Nhà có cả con trai lẫn con gái, tôi mới thấy chăm một cậu con trai đôi khi thật sự mệt hơn rất nhiều.

Các mẹ có cảm giác giống tôi không?

Con đầu của tôi là trai, con thứ hai là gái. Nhờ vậy, tôi được trải nghiệm hai hành trình nuôi con rất khác nhau.

Kể mọi người nghe một cảnh có thật ở nhà tôi nhé.

Bảy giờ rưỡi sáng, tôi vẫn đang lim dim trong chăn thì bất ngờ nghe ngoài phòng khách vang lên một tiếng “rầm”.

Tôi giật mình, vội vàng bật dậy chạy ra xem có chuyện gì.

Hóa ra con trai đã xếp chồng đống sách tranh thành một cây cầu, rồi ngồi trên chiếc ghế nhỏ, coi nó như “tên lửa” và lao từ đầu bàn trà sang bên kia.

Một chiếc dép bay mất, sữa đổ lênh láng nửa mặt bàn, sách nằm ngổn ngang dưới đất, còn cậu chàng thì ngồi cười khanh khách.

Tôi không nhịn được, quát:

“Con có thể ngồi yên đọc sách giống em gái được không?”

Con trai ngẩng đầu nhìn tôi, hai mắt sáng rực:

“Nhưng mẹ ơi, người trong quyển sách này cũng biết bay mà!”

Đấy, mọi người xem!

Huyết áp của bà mẹ già lập tức tăng vọt.

Sau này nghĩ kỹ, tôi mới hiểu một điều:

Nuôi con trai, đôi khi không phải vì đứa trẻ hư mà vì cha mẹ chưa hiểu cách con vận hành.

Tôi không phải chuyên gia. Tôi chỉ là một người mẹ bình thường, ngày nào cũng đi nhặt tất, đồ chơi và cục tẩy cho con.

Nhưng sau vài năm chăm hai đứa trẻ, cộng thêm việc đọc một số tài liệu về sự phát triển của trẻ nhỏ, tôi nhận ra rằng bé trai và bé gái có thể có nhịp phát triển, mức độ vận động và cách biểu đạt không hoàn toàn giống nhau.

Con gái tôi khi mới một, hai tuổi đã có thể ngồi trong lòng mẹ nghe kể chuyện, thỉnh thoảng còn ê a nói theo, mềm mại và ngoan ngoãn.

Còn con trai tôi ở cùng độ tuổi, mẹ đọc chưa hết ba trang thì con đã úp quyển sách lên đầu, sau đó quay sang khuân ghế để “xây lâu đài”.

Không hẳn con không thích đọc sách. Chỉ là cậu bé dường như không thể ngồi yên quá lâu.

Trẻ nhỏ vốn có mức độ hoạt động khác nhau. Trong thực tế, nhiều bé trai thể hiện nhu cầu vận động mạnh hơn, thích chạy nhảy, leo trèo và khám phá bằng hành động.

Vì thế, khi người lớn bắt con phải “ngồi ngay ngắn, không được cựa quậy”, có thể con không cố tình chống đối. Đơn giản là nguồn năng lượng trong người vẫn chưa được giải phóng.

Có lần tôi đến trường đón con nhưng chờ mãi vẫn không thấy lớp con đi ra.

Cô giáo cười bất lực:

“Hôm nay lúc xếp hàng, mấy bạn hiếu động nhất đều là các bạn nam. Cô giữ lại nói chuyện một lúc.”

Tôi chỉ biết cười trừ rồi liên tục nói:

“Cô vất vả quá!”

Vừa về đến nhà, con trai đã đẩy “rào” đống hoa nhựa mà em gái vừa ghép xong rồi tuyên bố:

“Con muốn xây cái to hơn!”

Em gái khóc, còn tôi thì nổi giận.

Tôi hỏi:

“Con có biết mình sai ở đâu không?”

Cậu bé im lặng một lúc lâu rồi bất ngờ nói:

“Con ghét cái nhà này!”

Nghe xong, tôi vừa tức vừa buồn cười.

Sau này bình tĩnh nghĩ lại, tôi mới nhận ra trẻ nhỏ, đặc biệt là những đứa chưa giỏi diễn đạt cảm xúc, có thể nói ra những câu rất nặng trong lúc tức giận.

Trong lòng con có khi chỉ đang nghĩ: “Con không thích cái nhỏ đó, con muốn làm một thứ lớn hơn và muốn mọi người nhìn thấy.”

Nhưng vốn từ và khả năng kiểm soát cảm xúc của con chưa đủ, cuối cùng câu nói thoát ra lại thành: “Con ghét cái nhà này.”

Điều đó không có nghĩa con lạnh lùng hay thật sự ghét gia đình. Có thể lúc ấy con chỉ chưa biết phải diễn tả sự khó chịu của mình như thế nào.

Một chuyện khác khiến rất nhiều bà mẹ phát cáu là gọi mãi mà con không trả lời.

“Đi rửa tay đi con!”

“Con có nghe mẹ nói không?”

“Tai con nhét bông rồi à?”

Trong khi đó, cậu bé vẫn ngồi dưới sàn, chăm chú nghiên cứu mô hình robot, gần như không nghe thấy gì.

Nhiều trẻ khi đã tập trung sâu vào một hoạt động sẽ rất khó chuyển sự chú ý ngay lập tức. Không phải lúc nào con cũng cố tình giả vờ không nghe.

Đứng phía sau gọi tám lần đôi khi không hiệu quả bằng việc bước đến gần, ngồi xuống ngang tầm mắt con rồi nói rõ:

“Bây giờ con đi rửa tay nhé.”

