Chàng trai chuyên Lam Sơn giành Huy chương Vàng Olympic Thiên văn quốc tế 2026

Khi biết giành Huy chương Vàng tại Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế (IOAA) lần thứ XIX, Mai Văn Khánh, học sinh lớp 12 chuyên Vật lý, Trường THPT Chuyên Lam Sơn, tỉnh Thanh Hóa, vừa vui vừa bất ngờ.

Trước kỳ thi, Khánh đặt mục tiêu đạt thành tích tốt nhưng không nghĩ chắc chắn về một tấm huy chương. Điều khiến em nhớ nhất sau khi kết quả được công bố lại là quãng thời gian khoảng ba tháng ôn luyện.

“ Em nghĩ nhiều nhất đến khoảng thời gian ba tháng ôn luyện và cảm thấy những nỗ lực của mình đã có kết quả”, Khánh chia sẻ.

Bước vào lĩnh vực có nhiều kiến thức mới

Khánh từng tham gia Olympic Vật lý châu Á (APhO), nên em có thêm kinh nghiệm thi đấu quốc tế, đặc biệt trong việc chịu áp lực và xử lý những bài toán khó. Tuy nhiên, Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế mở ra một thử thách khác.

Theo Khánh, Vật lý thiên văn có nhiều kiến thức mới, khiến em phải học lại từ đầu ở không ít nội dung. Áp lực lớn nhất đến ngay trong những ngày đầu, khi nam sinh phải tiếp cận lượng kiến thức thiên văn tương đối lớn trong thời gian ngắn.

Có thời điểm Khánh lo mình không theo kịp. Thay vì cố gắng tiếp nhận tất cả cùng lúc, nam sinh lựa chọn chia nhỏ kiến thức, học từng phần và từng bước làm quen với những nội dung mới.

Trước khi giành Huy chương Vàng tại Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế, Mai Văn Khánh có quá trình thi đấu nổi bật ở các sân chơi Vật lý.

Năm học 2024-2025, khi học lớp 10, Khánh giành Giải Ba tại Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia môn Vật lý và Huy chương Vàng Kỳ thi học sinh giỏi các trường THPT chuyên khu vực Duyên hải và Đồng bằng Bắc Bộ. Sang năm học 2025-2026, nam sinh tiếp tục giành Giải Nhì Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia môn Vật lý. Cũng trong năm 2026, Khánh giành Huy chương Đồng tại Olympic Vật lý châu Á - Thái Bình Dương (APhO).

Những thành tích này tạo nền tảng để Khánh tiếp tục thử sức ở lĩnh vực Vật lý thiên văn, nơi em phải tiếp cận thêm nhiều kiến thức mới về thiên văn, dữ liệu quan sát và các hệ tọa độ thiên văn.

Không chỉ giải bài toán, phải biết đọc dữ liệu

Với Khánh, Vật lý thiên văn đòi hỏi khả năng kết hợp giữa lý thuyết và quan sát. Thí sinh không chỉ cần giải các bài toán mà còn phải biết khai thác dữ liệu, từ những thông tin quan sát được để suy ra các đặc điểm liên quan đến thiên thể. Đây cũng là điểm khác biệt lớn trong quá trình chuẩn bị của Khánh so với những nội dung Vật lý em từng làm quen.

Nam sinh dành thời gian luyện nhiều bài tập, làm quen với các hệ tọa độ thiên văn, bản đồ sao và các dạng số liệu, dữ liệu quan sát. Khi có điều kiện, em thực hành quan sát để tăng khả năng xử lý những yêu cầu thực tế của môn thi.

Quá trình ấy đòi hỏi Khánh liên tục làm quen với những vấn đề mới thay vì chỉ dựa vào những kiến thức đã có. Sau hai kỳ thi quốc tế, bình tĩnh hơn trước bài toán khó. Những trải nghiệm từ APhO và IOAA giúp Khánh nhận thấy bản thân thay đổi rõ rệt.

Nếu trước đây một bài toán khó hoặc vấn đề mới có thể tạo ra nhiều áp lực, sau hai kỳ thi quốc tế, nam sinh cảm thấy bình tĩnh và tự tin hơn khi đối diện với những tình huống chưa từng gặp. Điều Khánh rút ra không phải lúc nào cũng là phải biết ngay cách giải.

“Em hiểu rằng không nhất thiết phải biết cách giải ngay từ đầu, mà quan trọng là biết phân tích và tìm hướng tiếp cận phù hợp” , Khánh chia sẻ.

Đây cũng là điều nam sinh cho rằng có giá trị không kém tấm Huy chương Vàng. Nếu phải chọn một điều lớn nhất IOAA mang lại ngoài thành tích, Khánh chọn những trải nghiệm và cách tư duy mà em có được trong quá trình chuẩn bị và thi đấu.

Hướng đến Điện tử - Viễn thông

Sau khi sở hữu tấm Huy chương Vàng Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế, Khánh chưa muốn dừng lại. Trước mắt, nam sinh chuyên Lam Sơn đặt mục tiêu tiếp tục thử sức ở một kỳ thi Vật lý quốc tế khác và cố gắng đạt kết quả tốt.

Về lâu dài, Khánh muốn theo học ngành Điện tử - Viễn thông ở bậc đại học. Đây là lĩnh vực em yêu thích và mong muốn tìm hiểu sâu hơn.

Từ một học sinh phải làm quen với lượng lớn kiến thức thiên văn trong thời gian ngắn, Khánh đi qua áp lực bằng cách chia nhỏ vấn đề, kiên trì luyện tập và tìm hướng tiếp cận phù hợp.

“Tấm Huy chương Vàng IOAA vì thế không chỉ là kết quả của ba tháng ôn luyện, mà còn là một trải nghiệm quý giá giúp em có thêm sự tự tin chinh phục những đỉnh cao tri thức mới trên chặng đường phía trước” , Khánh tâm sự.