Các bố mẹ đang trong hành trình “tu tiên nuôi con” thân mến, hôm nay chúng ta cùng nói về một giai đoạn khiến vô số phụ huynh sụp đổ tinh thần - “giai đoạn phản kháng giấc ngủ” của em bé. Nghe đến chữ “phản kháng” thì đau đầu thật, nhưng thực ra đây lại là tín hiệu cho thấy não bộ của con đang nâng cấp, kỹ năng đang phát triển. Hiểu rõ các biểu hiện cụ thể, bố mẹ mới có thể “ra chiêu đúng lúc”, đúng không nào?

1. Đi ngủ trở thành “cuộc chiến trường kỳ”, hội chứng trì hoãn nặng

Trước đây có thể vừa bú xong là con lim dim ngủ, hoặc chỉ cần nghe kể chuyện là thiếp đi. Nhưng bây giờ thì khác hẳn: đến giờ ngủ, bé không những không buồn ngủ mà còn tỉnh táo lạ thường, như thể có nguồn năng lượng vô tận. Bé có thể đòi đủ thứ:

“Mẹ kể thêm một câu nữa!”,

“Bố chơi với con thêm chút nữa!”

hoặc lăn qua lăn lại, rên rỉ mãi mà không chịu nhắm mắt.

Thực chất, đây là dấu hiệu ý thức cái tôi của bé đang thức tỉnh, con muốn giành quyền chủ động: “Con vẫn muốn chơi thêm một chút.”

2. Thức đêm liên tục, “kiểm tra quân số” khiến bố mẹ kiệt sức

Đây là biểu hiện thử thách sự kiên nhẫn nhất của phụ huynh. Một em bé vốn ngủ ngon bỗng nhiên thức dậy khóc thét giữa đêm, hoặc cứ một tiếng lại tỉnh một lần; tỉnh dậy là tìm mẹ, đòi bú, đòi bế. Thậm chí có bé còn “tỉnh ngược”, nửa đêm 2–3 giờ bật dậy, tinh thần phấn chấn đòi nói chuyện hay chơi đồ chơi.

Nguyên nhân thường liên quan đến lo âu chia tách, não bộ đang xử lý và sắp xếp thông tin, hoặc khó chịu do mọc răng.

3. Giấc ngủ ban ngày “đình công”, tính khí tăng vọt

Giấc ngủ ban ngày cũng bắt đầu trở nên thất thường. Hoặc bé nhất quyết không chịu ngủ trưa, miệng nói “con không buồn ngủ”; hoặc thời gian ngủ ngắn hẳn, chỉ 20–30 phút là tỉnh – thường gọi là “ngủ non giấc”.

Vì ngủ không đủ, buổi chiều bé rất dễ cáu gắt, khóc lóc, bùng nổ cảm xúc, hay còn gọi là “quấy do buồn ngủ”.

4. Từ chối được dỗ dành, chiêu cũ không còn hiệu quả

Những “bài ru thần thánh”, tiếng ồn trắng hay cách vỗ về từng rất hiệu nghiệm nay đồng loạt mất tác dụng. Bé có thể né tránh, đẩy tay bố mẹ, miệng nói “không, không”. Điều này cho thấy bé đã lớn hơn, có cảm xúc và suy nghĩ riêng, những cách dỗ mang tính máy móc không còn đáp ứng được nhu cầu cảm xúc ngày càng phức tạp của con.

5. Đủ kiểu “bày trò”, tất cả chỉ để… kéo dài thời gian

Trước giờ ngủ, bé có thể liên tục đòi uống nước, đi vệ sinh, thay quần áo, hoặc đột nhiên nói sợ bóng tối, sợ quái vật. Những hành vi tưởng như vô lý này thực chất là bé đang thử giới hạn của bố mẹ, hoặc do trí tưởng tượng phát triển mạnh, khiến con nảy sinh cảm giác sợ hãi.

Đừng quá lo lắng – đây là huân chương của sự trưởng thành

Đọc đến đây, có lẽ nhiều bố mẹ chỉ biết thở dài. Nhưng hãy tin rằng, những hành vi “quậy phá” này chính là biểu hiện của sự hưng phấn vỏ não và bước nhảy vọt về nhận thức. Đây thường chỉ là giai đoạn tạm thời (hay gặp vào mốc 4 tháng, 8–10 tháng, 18 tháng, khoảng 2 tuổi), kéo dài khoảng 2–6 tuần.

Bản dịch tiếng Việt nội dung trong hình ảnh:

Làm sao để phân biệt “giai đoạn đảo lộn giấc ngủ” hay là “vấn đề rối loạn giấc ngủ”?

Nếu trẻ chỉ rối loạn giấc ngủ trong thời gian ngắn, ban ngày vẫn vui chơi, ăn uống tương đối tốt thì nhiều khả năng là giai đoạn đảo lộn giấc ngủ sinh lý.

Ngược lại, nếu tình trạng kéo dài, kèm các dấu hiệu bất thường về sức khỏe, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để loại trừ các vấn đề bệnh lý.

Chiến lược dành cho bố mẹ:

Giữ kiên nhẫn: Hiểu rằng đây là “cơn đau tăng trưởng”, không phải bé cố tình chống đối. 

Duy trì nếp sinh hoạt: Cố gắng giữ giờ giấc đều đặn, đừng vì bé không ngủ mà tùy tiện đẩy lùi giờ đi ngủ. 

Tạo cảm giác an toàn: Với lo âu chia tách hay sợ hãi, hãy tăng ôm ấp và đồng hành; có thể dùng vật an ủi như khăn, thú bông. 

Nhẹ nhàng nhưng kiên định: Trước các chiêu trì hoãn, từ chối một cách dịu dàng nhưng rõ ràng, giúp con hiểu rằng đến giờ ngủ là phải ngủ.

Hãy cùng nhau đồng hành với con vượt qua giai đoạn “nâng cấp” này. Tin rằng không bao lâu nữa, bố mẹ sẽ lại được gặp em bé ngủ ngoan đáng yêu ngày nào.