Một thai phụ đến gặp bác sĩ Ngưu với kết quả kiểm tra cho thấy chu vi vòng đầu của thai nhi nhỏ hơn tuổi thai khoảng 2–3 tuần. Xét nghiệm nhiễm sắc thể không phát hiện bất thường, nhưng khi bác sĩ hỏi về thói quen sinh hoạt, người phụ nữ mới thừa nhận một điều đáng lo: cô vẫn uống rượu gần như mỗi ngày, thậm chí trong hai tháng đầu thai kỳ có lúc uống tới khoảng nửa cân.

Điều khiến bác sĩ trăn trở hơn cả là lý do phía sau thói quen này.

“Không uống thì tôi không ngủ được. Mọi áp lực trong gia đình đều dồn lên một mình tôi. Chồng hai, ba năm nay không đi làm, bố chồng sức khỏe không tốt. Tôi chỉ có thể dựa vào rượu để ngủ”, người phụ nữ chia sẻ.

Nghe xong, bác sĩ im lặng. Người mẹ có hoàn cảnh khiến người khác khó tránh khỏi xót xa, nhưng điều đáng lo hơn là thai nhi đang phải chịu hậu quả từ một thói quen mà người lớn tưởng rằng “chắc sẽ không sao”.

Những tổn thương do rượu không phải lúc nào cũng nhìn thấy khi khám thai

Việc chu vi đầu thai nhi nhỏ hơn bình thường có thể mới chỉ là một dấu hiệu có thể quan sát được. Điều khiến bác sĩ lo ngại là nhiều ảnh hưởng của rượu đối với não bộ và sự phát triển thần kinh của trẻ không thể được phát hiện đầy đủ qua siêu âm hay các lần khám thai thông thường.

Cồn có khả năng đi qua nhau thai. Trong khi cơ thể người trưởng thành có hệ thống chuyển hóa rượu tương đối hoàn chỉnh, gan của thai nhi vẫn đang trong quá trình phát triển nên khả năng xử lý cồn rất hạn chế. Vì vậy, các tổ chức y tế hiện nay đều khuyến cáo phụ nữ mang thai nên tránh rượu bia trong suốt thai kỳ.

Bác sĩ Ngưu nhắc đến rối loạn phổ rượu bào thai, trong đó dạng nặng được biết đến nhiều nhất là hội chứng rượu bào thai. Trẻ bị ảnh hưởng có thể gặp nhiều vấn đề khác nhau như chậm phát triển, khó khăn trong học tập, giảm khả năng tập trung, rối loạn hành vi hoặc những bất thường về nhận thức.

Điều đáng nói là không phải tất cả những vấn đề này đều biểu hiện rõ khi đứa trẻ còn nằm trong bụng mẹ. Có những em bé khi siêu âm thai không phát hiện bất thường đáng kể, nhưng đến tuổi đi học mới dần xuất hiện khó khăn về ngôn ngữ, khả năng ghi nhớ, học tập hoặc kiểm soát hành vi.

Một nghiên cứu tại Nhật Bản năm 2024 được dẫn lại trong nội dung gốc, thực hiện trên 1.727 cặp mẹ con, cho thấy trẻ có mẹ tiếp tục uống rượu trong thai kỳ có nguy cơ chậm phát triển ngôn ngữ ở tuổi lên 3 cao hơn nhóm trẻ có mẹ không uống rượu.

“MRI có thể nhìn thấy cấu trúc não, nhưng không thể nhìn thấy trí thông minh của đứa trẻ”

Dù được cảnh báo, người mẹ vẫn muốn tiếp tục thai kỳ. Cô hỏi bác sĩ liệu có thể chờ thêm một thời gian và làm xét nghiệm nào đó để biết chắc em bé có bị ảnh hưởng hay không.

Bác sĩ cho biết khoảng tuần thai thứ 28 có thể thực hiện chụp cộng hưởng từ để đánh giá cấu trúc não của thai nhi nếu có chỉ định. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh một thực tế khiến nhiều phụ huynh dễ hiểu nhầm: hình ảnh não bình thường không đồng nghĩa chắc chắn sự phát triển trí tuệ, khả năng học tập và hành vi sau này cũng hoàn toàn bình thường.

