Một lần ở khu vui chơi, tôi bắt gặp một bà đang đưa cháu hơn 1 tuổi đi chơi.

Em bé có đôi mắt to tròn, đáng yêu như búp bê. Khi mọi người đang trò chuyện, bé bắt đầu bập bẹ:

“Ma… ma…”

Ai cũng vui vẻ nói:

“Bé giỏi quá, biết gọi mẹ rồi!”

Không ngờ người bà lập tức tỏ vẻ khó chịu. Bà nói đứa trẻ không gọi “mẹ” mà đang gọi “ngựa”, vì gần đó có một chiếc xe đồ chơi hình con ngựa.

Bà còn chỉ vào chiếc xe và liên tục dạy cháu nói “ngựa”, sau đó bế bé đặt lên xe.

Nhìn cảnh ấy, tôi bất giác thấy chạnh lòng.

Bởi với trẻ nhỏ, những năm tháng đầu đời chính là giai đoạn học hỏi và bắt chước mạnh mẽ nhất. Người lớn nói gì, làm gì, trẻ đều có thể ghi nhớ và dần hình thành thói quen theo đó.

Tôi từng gặp một đứa trẻ hơn 2 tuổi. Bé biết gọi bố, ông, bà, chú, dì, anh, chị… nhưng lại không biết gọi “mẹ”.

Mọi người nghĩ có thể do mẹ ít ở nhà nên hai mẹ con không gần gũi.

Nhưng sự thật lại đau lòng hơn: bà nội không cho bé gọi mẹ.

Một lần bé vừa học nói và gọi “mẹ”, bà tức giận đến mức đuổi bé ra khỏi nhà. Từ đó, đứa trẻ không dám gọi “mẹ” nữa.

Bé hiểu rằng: gọi “mẹ” sẽ khiến bà tức giận, mà bà tức giận thì bé có thể bị đuổi ra ngoài, thậm chí không được ăn.

Khi được hỏi lý do, một người bà khác từng chăm cháu thẳng thắn nói: “Ngay từ đầu tôi đã không thích con dâu, cũng không thích cháu gọi nó là mẹ.”

Một định kiến của người lớn có thể vô tình trở thành gánh nặng trên vai một đứa trẻ.

Vì vậy, ai chăm con không chỉ là chuyện tiện hay không tiện, mà còn phụ thuộc rất nhiều vào mối quan hệ và cách ứng xử của những người lớn trong gia đình.

1. Bố không có chính kiến, luôn “đứng giữa”

Mẹ chồng – nàng dâu mâu thuẫn nhưng người chồng lại không chịu giải quyết, đứa trẻ rất dễ trở thành người chịu trận.

Một người bố tốt không nhất thiết phải kiếm thật nhiều tiền. Điều quan trọng là khi gia đình xảy ra vấn đề, anh ấy có dám đứng ra giải quyết hay không.

Có một cô gái từng nói với bố trong ngày cô trưởng thành: “ Không cần mua quà đắt tiền cho con. Con chỉ mong bố dành nhiều thời gian hơn cho mẹ. Bố yêu mẹ cũng chính là yêu con. Mẹ vui thì con mới vui.”

Người mẹ nghe xong bật khóc, còn người bố im lặng.

Bởi trẻ con rất nhạy cảm. Mẹ có hạnh phúc hay không, không khí trong gia đình như thế nào, trẻ đều cảm nhận được.

Một người bố khác lại là kiểu “ai cũng muốn làm vừa lòng”.

Ở ngoài, anh luôn tranh trả tiền khi đi ăn với bạn bè, dù đôi khi phải vay tiền.

Ở công ty, việc gì cũng nhận, thường xuyên làm thêm đến khuya.

Nhưng khi về nhà, anh lại không dám đối mặt với mâu thuẫn giữa vợ và mẹ mình.

Anh biết mẹ không thích vợ, thậm chí cố tình cản trở vợ gần gũi với con.

Mỗi khi người mẹ đi làm về muốn đưa con đi chơi, bà nội lại tìm lý do:

“Cháu buồn ngủ rồi, để mẹ đưa cháu đi ngủ.”

