50 tuổi mất việc, không có lương hưu: Tôi kiếm sống tại nhà và nhận ra 4 bài học tài chính quan trọng

Tôi sinh năm 1975. Tháng 4 năm ngoái, tôi mất việc và từ đó đến nay không quay lại công việc văn phòng. Điều khiến tôi lo nhất không phải chuyện phải ở nhà, mà là tôi không có một khoản lương hưu đủ để xem như “phao cứu sinh” cho những năm sau này.

Ở tuổi 50, thất nghiệp khác rất nhiều so với tuổi 25 hay 30. Người trẻ có thể chấp nhận làm lại từ đầu, chuyển nghề, học thêm kỹ năng và dành vài năm để thử sai. Còn khi đã bước sang tuổi trung niên, áp lực lớn hơn nhiều: sức khỏe không còn như trước, cơ hội việc làm ít hơn, trong khi chi phí sinh hoạt, trách nhiệm gia đình và nỗi lo tuổi già vẫn còn nguyên.

Khi ấy, tôi chỉ nghĩ đến một câu hỏi rất thực tế: Nếu không còn lương hàng tháng, tôi sẽ sống bằng gì?

Tôi từng cân nhắc tìm một công việc khác, nhưng phần lớn những vị trí phù hợp với độ tuổi của tôi hoặc trả lương thấp, hoặc đòi hỏi nhiều sức lực. Cuối cùng, tôi chọn thử làm nội dung tại nhà.

Tôi không bước vào công việc này với kỳ vọng làm giàu. Mục tiêu ban đầu rất đơn giản: tạo ra một nguồn thu đủ để tự trang trải các khoản cá nhân và không phải ngửa tay xin tiền cho mọi chi tiêu.

Sau hơn một năm, tôi chưa thể nói mình đã có tài chính dư dả. Thu nhập từ nội dung không đều, có tháng tốt, có tháng thấp. Nhưng chính quãng thời gian này lại khiến tôi hiểu rõ hơn về tiền bạc hơn cả nhiều năm đi làm trước đó.

1. Không có lương hưu, điều đầu tiên cần làm là tạo thêm một nguồn thu

Trước đây, tôi luôn nghĩ rằng chỉ cần có việc làm là ổn. Mỗi tháng nhận lương, chi tiêu, còn dư thì tiết kiệm. Nhưng khi mất việc, tôi mới nhận ra sự nguy hiểm của việc chỉ dựa vào một nguồn thu duy nhất.

Khi tiền lương dừng lại, gần như toàn bộ kế hoạch tài chính cũng bị đảo lộn.

Tôi không có khoản lương hưu đủ để trang trải cuộc sống, vì vậy cách duy nhất là tiếp tục tạo ra thu nhập theo một hình thức khác. Làm nội dung tại nhà trở thành nguồn tiền thay thế của tôi.

Khoản tiền kiếm được ban đầu không nhiều, nhưng có ý nghĩa rất lớn. Nó giúp tôi hiểu rằng sau tuổi 50, thay vì chỉ tập trung vào việc “tìm một công việc giống như trước”, đôi khi cần nghĩ rộng hơn về cách tạo dòng tiền.

Có người có thể bán hàng, nhận việc tự do, làm tư vấn, dạy kỹ năng, chăm sóc trẻ nhỏ, làm thủ công hoặc tận dụng kinh nghiệm nghề nghiệp cũ để kiếm thêm. Không nhất thiết nguồn thu mới phải lớn ngay từ đầu. Quan trọng là nó giúp giảm áp lực lên tiền tiết kiệm và kéo dài khả năng tự chủ tài chính.

Với người trung niên không có lương hưu ổn định, một nguồn thu nhỏ nhưng đều đôi khi còn quan trọng hơn việc cố chờ một công việc “đúng chuẩn” nhưng mãi không xuất hiện.

2. Thu nhập giảm buộc tôi phải nhìn lại cách tiêu tiền

Khi còn đi làm, tôi ít khi nghĩ quá nhiều về những khoản chi nhỏ. Có lương hàng tháng, tôi thường nghĩ miễn không vay nợ là được.

Sau khi mất việc, cách nhìn về tiền thay đổi hoàn toàn.

Tôi bắt đầu phân biệt rõ hơn giữa những khoản “muốn mua” và những khoản “cần mua”. Nhiều món trước đây tôi có thể mua ngay vì thấy thích, bây giờ tôi sẽ chờ thêm vài ngày. Không ít lần, sau khi chờ, tôi nhận ra mình thực ra không cần món đồ đó.

Tôi cũng hạn chế những khoản chi lặp lại nhưng ít giá trị như mua đồ theo cảm xúc, đặt đồ ăn quá thường xuyên, mua quần áo chỉ vì giảm giá hay đăng ký những dịch vụ hiếm khi sử dụng.

Điều thú vị là khi thu nhập giảm, tôi không cảm thấy cuộc sống tệ hơn nhiều như từng tưởng tượng.

Trước đây, tôi nghĩ muốn sống thoải mái phải có thu nhập cao hơn. Sau này tôi mới hiểu một phần cảm giác an toàn tài chính lại đến từ việc chi ít hơn mức mình kiếm được.

