Bài tập đáng lẽ chỉ cần 20 phút nhưng con kéo dài suốt hai tiếng. Đang viết được vài dòng, con lại ngó nghiêng, nghịch bút, xin uống nước rồi đứng lên tìm đồ. Nhắc nhẹ không nghe, quát lớn vẫn chậm, nhiều cha mẹ tức giận đến mức chỉ muốn đánh cho con “nhớ đời”.

Nhưng một trận đòn có thể khiến trẻ ngồi im vì sợ, chứ không giúp con biết tập trung, sắp xếp công việc hay chủ động học tập. Thậm chí, nếu thường xuyên bị quát mắng khi làm bài, trẻ dễ gắn việc học với căng thẳng và càng tìm cách né tránh.

Vì sao trẻ thường xuyên trì hoãn việc học?

Không phải đứa trẻ nào làm bài chậm cũng lười hoặc cố tình chống đối. Đằng sau sự chậm chạp ấy có thể là nhiều nguyên nhân:

Bài tập quá khó, trẻ không hiểu nhưng ngại hỏi. Trẻ mệt, đói, thiếu ngủ hoặc vừa trải qua một ngày học căng thẳng. Góc học tập có quá nhiều tiếng ồn, đồ chơi và thiết bị điện tử. Trẻ chưa biết chia một nhiệm vụ lớn thành những phần nhỏ. Con sợ làm sai, sợ bị chê nên cứ chần chừ không dám bắt đầu. Trẻ gặp khó khăn trong việc duy trì sự chú ý hoặc kiểm soát hành vi.

Bởi vậy, trước khi trách phạt, cha mẹ nên quan sát xem con đang “không muốn làm” hay thực sự “chưa biết làm thế nào”.

Những dấu hiệu cha mẹ nên lưu ý

Trẻ có thể đang gặp khó khăn về khả năng tập trung nếu thường xuyên:

Bắt đầu một việc nhưng nhanh chóng chuyển sang việc khác. Không thể hoàn thành bài tập nếu thiếu người nhắc nhở. Dễ bị phân tâm bởi những tiếng động rất nhỏ. Hay quên yêu cầu vừa được giao. Thường xuyên làm mất sách vở, bút hoặc đồ dùng cá nhân. Nhanh chán với những hoạt động cần sự kiên trì. Bị giáo viên nhiều lần nhận xét là không chú ý trong lớp.

Tuy nhiên, chỉ một vài biểu hiện chưa đủ để kết luận trẻ có vấn đề. Cha mẹ cần xem những khó khăn ấy có xuất hiện thường xuyên, kéo dài và xảy ra ở cả nhà lẫn trường học hay không.

Sáu cách giúp con tập trung tốt hơn

1. Chuẩn bị trạng thái tốt trước khi học

Trước giờ làm bài, hãy cho con uống nước, đi vệ sinh và nghỉ ngơi hoặc vận động nhẹ vài phút. Một đứa trẻ đang đói, buồn ngủ hay bức bối vì phải ngồi quá lâu sẽ rất khó tập trung.

Góc học tập nên gọn gàng, đủ ánh sáng và chỉ để những vật dụng cần thiết. Tivi cần được tắt, điện thoại nên đặt ngoài tầm tay.

2. Chia bài tập thành từng phần nhỏ

Thay vì nói: “Con phải làm hết bài tối nay”, cha mẹ có thể hướng dẫn:

“Con làm ba bài toán trước, nghỉ năm phút rồi chuyển sang tập đọc.”

Mục tiêu càng rõ, trẻ càng dễ bắt đầu. Với trẻ nhỏ, mỗi chặng học có thể kéo dài khoảng 15–20 phút, tùy độ tuổi và khả năng của con. Sau đó, trẻ được nghỉ ngắn trước khi tiếp tục.

3. Thiết lập thời gian biểu ổn định

Khi có một nếp sinh hoạt quen thuộc, trẻ sẽ biết lúc nào được chơi, lúc nào cần học và lúc nào chuẩn bị đi ngủ. Điều này giúp giảm những cuộc mặc cả mỗi tối.

Cha mẹ có thể cùng con lập một bảng việc cần làm đơn giản: thay quần áo, ăn nhẹ, nghỉ ngơi, làm bài, chuẩn bị cặp sách rồi mới giải trí.

4. Bảo đảm giấc ngủ, dinh dưỡng và vận động

Ngủ đủ giúp trẻ tỉnh táo hơn khi học. Bữa ăn cân đối cũng góp phần duy trì sức khỏe và năng lượng. Cha mẹ nên hạn chế để con dùng quá nhiều bánh kẹo, nước ngọt hoặc thức ăn nhanh thay cho bữa chính.

Trẻ cũng cần được chạy nhảy, chơi ngoài trời và vận động hằng ngày. Đây là một phần quan trọng của lối sống lành mạnh ở trẻ em, theo hướng dẫn hoạt động thể chất của Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ.

5. Biến việc luyện tập thành trò chơi

Trẻ nhỏ thường tập trung tốt hơn khi hoạt động có mục tiêu rõ ràng và phản hồi ngay. Cha mẹ có thể thử các trò ghép hình, tìm điểm khác nhau, xếp khối, kể lại câu chuyện vừa đọc hoặc thi hoàn thành một nhiệm vụ trong thời gian phù hợp.

Mục đích không phải tạo thêm áp lực thành tích mà giúp trẻ tập quan sát, ghi nhớ và kiên trì.

6. Ghi nhận sự cố gắng thay vì chỉ nhìn kết quả

Thay vì nói: “Có mấy bài mà làm mãi không xong”, cha mẹ có thể nói:

“Con vừa tập trung làm xong ba bài mà không bỏ dở. Mẹ thấy hôm nay con đã cố gắng hơn.”

Lời nhận xét cụ thể giúp trẻ biết mình đã làm tốt điều gì. Khi cảm nhận được sự tiến bộ, con sẽ tự tin và sẵn sàng tiếp tục hơn.

Tập trung tốt mang lại điều gì?

Khả năng tập trung giúp trẻ theo kịp bài giảng, hiểu vấn đề sâu hơn và hoàn thành công việc hiệu quả hơn. Qua thời gian, con còn hình thành được thói quen tự học, khả năng suy nghĩ độc lập và sự kiên trì khi gặp bài khó.

Đó mới là “sức bền” cần thiết cho chặng đường học tập lâu dài. Trẻ không nhất thiết phải học nhiều hơn bạn bè, nhưng cần biết sử dụng thời gian học một cách hiệu quả.

Đánh mắng có thể khiến con ngồi vào bàn ngay lúc đó, nhưng không dạy con cách quản lý thời gian và kiểm soát sự chú ý. Điều cha mẹ cần hướng tới không phải là một đứa trẻ ngồi im vì sợ, mà là một đứa trẻ biết bắt đầu công việc, kiên trì hoàn thành và dần chịu trách nhiệm với việc học của mình.

Nếu tình trạng mất tập trung kéo dài, xuất hiện ở nhiều môi trường và ảnh hưởng rõ rệt đến học tập hoặc sinh hoạt, cha mẹ nên trao đổi với giáo viên và đưa con đến gặp bác sĩ hay chuyên gia tâm lý trẻ em để được đánh giá phù hợp.