Bách phân vị là gì? Cách đọc bảng quy đổi điểm xét tuyển đại học năm 2026

Ngày 1/7, cùng với điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026 và phổ điểm các môn thi, Bộ GD&ĐT công bố bảng bách phân vị của 5 tổ hợp xét tuyển đại học phổ biến gồm A00 (Toán, Lý, Hóa), A01 (Toán, Lý, Anh), B00 (Toán, Hóa, Sinh), C00 (Văn, Sử, Địa) và D01 (Toán, Văn, Anh).

Bộ GD&ĐT đưa phương pháp bách phân vị vào sử dụng từ năm ngoái. Tuy nhiên, nhiều thí sinh và phụ huynh vẫn chưa hiểu rõ khái niệm này là gì và có ý nghĩa thế nào trong quy trình tuyển sinh.

Công văn 2304 của Bộ GD&ĐT ban ngày 4/5/2026 về việc hướng dẫn tuyển sinh đại học, cao đẳng năm 2026 quy định cho hay: Theo phân tích của Tổ chuyên gia tư vấn kỹ thuật thành lập theo Quyết định số 1104/QĐ-BGDĐT, phương pháp bách phân vị được khuyến nghị sử dụng trong trường hợp quy đổi điểm giữa các bài thi đảm bảo thứ hạng thí sinh, tính công bằng, minh bạch và ổn định theo các đợt thi, các năm tuyển sinh.

Trong Toán học, bách phân vị (Percentile) là thước đo thống kê dùng để xác định vị trí tương đối của một giá trị trong tập dữ liệu đã được sắp xếp, bằng cách chia tập dữ liệu thành 100 phần bằng nhau. Chỉ số này phản ánh tỷ lệ phần trăm các giá trị thấp hơn hoặc bằng một giá trị cụ thể.

Chẳng hạn, một thí sinh đạt bách phân vị 70 có nghĩa điểm số của thí sinh đó cao hơn hoặc bằng 70% số thí sinh, còn khoảng 30% có kết quả cao hơn. Thí sinh đạt bách phân vị 90 có nghĩa điểm số của thí sinh đó cao hơn hoặc bằng 90% số thí sinh

Thay vì chỉ nhìn điểm số tuyệt đối (ví dụ điểm 9/10), bách phân vị cho biết thí sinh đang ở vị trí nào so với toàn bộ nhóm tham gia. Nói cách khác, nó cho thí sinh biết bạn “vượt qua” bao nhiêu phần trăm thí sinh khác.

Như vậy, bách phân vị không phải là điểm thi hay điểm xét tuyển, mà là thước đo phản ánh vị trí của thí sinh trong toàn bộ phổ điểm.

Phương pháp này không phụ thuộc vào điểm số tuyệt đối mà tập trung vào phân bố điểm của toàn bộ nhóm, giúp đánh giá công bằng hơn, đặc biệt khi điểm số có thể biến động do độ khó của đề thi.

Theo Bộ GD&ĐT, trong tuyển sinh, bách phân vị được sử dụng như công cụ để so sánh và quy đổi điểm giữa các phương thức xét tuyển khác nhau, đưa kết quả về cùng một thang đo thống nhất. Việc này xuất phát từ thực tế mỗi kỳ thi, đề thi hoặc mỗi tổ hợp xét tuyển có phổ điểm và độ phân hóa khác nhau.

Thay vì quy đổi theo số điểm, phương pháp bách phân vị quy đổi theo thứ hạng của thí sinh trong phân bố điểm. Những thí sinh có cùng vị trí trong phổ điểm sẽ được xem là có mức năng lực tương đương khi quy đổi.

Cách đọc bảng bách phân vị năm 2026?

Hôm qua 1/7, Bộ GD&ĐT công bố bảng bách phân vị của các tổ hợp xét tuyển truyền thống như A00, A01, B00, C00 và D01.

Ví dụ, tại phân vị 87, bảng thống kê cho thấy : A00: 24,25 điểm; A01: 23,00 điểm; B00: 24,60 điểm; C00: 22,00 điểm; D01: 22,50 điểm.

Căn cứ vào bảng quy đổi này: 24,25 điểm tổ hợp A00 sẽ tương đương 23,00 điểm A01, 24,60 điểm B00, 22,00 điểm C00 và 22,5 điểm D01.

Các mức điểm này cùng nằm ở một bách phân vị 87, tức có vị trí tương đương trong phân bố điểm của từng tổ hợp. Đây là cơ sở để các trường đại học quy đổi điểm giữa các tổ hợp hoặc giữa các phương thức xét tuyển khi cần thiết.

Nói cách khác, người đạt 24,25 điểm ở tổ hợp A00 và 23,00 điểm ở tổ hợp A01 (hay 24,60 điểm B00 hoặc 22,00 điểm C00 và 22,5 điểm D01) đều có cùng vị trí thống kê trong nhóm thí sinh của từng tổ hợp, dù điểm tuyệt đối khác nhau.

Thí sinh có phải tự quy đổi điểm?

Bộ GD&ĐT cho biết, thí sinh không phải tự quy đổi điểm.

Việc xây dựng bảng quy đổi thuộc trách nhiệm của các cơ sở đào tạo. Theo Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026, các trường sử dụng nhiều phương thức xét tuyển phải xây dựng quy tắc quy đổi tương đương giữa các phương thức theo hướng dẫn của Bộ GD&ĐT và công bố công khai trước khi xét tuyển.

Mục đích quan trọng nhất của bách phân vị là làm căn cứ quy đổi điểm giữa các phương thức xét tuyển. Bách phân vị giúp các trường đại học quy đổi điểm giữa các phương thức như: Điểm thi tốt nghiệp THPT, Điểm kỳ thi đánh giá năng lực, Điểm kỳ thi đánh giá tư duy và các phương thức khác (nếu cần quy đổi theo quy định).

Qua đó, bảo tính công bằng trong tuyển sinh. Nếu chỉ so sánh điểm tuyệt đối ở các tổ hợp, có thể không phản ánh đúng năng lực tương đối của thí sinh giữa các tổ hợp đó. Bách phân vị khắc phục điều này bằng cách so sánh vị trí của thí sinh trong phổ điểm.