Các bà mẹ cứ tụ họp với nhau là chỉ cần vài câu đã dễ dàng nói sang chuyện con cái. Và một trong những lời than phiền xuất hiện nhiều nhất chính là:

“Con nhà tôi đúng là bướng từ trong trứng!”

Ví dụ nhé: bạn bảo con mặc quần áo, con nhất quyết không mặc; bạn bảo làm bài tập trước, con lại cứ đòi chơi; bạn nghĩ là tốt cho con, nói đi nói lại cả trăm lần, con vẫn đáp lại bạn bằng cả trăm lẻ một chữ “không”! Chỉ cần vậy thôi cũng đủ khiến tim người lớn lạnh đi một nửa.

Bạn có thấy mệt mỏi, bất lực, trong lòng còn ấm ức: mình hết lòng hết dạ vì con, sao con cứ thích đối đầu với mình như thế?

Khoan đã! Bài viết này, chúng ta cùng bóc tách lớp vỏ mang tên “bướng bỉnh” ấy, để xem rốt cuộc bên trong là gì, vì sao lại như vậy.

Đọc xong, có thể bạn chưa nhẹ lòng ngay, nhưng ít nhất sẽ hiểu rằng: sự “bướng” của con, có thể không giống như bạn vẫn nghĩ.

1. Sự “bướng” của con, có thể là lời phản đối việc mẹ “quản quá nhiều”

“Bướng” không hẳn là một tính cách bẩm sinh, mà giống hơn với một phản ứng tâm lý khi trẻ đối diện với sự việc.

Bạn thử nhớ lại xem: con bạn bắt đầu trở nên đặc biệt bướng từ khi nào?

Nếu là khoảng mười mấy tuổi, giai đoạn dậy thì mới bỗng nhiên như vậy, thì vấn đề có thể không nằm ở con, mà nằm ở mối quan hệ giữa bạn và con.

Con không bướng chuyện, mà là đang giành lại một thứ: chính bản thân mình.

Từ nhỏ, ăn gì, mặc gì, học gì, chơi với ai… đều do bạn quyết định. Con ngoan ngoãn làm theo.

Nhưng khi lớn lên, cái “tôi” trong con thức tỉnh. Con nhận ra mình không muốn làm con rối bị giật dây nữa.

Vậy phải làm sao? Cách đơn giản nhất chính là làm ngược lại bạn.

Bạn nói Đông, con đi Tây. Bạn nghĩ con cố tình chọc tức, nhưng thật ra không phải vậy.

Ở khoảnh khắc đó, chỉ khi nói “không”, con mới cảm nhận được sự tồn tại của bản thân, mới chứng minh được rằng: “Con có thể tự quyết.”

Dù quyết định ấy có ngốc nghếch, dù có phải chịu thiệt, con vẫn chấp nhận.

Giống như khi bạn đi làm, bị sếp quản lý từng li từng tí, bạn cũng sẽ cố gắng giành lại chút quyền kiểm soát bằng những việc nhỏ nhặt, đúng không?

Trẻ con cũng vậy. Chỉ là ở nhà, con trút bỏ mọi lớp ngụy trang, phản ứng trực diện và quyết liệt hơn.

Vì thế, kiểu “bướng” này là một tín hiệu mà con đang dùng cách vụng về nhất để nói với bạn: con đã lớn rồi.

2. Sự “bướng” của con, có thể là học từ chính mẹ

Nhưng cũng có một kiểu bướng khác — đúng là xuất hiện từ rất sớm.

Gặp trường hợp này, đừng vội trách con. Bình tĩnh nhìn sâu hơn, bạn thường sẽ thấy một cái bóng quen thuộc: chính bạn (hoặc người chăm sóc con nhiều nhất).

Tôi kể bạn nghe một chuyện có thật xung quanh mình.

Có một đứa trẻ nhà người quen, từ mẫu giáo đã nổi tiếng là “bướng không ai bằng”. Mẹ bé từng than thở với tôi về một chuyện thế này:

Một năm nọ, vừa vào đông, trời lạnh đột ngột. Mẹ chuẩn bị áo bông cho con mặc đi học, nhưng con nhất quyết không chịu mặc.

Mùa đông miền Nam lạnh thế nào ai cũng biết, trẻ đi mẫu giáo lại càng dễ ốm. Mẹ không đồng ý, kiên quyết bắt con mặc áo.

Ban đầu mẹ còn nhẹ nhàng khuyên nhủ, nhưng gặp đứa trẻ quá bướng, mẹ cũng nổi nóng, không chịu nhường bước. Chỉ vì một chiếc áo bông, hai mẹ con giằng co từ sáng sớm suốt hơn một tiếng đồng hồ, kết quả là: con từ chối đi học, mẹ trễ giờ làm, cả hai cùng sụp đổ và khóc nức nở.

Đứng ở góc nhìn người ngoài, bạn thấy ai bướng hơn? Con hay mẹ?

Rất nhiều khi, phía sau một đứa trẻ cực kỳ bướng là một phụ huynh cũng không chịu lùi bước.

Trẻ còn nhỏ, nhưng không hề ngốc. Con học cách “sinh tồn” ngay trong những lần đối đầu với bạn.