Anh cũng biết mẹ thường xuyên nói xấu vợ, nhưng vẫn chỉ nói: “Bà ấy là mẹ anh, anh biết làm sao? Bà còn giúp mình chăm con, em nhịn một chút đi.”

Cuối cùng, vợ chồng thường xuyên cãi nhau, người vợ bị xem là “con dâu khó tính”, còn đứa trẻ bị kẹt giữa mẹ và bà.

Có lần đứa trẻ nói:“Mẹ với bà đều rất dữ. Con không dám làm mất lòng ai. Nhưng con chỉ có một cái đầu, hai bàn tay, làm sao nghe lời cả hai được?”

Đó là điều đáng sợ nhất.

Khi người lớn không giải quyết được mâu thuẫn của mình, trẻ con lại trở thành người phải gánh hậu quả.

Nếu quan hệ mẹ chồng – nàng dâu vốn đã căng thẳng mà người chồng lại không có chính kiến, không bảo vệ vợ, không đặt ra ranh giới rõ ràng, thì bố mẹ nên cân nhắc thật kỹ trước khi giao con cho ông bà.

Dù tự nuôi con rất vất vả, ít nhất bố mẹ vẫn có thể trực tiếp đồng hành và quyết định cách nuôi dạy con.

2. Ông bà quá độc đoán

Chăm cháu theo kiểu “tôi nói thì phải nghe” có thể khiến trẻ trở nên nhút nhát, tự ti.

Không chỉ cha mẹ quá áp đặt mới ảnh hưởng đến trẻ.

Nếu ông bà là người quá mạnh mẽ, luôn muốn kiểm soát mọi thứ, trẻ cũng có thể trở nên sợ hãi và nhạy cảm.

Có một người bà từng đưa ra hai quy tắc với con trai và con dâu:

• Hai vợ chồng chỉ cần đi làm kiếm tiền, tiền lương hàng tháng giao cho bà giữ.
• Sau khi sinh con, bà sẽ chăm cháu. Nhưng một khi đã giao cho bà thì không được can thiệp: bà muốn dạy thế nào thì dạy.

Nghe qua có vẻ hợp lý.

Nhưng sau 3 năm được bà chăm sóc, cô cháu gái ngày càng trở nên nhút nhát và thiếu cảm giác an toàn.

Mỗi khi bố mẹ về, cô bé lập tức chạy vào lòng bố mẹ, đi đâu cũng muốn theo, luôn sợ bố mẹ rời khỏi mình.

Một lần cả nhà ăn cơm, cô bé muốn ngồi cạnh mẹ và kéo mẹ sang chỗ khác vì không muốn ngồi gần bà.

Người bà lập tức nổi giận: “Không ăn thì ra ngoài đứng!”

Người mẹ không hiểu: Con chỉ muốn được ngồi gần mẹ, tại sao lại bị mắng?

Đằng sau cách ứng xử ấy thường là những suy nghĩ như:

• “Đã chăm trẻ thì phải thật nghiêm, không được chiều.”
• “Tôi bỏ công chăm cháu thì cháu phải biết nghe lời và tôn trọng tôi.”
• “Cháu thân với tôi thì chứng tỏ tôi chăm tốt. Nếu cháu không thân, tôi sẽ mất mặt.”

Vấn đề là trẻ nhỏ không cần một người chăm sóc luôn muốn kiểm soát mình.

Trẻ cần cảm giác an toàn, được yêu thương và được tôn trọng.

Ông bà có thể rất yêu cháu, nhưng nếu cách yêu thương đi kèm với sự áp đặt, quát mắng và kiểm soát quá mức, trẻ vẫn có thể bị tổn thương.

3. Mẹ chồng và nàng dâu vốn đã có mâu thuẫn từ trước

Nếu ngay từ đầu đã không có thiện cảm, đừng hy vọng việc sinh con sẽ tự động khiến mọi người trở nên yêu thương nhau.

Có một người phụ nữ vì yêu mà bất chấp sự phản đối của gia đình để kết hôn với người mình yêu.