Hiện tại, thu nhập của tôi không ổn định như khi đi làm văn phòng, nhưng chi tiêu cũng thấp hơn đáng kể. Vì vậy, áp lực tiền bạc lại không lớn như tôi từng lo.

3. Tiền tiết kiệm giúp tôi bớt hoảng loạn khi thu nhập thất thường

Làm nội dung không giống đi làm nhận lương cố định. Có tháng thu nhập khá tốt, nhưng cũng có tháng thấp hơn nhiều.

Ban đầu tôi thường xuyên lo lắng khi thấy tiền kiếm được giảm. Sau đó, tôi nhận ra nếu cứ sống theo mức thu nhập của tháng tốt nhất, mình sẽ rất dễ rơi vào khó khăn.

Tôi bắt đầu giữ lại một phần tiền kiếm được thay vì tiêu hết. Những tháng thu nhập tốt, tôi không vội nâng mức sống mà ưu tiên tiết kiệm. Nhờ vậy, khi gặp tháng doanh thu thấp, tôi không phải lập tức vay tiền hoặc phụ thuộc vào chồng.

Từ đó tôi mới thực sự hiểu giá trị của quỹ dự phòng.

Người còn trẻ có thể dùng phần lớn tiền nhàn rỗi để đầu tư hoặc nâng cao chất lượng sống. Nhưng với người đã ngoài 50 tuổi, đặc biệt là người không có lương hưu ổn định, tiền mặt dự phòng mang lại cảm giác an toàn rất lớn.

Nó giúp mình có thời gian xử lý tình huống bất ngờ thay vì phải đưa ra quyết định vội vàng chỉ vì thiếu tiền.

Sau trải nghiệm thất nghiệp, tôi cho rằng nếu có thể, người trung niên nên cố gắng tích lũy một khoản đủ trang trải nhiều tháng sinh hoạt. Số tiền cụ thể phụ thuộc hoàn cảnh từng gia đình, nhưng nguyên tắc chung là càng gần tuổi nghỉ hưu, khả năng chống chịu trước cú sốc thu nhập càng quan trọng.

4. Tự kiếm được tiền giúp tôi giảm phụ thuộc tài chính vào gia đình

Có một điều tôi chỉ hiểu rõ sau khi mất việc: cảm giác phải xin tiền người khác rất khác với cảm giác tự tiêu tiền mình kiếm được.

Dù là vợ chồng, khi bản thân không còn thu nhập, mỗi khoản chi cá nhân cũng dễ khiến mình suy nghĩ nhiều hơn. Tôi từng có thời gian gần như không muốn mua gì cho bản thân chỉ vì ngại phải hỏi tiền.

Khi bắt đầu kiếm được tiền từ công việc tại nhà, điều thay đổi rõ nhất không phải mức sống mà là tâm lý.

Tôi có thể tự chi trả những nhu cầu cơ bản, tự quyết định một phần tiền của mình và vẫn để dành được một khoản. Điều đó khiến tôi cảm thấy chủ động hơn rất nhiều.

Tôi không cho rằng một người không kiếm ra tiền thì “không có giá trị”. Trong gia đình, có rất nhiều đóng góp không thể đo bằng tiền. Nhưng xét riêng về tài chính cá nhân, việc duy trì được một nguồn thu ở tuổi trung niên rõ ràng giúp giảm áp lực và tăng khả năng tự quyết.

Đặc biệt với người không có lương hưu, đây càng là điều quan trọng.

Sau tuổi 50, điều đáng sợ không phải là kiếm ít tiền mà là không còn khả năng tạo ra tiền

Trước khi mất việc, tôi từng nghĩ chỉ cần cố gắng làm đến khi không thể làm nữa rồi nghỉ. Nhưng biến cố xảy ra khiến tôi hiểu rằng kế hoạch tài chính không thể chỉ dựa vào giả định rằng công việc hiện tại sẽ luôn tồn tại.

Doanh nghiệp có thể cắt giảm nhân sự. Ngành nghề có thể thay đổi. Sức khỏe cũng có thể khiến chúng ta không còn làm được công việc cũ.

Vì vậy, sau tuổi 50, tôi nghĩ điều cần chuẩn bị không chỉ là một khoản tiết kiệm mà còn là khả năng tạo thu nhập khi hoàn cảnh thay đổi.

Đó có thể là một kỹ năng, một nghề tay trái, một mạng lưới khách hàng, một nguồn thu từ tài sản hoặc một công việc có thể làm tại nhà.

Tôi không biết mình sẽ làm nội dung được bao lâu, cũng không dám chắc thu nhập tương lai sẽ thế nào. Nhưng ít nhất, sau hơn một năm thất nghiệp, tôi đã học được cách không đặt toàn bộ cuộc sống tài chính vào một khoản lương duy nhất.

Ở tuổi 50, tôi chưa có lương hưu đủ để yên tâm, cũng chưa có nhiều tiền đến mức có thể ngừng làm việc. Nhưng tôi đã có một điều trước đây không có: khả năng tự tạo ra thu nhập và ý thức rõ ràng hơn về cách giữ tiền.

Với tôi, đó mới là thành quả tài chính lớn nhất sau khi mất việc.