giáo sư này cũng chia sẻ thêm: Hiện nay, ghép tế bào gốc tạo máu đã trở thành phương pháp điều trị được công nhận cho một số bệnh lý, trong đó có những bệnh máu ác tính. Nhưng đây là các chỉ định y khoa cụ thể, được thực hiện tại cơ sở chuyên sâu và cần theo dõi lâu dài.

Điều đó hoàn toàn khác với việc sử dụng tế bào gốc để trẻ hóa ở người khỏe mạnh.

Theo PGS Nguyễn Lân Hiếu, đến nay, liệu pháp tế bào gốc nhằm mục đích trẻ hóa chưa được chứng minh đầy đủ về hiệu quả và độ an toàn để trở thành phương pháp điều trị chống lão hóa được phê duyệt rộng rãi. Việc một cơ sở ở nước ngoài được phép cung cấp dịch vụ theo một cơ chế quản lý nhất định cũng không đồng nghĩa với việc hiệu quả của liệu pháp đã được chứng minh bằng các thử nghiệm lâm sàng chất lượng cao.

Vì thế, người dân cần đặc biệt thận trọng trước những lời quảng cáo gắn tế bào gốc với công nghệ tiên tiến, nguồn gốc nước ngoài hay cam kết trẻ hóa cơ thể.

Muốn sống thọ, hãy bắt đầu từ những điều ít hào nhoáng nhất

Sau khi phân tích những liệu pháp đang được quan tâm, PGS Nguyễn Lân Hiếu quay trở lại với câu hỏi căn bản: Nếu muốn sống lâu và khỏe mạnh, chúng ta thực sự nên làm gì?

Theo ông, bệnh tim mạch và đột quỵ vẫn là những nguyên nhân tử vong hàng đầu. Vì vậy, bảo vệ hệ mạch máu là một trong những nền tảng quan trọng để duy trì tuổi thọ. Mỗi người nên biết và theo dõi ba chỉ số cơ bản của mình: Huyết áp, mỡ máu và đường huyết, từ đó kiểm soát chúng theo mục tiêu phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Bên cạnh đó, vận động đều đặn giúp duy trì sức bền tim phổi, sức mạnh cơ bắp và khả năng tự chủ trong sinh hoạt. Đây cũng là những yếu tố quan trọng đối với sức khỏe khi tuổi tác tăng lên.

Đặc biệt, vị giáo sư lưu ý vòng luẩn quẩn thường gặp ở người cao tuổi: đau gối, đau cổ chân khiến họ ngại đi lại; ít vận động làm cơ bắp yếu hơn, khả năng di chuyển suy giảm và những cơn đau càng dễ trở nên dai dẳng. Khi gặp tình trạng này, người bệnh không nên cố chịu đau để tập luyện, nhưng cũng không nên bỏ vận động hoàn toàn. Thay vào đó, cần khám chuyên khoa và được hướng dẫn phục hồi chức năng với bài tập phù hợp, giống như một phần của phác đồ điều trị.

"Giữ được sức mạnh đôi chân là giữ được tuổi già" là thông điệp đáng chú ý trong chia sẻ của ông.

Khám sức khỏe định kỳ và tầm soát ung thư đúng khuyến cáo cũng là những việc không nên bỏ qua. Với một số bệnh ung thư, phát hiện ở giai đoạn sớm có thể cải thiện đáng kể cơ hội điều trị thành công. Thay vì dành số tiền lớn cho những liệu pháp trẻ hóa chưa rõ hiệu quả, mỗi người có thể ưu tiên các dịch vụ khám và tầm soát phù hợp với độ tuổi, giới tính, tiền sử gia đình và yếu tố nguy cơ của bản thân.

Chia sẻ về cách chăm sóc sức khỏe của chính mình, PGS Nguyễn Lân Hiếu cho biết: "Bản thân tôi, U60 rồi, chưa truyền NAD+ lần nào, chưa đo tuổi sinh học, khám sức khoẻ định kỳ 1 năm/lần. Việc chăm sóc sức khoẻ bản thân quan trọng nhất của tôi đó là cố gắng đạt 10.000 bước đi bộ mỗi ngày. Năm ngoái, trung bình 8267 bước nhưng đến giờ này số bước đi bộ của tôi năm 2026 vẫn chỉ gần tương đương. Còn hơn tháng nữa để phấn đấu đạt tăng trưởng 2 con số nhưng khả năng cao là phải đặt mục tiêu sang năm sau mất rồi".

Trong bối cảnh thị trường chống lão hóa ngày càng sôi động, điều người dân cần không phải là chạy theo mọi công nghệ mới, mà là biết phân biệt giữa một hướng nghiên cứu đầy hứa hẹn và một phương pháp đã được chứng minh có hiệu quả trên người.

Bởi suy cho cùng, mục tiêu của tuổi thọ không chỉ là sống thêm nhiều năm, mà còn là giữ được sức khỏe, khả năng vận động và chất lượng sống trong những năm tháng ấy.

Chia sẻ