Nếu con nhận ra rằng: nói nhẹ nhàng không có tác dụng, nghe lời đồng nghĩa với việc phải nghe theo bạn mọi thứ, thì cách duy nhất để “thắng” chính là… bướng hơn bạn, dai hơn bạn.

Bạn bắt mặc áo, con có thể khóc một tiếng đồng hồ không mặc. Bạn bắt làm bài, con có thể dây dưa đến nửa đêm. Con dùng cách này để nói: “Không cho con làm chủ, thì con cũng không để bạn yên.”

Và thế là giữa hai người nổ ra những “cuộc chiến quyền lực” không có người thắng.

Bạn trách con sinh ra đã phản nghịch, còn con thì nghĩ bạn chưa từng hiểu mình. Cuối cùng, cả hai đều kiệt sức, mối quan hệ cha mẹ – con cái đầy rẫy tổn thương.

3. Làm sao để chung sống với một đứa trẻ “bướng”?

Gặp con bướng thì phải làm sao? Chẳng lẽ mặc kệ con muốn làm gì thì làm? Dĩ nhiên là không.

Đạo lý rất đơn giản: nếu bạn chưa bao giờ chủ động trao quyền cho con, thì con chỉ có thể giành lấy bằng cách chống đối.

Vì vậy, bước đầu tiên không phải ép con nghe lời, mà là chủ động cho con quyền lựa chọn.

“Cho” ở đây không phải là buông thả, mà là phân định rõ ràng: việc nào con được quyết, việc nào bắt buộc phải theo bạn.

Quan trọng nhất là: trả lại cho con quyền lựa chọn, và cả quyền trải nghiệm.

Sau đó là nhẫn nhịn.

Vẫn ví dụ chuyện mặc quần áo. Một người bạn thân của tôi xử lý hoàn toàn khác.

Con trai chị ấy học cấp hai, vì muốn đẹp trai nên trời -3°C cũng không chịu mặc quần giữ nhiệt. Chị khuyên vài câu, con không nghe, chị chỉ đặt quần ở đầu giường: “Lúc nào thấy lạnh thì nhớ mặc.”

Kết quả là gì? Ngày thứ ba, con sốt, xin nghỉ học về nhà.

Sau khi khỏi bệnh, chị chỉ hỏi một câu: “Ngày mai con mặc quần giữ nhiệt không?”

Cậu bé trả lời ngay: “Mặc! Nhất định mặc!”

Thậm chí sau đó, tôi còn nghe cậu bé nói với con tôi: “Trời lạnh nhất định phải mặc quần giữ nhiệt, cảm lạnh khó chịu lắm.”

Bạn thấy không? Bài học con tự rút ra sau khi va vấp, hiệu quả hơn bạn càm ràm cả trăm lần.

Trong cuộc sống, nhiều phụ huynh quen “ứng trước lo lắng”: sợ con lạnh nên ép mặc khi con chưa thấy lạnh; sợ con sai nên ngăn lại khi con chưa thử.

Kết quả là: con không cảm nhận được cái lạnh, cũng chẳng hiểu thế nào là sai — chỉ thấy bạn phiền phức, độc đoán.

Và rồi, toàn bộ sự “bướng bỉnh” của con được dùng để chống lại bạn.

Vì thế, với những việc không mang tính nguyên tắc, không gây tổn hại không thể cứu vãn, hãy buông tay cho con thử. Ăn gì, mặc gì, chơi trước hay học trước… trong giới hạn an toàn, để con vấp, con tự điều chỉnh.

Bạn sẽ nhận ra: khi con có không gian làm chủ, sự oán giận cũng ít đi.

Còn với những giới hạn thật sự như an toàn, sức khỏe, đạo đức. Hãy nói “không” một cách dịu dàng nhưng kiên định.

Chính vì chữ “không” ấy được dùng ít, nên nó mới có sức nặng.

Lời kết

Thú thật, mỗi ngày đấu trí với một “nhóc bướng” cũng mệt lắm. Công việc đã đủ mệt, về nhà lại phải bước vào một cuộc chiến.

Nhưng thử đổi góc nhìn mà xem, sự “bướng” của con không hẳn là xấu. Trong đó ẩn chứa những phẩm chất tương lai: có chính kiến, biết kiên trì, không dễ thỏa hiệp — những điều xã hội sau này rất cần.

Chỉ là hiện tại, con đang dùng sự bướng bỉnh ấy để đối đầu với chúng ta.

Vì vậy, nếu nhà bạn cũng có một “nhóc bướng”, đừng đối đầu cứng đối cứng. Hãy thu ánh nhìn khỏi con, quay lại nhìn mình: có phải chúng ta quản quá kỹ? Có phải quá muốn thắng? Có phải đã đến lúc thay “kiểm soát” bằng “đồng hành”?

Hãy nhớ một câu:

Trên hành trình nuôi con, chẳng có đứa trẻ nào sinh ra đã phản nghịch, chỉ là một đứa trẻ muốn lớn lên, và một người lớn chưa kịp học cách buông tay.

Nguồn: Sohu