5 thói quen khi nấu cơm CẦN BỎ NGAY

Cơm là thành phần không thể thiếu trong mỗi bữa ăn của gia đình Việt, mang lại nguồn năng lượng dồi dào cho cơ thể. Tuy nhiên, việc nấu cơm tưởng như đơn giản lại tiềm ẩn vô số sai lầm từ khâu chuẩn bị đến đun nấu. Việc duy trì những thao tác sai này không chỉ làm mất đi lượng dưỡng chất quý giá mà còn âm thầm dung nạp chất độc, gây tổn thương nặng nề cho hệ tiêu hóa, gan, thận cùng vô số hệ lụy mạn tính.

Dưới đây là 5 thói quen nguy hiểm khi nấu cơm được các chuyên gia cảnh báo mà bạn và gia đình cần loại bỏ ngay lập tức:

1. Vo gạo quá kỹ, chà xát mạnh tay

Nhiều người có thói quen chà xát hạt gạo thật mạnh tay cho đến khi nước vo gạo trong suốt mới chịu dừng lại vì nghĩ thế mới sạch.

Dưới góc độ khoa học, đây là hành vi làm mất dinh dưỡng nghiêm trọng. Lớp cám mỏng bao bọc bên ngoài hạt gạo là nơi tập trung hơn 80% vitamin nhóm B (B1, B3, B6), khoáng chất và chất xơ. Việc vo gạo quá kỹ làm lớp màng này bị xé rách, khiến toàn bộ vi chất hòa tan hoàn toàn vào nước rồi bị đổ bỏ. Thiếu hụt vitamin B1 kéo dài làm suy giảm chuyển hóa năng lượng, gây tổn thương hệ thần kinh ngoại biên và làm tăng nguy cơ mắc bệnh tê béo (Beriberi).

Phó giáo sư Leung Ka-sing, Khoa Khoa học Thực phẩm và Dinh dưỡng, Đại học Bách khoa Hồng Kông (Trung Quốc) nhấn mạnh: "Người dân nên tráng hoặc vo gạo nhẹ nhàng trước khi nấu cơm để loại bỏ tạp chất bề mặt, nhưng tuyệt đối không được vo quá kỹ kẻo đánh mất nguồn vi chất vô giá này".

2. Ngâm gạo quá lâu trước khi nấu

Suy nghĩ ngâm gạo vài tiếng đồng hồ hoặc ngâm qua đêm trước khi nấu cơm với suy nghĩ để hạt cơm nhanh chín, dẻo mềm hơn là một sai lầm vô cùng phổ biến.

Khi ngâm gạo quá 30 phút trong môi trường nhiệt độ phòng, cấu trúc tinh bột bắt đầu bị thủy phân thụ động, đồng thời các vitamin nhóm B tan trong nước bị rò rỉ triệt để ra ngoài. Nếu đem bỏ phần nước ngâm này đi, hạt cơm nấu ra chỉ còn lại phần "xác" tinh bột rỗng tuếch, nghèo dinh dưỡng.

Đặc biệt nhà khoa học thực phẩm Bo Wang thuộc Đại học Adelaide (Úc) giải thích: Quy trình sản xuất gạo hiện đại đã có bước sấy khô giúp giảm độ ẩm chuẩn xác và hạn chế tối đa vi sinh vật. Việc ngâm gạo lâu trong nước ấm ở nhiệt độ môi trường là hoàn toàn không cần thiết. Ngược lại còn tạo điều kiện cho vi khuẩn bắt đầu quá trình lên men chua, dễ gây kích ứng niêm mạc dạ dày, sinh ra hiện tượng đầy hơi và khó tiêu.

Theo ông, nên đun nấu ngay sau khi tráng gạo. Nếu muốn cơm mềm hơn, hãy chọn mua các giống gạo dẻo hoặc điều chỉnh lượng nước nấu phù hợp thay vì ngâm gạo.

3. Không vo gạo hoặc vo trực tiếp trong lòng nồi cơm điện

Để tiết kiệm thời gian, một số người bỏ qua bước vo gạo hoặc trút thẳng gạo vào lòng nồi cơm điện rồi dùng tay chà xát.

