Cảnh báo đặc biệt tới các gia đình đang bày lan ngày Tết

Sau Tết, nhiều gia đình vẫn giữ những chậu lan hồ điệp trong phòng khách như một phần của không khí xuân còn sót lại. Cây vẫn xanh lá, chậu vẫn đẹp mắt nên không ít người tin rằng chỉ cần tưới nước đều đặn là đủ. Tuy nhiên, các tổ chức làm vườn quốc tế cảnh báo đặc biệt: đặt lan trong không gian thiếu ánh sáng suốt nhiều tuần có thể khiến cây suy kiệt âm thầm, khó ra hoa trở lại trong mùa sau.

Theo Royal Horticultural Society (RHS), lan hồ điệp (Phalaenopsis) là giống ưa ánh sáng tán xạ, không chịu được nắng gắt trực tiếp nhưng vẫn cần ánh sáng tự nhiên ổn định để quang hợp. Khi bị đặt sâu trong phòng khách, xa cửa sổ hoặc chỉ tiếp xúc với ánh đèn điện, cây không đủ năng lượng để duy trì sinh trưởng.

Một dấu hiệu dễ nhận thấy là lá chuyển sang màu xanh đậm bất thường. RHS cho biết đây có thể là biểu hiện thiếu sáng chứ không phải khỏe mạnh. Cây không chết ngay lập tức, nhưng nếu tình trạng kéo dài nhiều tuần, lan sẽ giảm khả năng ra rễ mới và khó kích thích mầm hoa.

Sai lầm phổ biến sau Tết: Coi lan là vật trang trí theo mùa

Trong dịp Tết, lan thường được đặt ở vị trí trung tâm phòng khách để trang trí. Thói quen này không sai nếu chỉ diễn ra ngắn ngày. Vấn đề nảy sinh khi nhiều gia đình giữ cây trong môi trường thiếu sáng suốt 3–4 tuần, thậm chí lâu hơn.

American Orchid Society (AOS) nhấn mạnh rằng lan hồ điệp có thể chịu bóng tương đối, nhưng không đồng nghĩa với việc sống lâu dài trong không gian thiếu ánh sáng tự nhiên. Sau khi kết thúc mùa hoa – vốn tiêu tốn nhiều năng lượng – cây cần thời gian phục hồi. Nếu không được quang hợp đủ, lan dễ rơi vào trạng thái suy yếu, chậm phát triển và không ra hoa trở lại.

Nhiều người cho rằng chỉ cần tưới nước đều đặn là đủ. Thực tế, tưới trong khi cây không quang hợp hiệu quả có thể làm giá thể luôn ẩm, tăng nguy cơ thối rễ – một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến lan chết sau Tết, theo khuyến cáo của AOS.

Không ít gia đình từng chia sẻ rằng chậu lan Tết năm trước “không bao giờ nở lại”. Theo các chuyên gia làm vườn, nguyên nhân thường không nằm ở giống cây mà ở điều kiện chăm sóc sau khi hoa tàn.

RHS cho biết để kích thích ra hoa, lan cần chu kỳ ánh sáng phù hợp và sự chênh lệch nhiệt độ nhẹ giữa ngày và đêm. Nếu cây bị đặt trong phòng kín, thiếu sáng, nhiệt độ ổn định quanh năm và không có điều kiện thông thoáng, khả năng phân hóa mầm hoa sẽ giảm đáng kể.

Điều này cho thấy, lan không chỉ là vật trang trí dịp lễ. Đó là một sinh thể sống, cần môi trường gần với điều kiện tự nhiên để duy trì vòng đời.

Chăm lan sau Tết đúng cách: Những điều nên và không nên làm

Để lan phục hồi sau mùa hoa, RHS khuyến cáo nên chuyển cây ra vị trí có ánh sáng tự nhiên tán xạ, như gần cửa sổ có rèm mỏng hoặc ban công có mái che. Sau khi hoa tàn hoàn toàn, nên cắt bỏ cành khô bằng dụng cụ đã khử trùng. Chỉ tưới khi giá thể gần khô và đảm bảo nước không đọng trong chậu. Khi thấy rễ mới bắt đầu phát triển, có thể bón phân chuyên dụng cho lan với nồng độ loãng.

Ngược lại, không nên tiếp tục đặt lan trong phòng khách thiếu sáng suốt nhiều tuần liền. Cũng không nên tưới theo thói quen cố định nếu giá thể còn ẩm, hoặc bón phân đậm đặc khi cây đang suy yếu. Việc thay chậu ngay sau khi hoa tàn cũng cần cân nhắc, vì thao tác này có thể gây “sốc” nếu rễ chưa sẵn sàng.

Lan không khó chăm, nhưng cần được hiểu đúng nhu cầu sinh trưởng. Giữ lại một chậu lan sau Tết không chỉ là cách kéo dài không khí xuân, mà còn là cơ hội để người trồng học cách chăm sóc một sinh thể sống bền bỉ – nếu được đặt đúng chỗ và cho đủ ánh sáng.