Cậu bé 12 tuổi được truyền hình phỏng vấn, cha mẹ SỐC NẶNG: Sai quá sai rồi!

Xung quanh bạn, những đứa trẻ 12 tuổi khi rảnh rỗi thường làm gì? Làm bài tập? Học thêm? Hay chơi game trên điện thoại?

Cậu bé Lư Dục Thiếu đến từ Dư Diêu, Ninh Ba (Trung Quốc) đã đưa ra một câu trả lời hoàn toàn khác. Tuổi còn nhỏ nhưng em đã là “chủ quản” của một cửa hàng online có doanh số hơn 10.000 đơn mỗi tháng. Em còn dùng đất nặn và hộp chuyển phát nhanh để phục dựng 8 bảo vật của văn hóa Tam Tinh Đôi. Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) đã đến tận nơi phỏng vấn riêng em.

Tuổi nhỏ như vậy, vì sao cậu bé sinh sau năm 2010 này lại khác biệt đến thế?

Trong buổi phỏng vấn, mẹ của Lư đã tiết lộ bí mật. Câu trả lời rất đơn giản: tất cả đều từ “chơi” mà ra. Từ nhỏ, Lư Dục Thiếu đã là một “fan lịch sử”, thích đọc sách lịch sử, còn say mê dùng đất nặn tạo hình những nhân vật lịch sử trong tưởng tượng của mình. Người mẹ không trách con “không lo việc chính”, mà cẩn thận chụp lại từng tác phẩm đăng lên mạng xã hội.

Sau này, trong một chuyến du lịch, những chú robot phong cách punk thủ công trong một cửa hàng nhỏ đã khơi dậy cảm hứng sáng tạo của em. Về nhà, em lao vào đống linh kiện, kết hợp yếu tố đời sống và phim hoạt hình để sáng tạo ra robot phong cách riêng. Người mẹ lặng lẽ tìm mua linh kiện, trở thành “hậu cần trưởng” vững chắc nhất cho con.

Từ nặn đất sét đến chế tạo robot, Lư Dục Thiếu chơi ngày càng “tới bến”. Em quyết định mở cửa hàng riêng: tự vẽ bản thiết kế, tự thử nghiệm lắp ráp linh kiện, thậm chí tự làm logo và viết nội dung bao bì. Chỉ chưa đầy một năm sau khi lên kệ, robot punk do chính tay cậu bé 12 tuổi này làm ra đã trở thành hiện tượng. Doanh số hàng tháng vượt 10.000 sản phẩm, đơn hàng từ khắp nơi đổ về, biến những ý tưởng táo bạo thành sản phẩm bán chạy.

Đọc câu chuyện của Lư Dục Thiếu, nhiều người chợt nhận ra có lẽ mình đã từng sai.

Một người nói: Con trai tôi từ nhỏ thích xem phim cổ trang, thường vẽ vời thiết kế trang phục, gần đây còn nài tôi mua cho một chiếc máy may cũ. Mỗi lần thấy con loay hoay mấy thứ ấy, tôi lại bực mình, nghĩ rằng con vô tích sự, lãng phí thời gian. Giá mà con dành tâm trí ấy cho việc học, có lẽ thành tích đã không chỉ ở mức trung bình. Tôi đã không nhận ra rằng không phải con cá nào cũng sống trong cùng một vùng biển. Một đứa trẻ thành tích chưa xuất sắc vẫn có thể tỏa sáng trong lĩnh vực mình yêu thích, thậm chí đạt được thành tựu đáng kể.

Trong thời đại AI, chúng ta thường lo lắng công việc tương lai của con sẽ bị robot thay thế. Nhưng nghĩ theo hướng khác, thứ không thể bị thay thế chẳng phải là sự sáng tạo, trí tưởng tượng, khả năng đồng cảm và biểu đạt đầy tính người hay sao?

Và những năng lực ấy thường nảy sinh trong quá trình “chơi”.

Những đứa trẻ biết chơi, hiểu cách chơi, có thể biến sở thích thành nghề nghiệp và biến đam mê thành giá trị, mới có thể lội ngược dòng.

CCTV từng công bố danh sách 10 nghề có khả năng bị AI thay thế, gồm công việc kỹ thuật lặp lại, pháp lý, truyền thông, thiết kế đồ họa, chăm sóc khách hàng… Những công việc thiếu sáng tạo, mang tính lặp lại đều có nguy cơ bị thay thế. Trước đây chúng ta nghĩ luyện đề để vượt qua kỳ thi cạnh tranh khốc liệt là đích đến của giáo dục. Nhưng thời đại AI nhắc nhở rằng những kỹ năng có đáp án chuẩn đang bị thuật toán vượt qua nhanh chóng.

Những đứa trẻ chỉ biết học thuộc lòng sẽ là nhóm đầu tiên bị nhấn chìm. Năng lực cạnh tranh cốt lõi trong tương lai không nằm ở tốc độ giải đề, mà ở khả năng sáng tạo phá cách và trí tưởng tượng bay bổng.

Chuyên gia phát triển trẻ em David Elkind (Đại học Tufts) cho rằng: chơi là một cách học của trẻ; không chơi, trẻ sẽ bỏ lỡ nhiều cơ hội học tập. Chơi là cách tốt nhất để trẻ khám phá thế giới. Trong quá trình ấy, trẻ có thể bùng nổ năng lượng đáng kinh ngạc.

Chơi không phải nghịch vô nghĩa, mà là gieo hạt giống tương lai trên mảnh đất đam mê. Động lực nội tại được đam mê thắp lửa sẽ thôi thúc trẻ đào sâu, sáng tạo, biến sở thích thành nền tảng sự nghiệp.

Có một khái niệm gọi là “chỉ số chơi”. Giống như IQ và EQ, khả năng chơi cũng là năng lực quan trọng. Nghiên cứu tâm lý cho thấy người có “chỉ số chơi” cao dễ tập trung và bước vào trạng thái “flow”.

Đừng quên rằng bạn cũng từng là một đứa trẻ. Hãy buông bỏ cái “uy” của phụ huynh, cùng con xếp hình, chơi đồ hàng, để hiểu thế giới và đam mê của con.

Khi ta cho phép con tự do khám phá trong lĩnh vực yêu thích, con không chỉ có niềm vui hiện tại mà còn có bản lĩnh và trí tuệ đối diện tương lai phức tạp. Bởi trách nhiệm thật sự của cha mẹ không phải lấp đầy thời gian của con, mà là dành chỗ cho con nở rộ. Bảo vệ sự tò mò và nhiệt huyết bẩm sinh của trẻ có lẽ là món quà trưởng thành quý giá nhất mà chúng ta có thể trao tặng.