Như đã nói, không nên vo gạo quá kỹ, nhưng nếu hoàn toàn không vo, bạn sẽ trực tiếp nạp vào cơ thể các tạp chất và bụi mịn còn sót lại. Ngược lại, việc chà xát gạo trực tiếp trong lòng nồi lại là hành vi tàn phá sức khỏe âm thầm. Bề mặt các hạt gạo rất góc cạnh, khi bị chà xát mạnh cùng ma sát của móng tay sẽ tạo nên vô số vết xước dăm trên lớp phủ chống dính.

Chuyên gia độc chất học Tan Dunci (Đài Loan, Trung Quốc) đưa ra cảnh báo nghiêm trọng: "Khi lớp phủ chống dính bị tổn hại, quá trình gia nhiệt cao trong lúc nấu cơm sẽ khiến các vi hạt hóa chất cùng kim loại nặng bên dưới bị bong tróc, ngấm thẳng vào từng hạt cơm. Sự tích tụ này lâu dần gây tổn thương tế bào gan, gây suy giảm chức năng lọc thải của thận và làm rối loạn hệ nội tiết trầm trọng".

Cách làm đúng là luôn vo gạo nhẹ nhàng ở rổ hoặc thau nhựa riêng trước khi cho vào nồi. Chỉ dùng muỗng gỗ, muỗng nhựa silicone mềm để xới cơm và xốp mềm khăn mềm để vệ sinh lòng nồi.

4. Cho quá ít nước, để cơm bị cháy khét

Thói quen ăn cơm cháy giòn xém ở đáy nồi là sở thích của không ít người, nhưng đây lại là con đường ngắn nhất dẫn đến các bệnh lý nguy hiểm cho đường tiêu hóa.

Khi tinh bột và protein bị đun nóng ở nhiệt độ cao vượt ngưỡng trong thời gian dài do thiếu nước, phản ứng Maillard xảy ra cực kỳ gay gắt và sinh ra Acrylamide. Theo Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA), Acrylamide là hợp chất hóa học có khả năng gây độc thần kinh và biến đổi gen.

Ăn cơm cháy khét thường xuyên khiến lượng Acrylamide tích tụ liên tục, trực tiếp kích ứng niêm mạc dạ dày, gây viêm loét mạn tính và làm tăng nguy cơ hình thành các khối u ác tính ở đường tiêu hóa. Ngoài ra, cơm cháy cứng còn làm tăng áp lực cơ học, buộc dạ dày phải co bóp và tiết ra lượng axit vượt mức cho phép.

Bạn nên đo lường tỷ lệ nước và gạo chuẩn xác theo khuyến nghị của từng loại gạo để cơm chín đều bằng hơi ép. Không bật nút nhiều lần hay đun khô ép nhiệt để lấy phần cháy khét.

5. Nấu cơm xong để ở nhiệt độ phòng quá lâu

Cơm nấu xong bị để ở nhiệt độ phòng lâu là hành vi vô cùng độc hại. Bàn về rủi ro vệ sinh an toàn thực phẩm, chuyên gia dinh dưỡng Evangeline Mantzioris tại Đại học Nam Úc (Úc) lưu ý: Gạo thô vốn chứa các bào tử vi khuẩn Bacillus cereus có khả năng chịu nhiệt cực cao và có thể có loại sống sót qua cả quá trình đun sôi.

Theo nghiên cứu đăng trên tạp chí y khoa StatPearls (NCBI) , khi cơm chín bị để ở nhiệt độ môi trường (từ 20 đến 35 độ C), các bào tử này sẽ phát triển thành vi khuẩn hoạt động và sản sinh ra độc tố cereulide.

Đây là loại độc tố cực kỳ bền vững, không bị phân hủy bởi nhiệt độ hâm nóng hay axit dạ dày. Khi vào cơ thể, độc tố tấn công trực tiếp niêm mạc đường ruột, gây ra các triệu chứng ngộ độc nghiêm trọng như nôn mửa, tiêu chảy dữ dội và mất nước cấp tính. Ngoài ra, cũng không được cất cơm vào tủ lạnh ngay khi còn nóng.

Cơm sau khi ăn xong nếu còn thừa trong vòng 1 đến 2 giờ cần được trút ra khay thoáng cho bớt nóng, sau đó đậy kín và cất ngay vào ngăn mát tủ lạnh (dưới 5 độ C) để ức chế hoàn toàn vi khuẩn. Tuy nhiên, cơm này cũng chỉ ăn được trong tối đa 24 giờ sau khi hâm lại.

Tổng hợp