Chỉ một yêu cầu, ngắn gọn và cụ thể.

Trước đây không hiểu điều này, tôi cũng từng làm nhiều việc mà bây giờ nghĩ lại thấy rất hối hận.

Tôi sốt ruột rồi quát. Thấy con đứng ngẩn người, tôi càng tức và buông thêm một câu:

“Sao con nghịch thế không biết!”

Có lần con khóc nhưng không khóc thành tiếng. Cậu bé chỉ cắn môi, hai mắt đỏ hoe.

Đêm hôm đó nằm trên giường, tôi chợt nghĩ: “Không ổn rồi. Mình đang dạy con ngoan bằng cách khiến con sợ mình.”

Sau này tôi đọc được một câu khiến mình suy nghĩ rất lâu:

Càng quát, trẻ càng đóng tai; càng mắng, trẻ càng chống đối. Sự ngoan ngoãn có được vì sợ hãi không phải là sự hợp tác thật sự.

Các bé trai đôi khi cũng rất sĩ diện và nhạy cảm.

Khả năng kiểm soát hành vi và cảm xúc của trẻ vẫn đang phát triển. Bề ngoài, một cậu bé có thể tỏ ra bướng bỉnh, lì lợm, nhưng bên trong lại dễ tổn thương hơn cha mẹ tưởng.

Nếu trước mặt mọi người, mẹ trách:

“Sao con không biết nghe lời thế?”

Có thể con vẫn đứng im với vẻ bất cần, nhưng trong lòng đã lập tức khép lại. Lần sau con không muốn kể với mẹ nữa, chỉ còn biết đối đầu.

Sau khi hiểu thêm những đặc điểm này, tôi dần thay đổi cách nuôi dạy con trai và nhận thấy mọi chuyện dễ chịu hơn rất nhiều.

1. Cho con vận động để giải phóng năng lượng

Tôi không còn bắt con vừa tan học về đã phải ngồi hàng giờ làm bài hoặc luyện chữ.

Thay vào đó, con được xuống sân chạy nhảy và vận động trước.

Khi đã chơi đủ, toát mồ hôi rồi trở về uống nước, con dễ ngồi vào bàn và tập trung hơn.

Đây không phải là nuông chiều. Đôi khi cơ thể trẻ cần được vận động đủ thì khả năng tập trung mới có thể “bật lên”.

2. Đưa ra yêu cầu ngắn gọn, rõ ràng

Đừng nói:

“Con nhìn xem lại bày bừa như chuồng lợn rồi, đến bao giờ mới sửa được đây?”

Hãy nói thẳng:

“Con cất các khối xếp hình vào chiếc hộp màu xanh nhé.”

Câu nói ngắn, bình tĩnh và có mục tiêu cụ thể.

Trẻ nhỏ khó tìm được ý chính trong một tràng trách móc dài của người lớn. Khi yêu cầu được rút gọn thành một việc rõ ràng, con lại dễ thực hiện hơn.

3. Giúp con gọi tên và “dịch” cảm xúc

Nếu con đẩy bạn, đừng lập tức kết luận:

“Con đúng là bắt nạt người khác!”

Hãy ngồi xuống và hỏi:

“Có phải con muốn chơi cùng nhưng bạn không đồng ý nên con tức không?”

Nếu con gật đầu, mẹ có thể nói tiếp:

“Tức giận thì được, nhưng không được dùng tay đẩy bạn. Lần sau con hãy nói: ‘Cho mình chơi cùng với’.”

Cách này hiệu quả hơn nhiều so với việc quát con mười lần.

Con không chỉ thiếu một trận mắng. Điều con thiếu có thể là một mẫu câu để diễn đạt được những gì đang xảy ra trong lòng mình.

4. Khi con làm sai, đừng chỉ phạt mà hãy để con khắc phục hậu quả

Làm đổ gạo thì cùng nhau quét.

Xé rách sách thì lấy băng dính sửa lại.

Làm em buồn thì sáng hôm sau nói:

“Hôm qua anh nóng vội nên làm như vậy là không đúng.”

Không nhắc đi nhắc lại lỗi cũ, cũng không gọi con là “đồ nghịch ngợm” hay “đứa trẻ hư”.

Hành vi sai cần được sửa, nhưng không nên vì một việc con làm sai mà phủ nhận toàn bộ con người của trẻ.

Ngoài ra, đừng liên tục đem con trai ra so sánh với các bé gái.

“Con nhìn bạn kia xem, người ta vừa ngoan vừa ngồi yên.”

“Con nhìn em gái xem, em nói chuyện ngọt ngào biết bao.”

Trước đây tôi cũng từng vô thức nói như vậy.

Nhưng càng bị so sánh, con càng dễ khó chịu và chống đối.

Mỗi đứa trẻ có một nhịp trưởng thành riêng. Nếu cứ dùng cùng một chiếc thước để đo tất cả, trẻ sẽ luôn cảm thấy mình là người kém cỏi.

Cuối cùng, tôi chỉ muốn nói với những bà mẹ đang nuôi con trai rằng: Hãy chờ con thêm một chút và kiên nhẫn dạy con từng bước, giống như ngày trước chúng ta từng cầm tay con tập đi.

Sự hiểu chuyện của một đứa trẻ không xuất hiện chỉ sau một đêm mà lớn dần lên qua từng ngày.

Hôm nay cha mẹ dành cho con thêm một phần thấu hiểu, ngày mai giữa cha mẹ và con sẽ bớt đi một phần đối đầu.

Nguồn: Sohu