Bộ Y tế đề xuất cấm livestream bán thuốc

Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của nhiều luật trong lĩnh vực y tế, trong đó đề xuất bổ sung các quy định chặt chẽ hơn đối với hoạt động kinh doanh thuốc, nguyên liệu làm thuốc qua thương mại điện tử. Đáng chú ý, hình thức livestream bán thuốc có thể được đưa vào nhóm hành vi bị nghiêm cấm.

Theo dự thảo, Bộ Y tế đề xuất sửa đổi khoản 19 Điều 6 Luật Dược, quy định về những hành vi không được phép trong kinh doanh thuốc và nguyên liệu làm thuốc theo phương thức thương mại điện tử.

Cụ thể, dự thảo xác định việc kinh doanh thuốc, nguyên liệu làm thuốc qua thương mại điện tử sẽ bị cấm nếu thuộc một trong các trường hợp: không thực hiện trên nền tảng thương mại điện tử kinh doanh trực tiếp hoặc nền tảng thương mại điện tử trung gian; sử dụng chức năng livestream để bán hàng; hoặc sử dụng phương tiện không bảo đảm việc định danh điện tử của người bán và khả năng truy xuất giao dịch theo quy định pháp luật về giao dịch điện tử.

Nếu được thông qua, quy định mới sẽ tạo thêm cơ sở pháp lý để kiểm soát hoạt động mua bán thuốc trên môi trường mạng, đặc biệt tại các kênh bán hàng có khả năng phát sinh giao dịch nhưng khó xác định danh tính người bán hoặc nguồn gốc sản phẩm.

Không phải mọi hoạt động bán thuốc online đều được phép

Quy định về kinh doanh thuốc trên môi trường điện tử đã được đặt ra trong Luật Dược và tiếp tục được điều chỉnh theo Luật số 44/2024/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dược.

Theo đó, từ ngày 1/7/2025, việc bán lẻ thuốc kê đơn, thuốc thuộc danh mục thuốc kiểm soát đặc biệt và thuốc thuộc danh mục hạn chế bán lẻ thông qua thương mại điện tử là hành vi bị nghiêm cấm, ngoại trừ trường hợp phục vụ yêu cầu cách ly y tế khi xảy ra dịch bệnh truyền nhiễm nhóm A.

Đối với thuốc kiểm soát đặc biệt, pháp luật cũng không cho phép thực hiện hoạt động bán buôn qua hình thức trực tuyến.

Những quy định này được xây dựng trong bối cảnh nhu cầu mua bán hàng hóa qua internet ngày càng phổ biến, trong khi thuốc là mặt hàng đặc thù, liên quan trực tiếp đến sức khỏe và đòi hỏi điều kiện chặt chẽ về bảo quản, nguồn gốc, người bán cũng như việc sử dụng.

Siết cả địa điểm và nền tảng kinh doanh

Bên cạnh việc quy định loại thuốc nào không được bán trực tuyến, dự thảo Luật Dược sửa đổi còn đặt ra yêu cầu đối với địa điểm kinh doanh. Các cơ sở chỉ được kinh doanh thuốc tại địa điểm đã được cơ quan có thẩm quyền cấp phép.

Việc đưa hoạt động mua bán thuốc lên mạng xã hội hoặc những nền tảng không đáp ứng điều kiện theo quy định cũng thuộc diện bị kiểm soát.

Đáng chú ý, dự thảo mới của Bộ Y tế tiếp tục hướng đến việc làm rõ các phương thức giao dịch bị cấm. Trong đó, livestream bán hàng được nêu cụ thể, cùng với yêu cầu về định danh điện tử của người bán và khả năng truy xuất giao dịch.

Điều này có thể giúp cơ quan quản lý thuận lợi hơn trong việc xác định chủ thể kinh doanh, kiểm tra nguồn gốc giao dịch và xử lý vi phạm khi phát hiện hoạt động bán thuốc trái quy định.

Tăng kiểm tra, cảnh báo người dân khi mua thuốc online

Trước thực trạng mua bán thuốc qua internet, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) từng có văn bản đề nghị các địa phương và đơn vị liên quan tăng cường kiểm tra, kịp thời phát hiện những cơ sở kinh doanh thuốc không đúng địa điểm, không đúng quy định hoặc lợi dụng mạng xã hội để bán thuốc trái phép.

Các cơ sở kinh doanh cũng được yêu cầu tuân thủ các nguyên tắc Thực hành tốt nhà thuốc (GPP), đồng thời chỉ giao dịch với những đối tác đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp lý và được cấp phép theo quy định.

Cùng với công tác thanh tra, kiểm tra, ngành Y tế cũng khuyến cáo người dân thận trọng khi mua thuốc trên môi trường mạng. Người tiêu dùng cần kiểm tra nguồn gốc, xuất xứ của thuốc và ưu tiên mua tại các cơ sở bán lẻ thuốc được cấp phép, thay vì mua sản phẩm từ những tài khoản hoặc kênh bán hàng không rõ danh tính.

Việc tăng cường quản lý hoạt động kinh doanh thuốc trực tuyến được xem là một trong những giải pháp nhằm hạn chế nguy cơ thuốc giả, thuốc không rõ nguồn gốc, thuốc kém chất lượng lưu thông trên thị trường, đồng thời bảo đảm an toàn cho người sử dụng khi thương mại điện tử ngày càng trở thành một kênh mua sắm phổ biến.