Cô từng nghĩ rằng vì mình đã hy sinh rất nhiều cho cuộc hôn nhân này nên bố mẹ chồng và chồng sẽ trân trọng mình.

Nhưng ngay ngày đầu tiên về nhà chồng, mẹ chồng đã giao toàn bộ việc nhà cho cô: “Sau này mọi việc lớn nhỏ trong nhà đều do cô lo.”

Trong suy nghĩ của cô, nếu mình đối xử thật tốt với bố mẹ chồng thì rồi họ sẽ thay đổi.

Suốt 10 năm, cô chưa từng quên sinh nhật bố mẹ chồng.

Mua quà, chuyển tiền, mua điện thoại khi họ cần, thậm chí mua một chiếc vòng vàng trị giá 17.000 tệ cho mẹ chồng.

Cô hết lòng đối xử tốt với gia đình chồng.

Nhưng rồi một ngày, cô phát hiện chồng ngoại tình.

Đau khổ, cô gọi cho bố mẹ chồng, mong họ nói một lời công bằng.

Nhưng câu trả lời nhận được lại khiến cô tuyệt vọng:

“Vợ chồng không ở bên nhau thường xuyên thì chuyện này cũng khó tránh.”

“Đàn ông ra ngoài có người khác cũng bình thường, miễn là trong lòng vẫn có gia đình, vẫn kiếm tiền cho gia đình.”

“Anh ta chỉ phạm phải lỗi mà đàn ông nào cũng có thể phạm.”

Đáng buồn hơn, hai cô con gái cũng dần đứng về phía bố và ông bà, thậm chí quay sang trách mẹ.

Lúc ấy, người phụ nữ mới nhận ra một điều:

Nếu những người lớn trong gia đình không thật sự tôn trọng và bảo vệ nhau, việc giao con cho một bên nuôi dưỡng có thể khiến đứa trẻ tiếp nhận luôn cả những định kiến và mâu thuẫn của người đó.

Ông bà chăm cháu không xấu, nhưng điều quan trọng là “ai đang nuôi con và nuôi con theo cách nào”

Nhiều gia đình Việt Nam phải nhờ ông bà chăm cháu vì bố mẹ bận đi làm. Điều đó hoàn toàn có thể hiểu được.

Ông bà chăm cháu không phải vấn đề. Vấn đề nằm ở cách chăm và môi trường mà đứa trẻ được sống trong đó.

Nếu ông bà yêu thương, tôn trọng bố mẹ và thống nhất cách nuôi dạy trẻ, sự hỗ trợ ấy có thể rất quý giá.

Nhưng nếu:

• Bố không dám bảo vệ vợ, luôn né tránh mâu thuẫn;
• Ông bà quá độc đoán, thích kiểm soát;
• Quan hệ mẹ chồng – nàng dâu vốn đã căng thẳng;
• Người lớn thường xuyên nói xấu, chia rẽ hoặc bắt trẻ phải đứng về một phía;

thì bố mẹ nên cân nhắc việc tự mình chăm con, nếu điều kiện cho phép.

Bởi trẻ nhỏ sẽ gắn bó nhiều hơn với người dành nhiều thời gian cho mình.

Trẻ cũng dễ bị ảnh hưởng bởi cách nói chuyện, cách cư xử và quan điểm của người chăm sóc mình mỗi ngày.

Vì vậy, trước khi nghĩ đến chuyện “ai chăm con tiện hơn”, hãy nghĩ đến câu hỏi:

“Môi trường này có thực sự tốt cho con mình không?”

Nuôi con chắc chắn rất vất vả.

Nhưng nếu có thể, hãy cố gắng tự mình đồng hành cùng con trong những năm tháng quan trọng nhất.

Bởi nuôi con không chỉ là cho con ăn, cho con ngủ. Đó còn là quá trình hình thành tính cách, cảm xúc và cách nhìn nhận thế giới của một đứa trẻ.

Và đôi khi, điều con cần nhất không phải là người chăm con giỏi nhất, mà là một người lớn khiến con cảm thấy an toàn, được yêu thương và không phải lựa chọn đứng về phía ai.