Thiếu sắt là một trong những tình trạng thiếu vi chất phổ biến nhất ở trẻ nhỏ, đặc biệt trong giai đoạn từ 1–3 tuổi. Theo Parents Magazine (Mỹ), nhiều cha mẹ thường không nhận ra con mình đang thiếu sắt vì các dấu hiệu ban đầu khá mơ hồ, dễ nhầm lẫn với biểu hiện “biếng ăn” hay “chậm lớn thông thường”.

Các chuyên gia nhi khoa cảnh báo, nếu không được phát hiện và can thiệp sớm, thiếu sắt kéo dài có thể ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ, khả năng tập trung và hệ miễn dịch của trẻ.

Vì sao trẻ nhỏ dễ thiếu sắt?

Trong năm đầu đời, trẻ được dự trữ một lượng sắt nhất định từ khi còn trong bụng mẹ. Tuy nhiên, sau 6 tháng tuổi, nguồn dự trữ này bắt đầu cạn dần. Nếu chế độ ăn không bổ sung đủ thực phẩm giàu sắt, nguy cơ thiếu sắt sẽ tăng cao.

Một số yếu tố khiến trẻ dễ thiếu sắt gồm:

Uống quá nhiều sữa (đặc biệt là sữa bò) làm giảm hấp thu sắt

Chế độ ăn nghèo thịt đỏ, thực phẩm giàu sắt

Sinh non hoặc nhẹ cân

Tăng trưởng nhanh trong giai đoạn 1–3 tuổi

Parents Magazine dẫn lời các chuyên gia cho biết, nhiều trẻ mới biết đi uống hơn 700–800 ml sữa mỗi ngày, dẫn đến no bụng, giảm ăn thực phẩm khác – đây là nguyên nhân phổ biến gây thiếu sắt.

Dấu hiệu thiếu sắt dễ bị bỏ qua

Không phải lúc nào thiếu sắt cũng biểu hiện rõ ràng bằng tình trạng xanh xao hay mệt mỏi nặng. Ở giai đoạn sớm, trẻ có thể có những dấu hiệu rất nhẹ như:

1. Da nhợt nhạt, môi kém hồng

2. Dễ cáu gắt, quấy khóc

3. Chậm tăng cân

4. Ăn uống kém, hay mệt

5. Khó tập trung hoặc ít tương tác

Một số trẻ còn có biểu hiện thích ăn những thứ không phải thực phẩm như giấy, đất (hội chứng pica) – dấu hiệu cảnh báo thiếu sắt nghiêm trọng hơn.

Điều đáng nói là nhiều phụ huynh chỉ đưa trẻ đi khám khi bé đã thiếu máu thiếu sắt rõ rệt. Trong khi đó, xét nghiệm máu đơn giản có thể phát hiện tình trạng thiếu sắt từ sớm.

Thiếu sắt ảnh hưởng gì đến trẻ?

Sắt đóng vai trò quan trọng trong việc tạo hemoglobin – thành phần vận chuyển oxy trong máu. Ngoài ra, sắt còn cần thiết cho sự phát triển não bộ và hệ thần kinh.

Nếu thiếu sắt kéo dài, trẻ có thể:

- Giảm khả năng học hỏi và ghi nhớ

- Chậm phát triển ngôn ngữ

- Giảm sức đề kháng

- Dễ mắc bệnh nhiễm trùng

Một số nghiên cứu cho thấy thiếu sắt nghiêm trọng trong những năm đầu đời có thể ảnh hưởng lâu dài đến khả năng nhận thức, ngay cả khi đã được điều trị sau đó.

Bổ sung sắt thế nào cho đúng?

1. Ưu tiên thực phẩm giàu sắt

Cha mẹ nên bổ sung vào thực đơn của trẻ:

Thịt bò, thịt đỏ Gan động vật (dùng với lượng vừa phải)

Thịt gà, cá

Lòng đỏ trứng

Các loại đậu, rau lá xanh đậm

Sắt từ nguồn động vật (sắt heme) dễ hấp thu hơn sắt từ thực vật. Để tăng hấp thu, nên kết hợp thực phẩm giàu sắt với thực phẩm chứa vitamin C như cam, quýt, cà chua.

2. Hạn chế sữa quá mức

Trẻ 1–3 tuổi chỉ nên uống khoảng 400–500 ml sữa mỗi ngày (trừ khi có chỉ định khác của bác sĩ). Uống quá nhiều sữa có thể làm giảm cảm giác đói và cản trở hấp thu sắt.

3. Bổ sung sắt theo chỉ định bác sĩ

Không nên tự ý cho trẻ uống viên sắt nếu chưa có chỉ định y tế. Việc bổ sung quá liều có thể gây táo bón, buồn nôn, thậm chí ngộ độc.

Nếu trẻ thuộc nhóm nguy cơ cao (sinh non, nhẹ cân, biếng ăn kéo dài), bác sĩ có thể khuyến nghị xét nghiệm và bổ sung dự phòng.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám?

Cha mẹ nên đưa trẻ đi kiểm tra nếu:

Bé chậm tăng cân rõ rệt

Da nhợt nhạt kéo dài

Trẻ mệt mỏi, ít vận động

Có tiền sử thiếu máu

Khám sức khỏe định kỳ và xét nghiệm máu theo khuyến cáo là cách hiệu quả nhất để phát hiện thiếu sắt sớm.

Đừng chủ quan với những dấu hiệu nhỏ

Parents Magazine nhấn mạnh rằng thiếu sắt ở trẻ nhỏ phổ biến hơn nhiều người nghĩ, nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu cha mẹ chú ý đến chế độ dinh dưỡng và các dấu hiệu cảnh báo sớm.

Những thay đổi nhỏ trong thực đơn hằng ngày có thể tạo nên khác biệt lớn cho sự phát triển thể chất và trí tuệ của trẻ. Chủ động theo dõi và tham khảo ý kiến chuyên gia sẽ giúp cha mẹ bảo vệ con khỏi những hệ lụy âm thầm nhưng lâu dài của thiếu sắt.

Nguồn: Parents Magazine -

“ Iron Deficiency in Toddlers Is More Common Than You Think”