MRI có thể giúp phát hiện một số bất thường về cấu trúc, nhưng không thể dự đoán chính xác đứa trẻ sau này có gặp khó khăn trong học tập, ngôn ngữ, khả năng tập trung hay hành vi hay không.

Một vấn đề khác khiến bác sĩ lo lắng là người mẹ đã có dấu hiệu phụ thuộc vào rượu. Nếu không thể dừng uống ở thời điểm hiện tại, việc tiếp tục sử dụng rượu trong những tháng còn lại của thai kỳ sẽ khiến thai nhi tiếp tục phải tiếp xúc với cồn.

Trong trường hợp này, bác sĩ Ngưu đưa ra tư vấn rất thận trọng về việc tiếp tục thai kỳ và cho rằng người mẹ cần được đánh giá chuyên sâu trước khi quyết định. Đồng thời, ông khuyến nghị cô tìm đến chuyên khoa tâm lý hoặc tâm thần để được hỗ trợ điều trị tình trạng lệ thuộc rượu.

Bởi vấn đề lúc này không còn đơn thuần là “có uống hay không uống”, mà có thể đã trở thành sự phụ thuộc cả về thể chất lẫn tinh thần. Việc tự ý ngừng rượu đột ngột ở người đã lệ thuộc rượu cũng không phải lúc nào cũng an toàn, vì vậy cần có sự hướng dẫn của nhân viên y tế.

Chuẩn bị mang thai nên bắt đầu trước khi xuất hiện “hai vạch”

Từ trường hợp trên, bác sĩ đưa ra một số khuyến nghị dành cho các cặp vợ chồng đang có kế hoạch sinh con.

Trước hết là hạn chế và tiến tới từ bỏ thuốc lá, rượu bia. Không chỉ người mẹ, người cha cũng nên điều chỉnh lối sống từ trước khi có thai. Thai phụ cũng cần tránh khói thuốc thụ động trong gia đình và môi trường làm việc.

Bên cạnh đó, việc duy trì giờ giấc sinh hoạt ổn định, ngủ đủ, kiểm soát cân nặng và giảm tình trạng thức khuya kéo dài cũng rất quan trọng. Người đang chuẩn bị mang thai nên chủ động kiểm tra sức khỏe, đặc biệt nếu có bệnh nền hoặc phải sử dụng thuốc thường xuyên.

Môi trường sống và làm việc cũng là yếu tố không nên bỏ qua. Những người thường xuyên tiếp xúc với dung môi công nghiệp, chì, thủy ngân, benzen hoặc một số hóa chất độc hại cần trao đổi với bác sĩ và thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo hộ lao động.

Caffeine từ cà phê, trà đặc và nước tăng lực cũng nên được kiểm soát. Phụ nữ mang thai không nhất thiết phải tuyệt đối tránh caffeine, nhưng cần chú ý tổng lượng sử dụng trong ngày và không nên lạm dụng.

Đặc biệt, sức khỏe tinh thần cần được xem là một phần của quá trình chuẩn bị mang thai. Căng thẳng kéo dài, mất ngủ, áp lực gia đình hay công việc có thể khiến một số người tìm đến rượu, thuốc lá hoặc các cách giải tỏa không lành mạnh. Nếu cảm thấy mình không còn kiểm soát được những thói quen này, tìm kiếm hỗ trợ chuyên môn càng sớm càng tốt sẽ có lợi cho cả người mẹ và đứa trẻ sau này.

Chuẩn bị có con không nên chỉ bắt đầu từ ngày que thử thai xuất hiện hai vạch. Nó nên bắt đầu từ thời điểm một cặp vợ chồng quyết định sẽ chào đón một em bé. Những thay đổi nhỏ trong lối sống của cha mẹ hôm nay có thể trở thành nền tảng sức khỏe cho con trong nhiều năm về sau.

Nguồn: Sohu