Nhiều cha mẹ cho rằng yêu con là cố gắng đáp ứng mọi mong muốn của con. Tuy nhiên, sự yêu thương thiếu giới hạn đôi khi lại cản trở quá trình trưởng thành của trẻ.

Nếu con có bốn biểu hiện dưới đây, cha mẹ nên nhìn lại cách nuôi dạy và sớm điều chỉnh trước khi những thói quen ấy trở nên khó thay đổi.

1. Chỉ nghĩ đến bản thân, không biết trân trọng

Một đứa trẻ được nuông chiều quá mức thường coi sự chăm sóc của cha mẹ là điều hiển nhiên. Con quen với việc cả nhà phải xoay quanh mình, món ngon phải dành phần nhiều nhất, mong muốn phải được đáp ứng ngay. Chỉ cần có chuyện không vừa ý, con có thể tức giận hoặc trách móc mọi người.

Trong khi đó, con lại ít quan tâm đến sự vất vả của cha mẹ và gần như không nghĩ đến việc chia sẻ hay đền đáp.

Nếu tình trạng này kéo dài, trẻ sẽ quen nhận mà không biết cho đi. Con có thể nghĩ rằng người khác giúp đỡ mình là trách nhiệm của họ. Khi bước ra ngoài xã hội, cách suy nghĩ ấy sẽ khiến trẻ khó xây dựng những mối quan hệ tốt đẹp.

Biết ơn không tự nhiên mà có. Trẻ cần được dạy cách nói lời cảm ơn, biết chia sẻ với người thân và hiểu rằng những gì mình nhận được đều đến từ thời gian, công sức của người khác.

2. Dễ nổi nóng và không chấp nhận bị nhắc nhở

Có những đứa trẻ chỉ cần gặp chuyện không như ý là lập tức ăn vạ, gào khóc, ném đồ, thậm chí đánh cha mẹ. Đằng sau phản ứng ấy thường là những lần người lớn liên tục nhượng bộ.

Khi nhận ra chỉ cần khóc lớn hoặc nổi giận là sẽ có được thứ mình muốn, trẻ sẽ dần sử dụng cảm xúc như một công cụ để gây áp lực. Mỗi lần cha mẹ mềm lòng, hành vi ấy lại càng được củng cố.

Trong trường hợp này, người lớn cần giữ thái độ bình tĩnh nhưng kiên quyết. Cha mẹ có thể công nhận cảm xúc của con:

“Bố mẹ biết con đang tức giận vì không được mua món đồ đó.”

Tuy nhiên, nguyên tắc đã đặt ra thì không nên thay đổi chỉ vì trẻ khóc hay ăn vạ. Con cần hiểu rằng mình được phép buồn, thất vọng hoặc tức giận nhưng không được dùng những cảm xúc ấy để ép buộc người khác, càng không được la hét, ném đồ hoặc đánh người.

3. Thiếu kỹ năng tự lập

Đã đi học nhưng con vẫn không biết tự mặc quần áo, soạn sách vở hay chuẩn bị đồ dùng cá nhân. Đến bữa phải có người nhắc mới chịu ăn. Dây giày bị tuột, con chỉ đứng chờ người lớn cúi xuống buộc giúp.

Cha mẹ làm thay vì sợ con chậm, vụng về hoặc vất vả. Nhưng khi mọi việc đều được người lớn xử lý, trẻ sẽ không có cơ hội học cách tự chăm sóc bản thân.

Khả năng tự lập phải được rèn luyện từng chút một. Khi còn nhỏ, con có thể tự xúc ăn và cất đồ chơi. Lớn hơn một chút, con có thể tự mặc quần áo, chuẩn bị cặp sách, dọn phòng và làm những việc nhà phù hợp với độ tuổi.

Trẻ mới bắt đầu chắc chắn sẽ làm chậm, làm chưa đẹp hoặc mắc lỗi. Cha mẹ cần kiên nhẫn hướng dẫn thay vì sốt ruột rồi giành làm hết.

Người lớn lùi lại một bước, trẻ mới có cơ hội tiến lên một bước. Những việc con tự làm hôm nay sẽ dần trở thành sự chủ động và khả năng giải quyết vấn đề trong tương lai.

4. Đòi hỏi vật chất không có điểm dừng

Nhìn thấy món gì trẻ cũng muốn mua. Hôm nay con đòi đồ chơi, ngày mai muốn đôi giày mới, vài hôm sau lại muốn đổi điện thoại. Nếu không được đáp ứng, con khóc lóc, giận dỗi hoặc cho rằng cha mẹ không yêu mình.

Khi mọi yêu cầu đều được thỏa mãn ngay lập tức, trẻ rất khó phân biệt đâu là thứ mình thực sự cần và đâu chỉ là mong muốn nhất thời. Con cũng không học được cách chờ đợi, tiết kiệm và trân trọng những gì đang có.

Điều đáng nói là càng được đáp ứng, trẻ có thể càng đòi hỏi nhiều hơn. Niềm vui khi nhận món đồ mới chỉ kéo dài trong thời gian ngắn, sau đó con lại tiếp tục chạy theo một thứ khác.

Vì vậy, cha mẹ cần học cách nói “không” với những yêu cầu không hợp lý. Khi đã từ chối, hãy giữ thái độ ổn định, không vì con khóc lóc mà lập tức thay đổi quyết định. Nếu người lớn cứ mềm lòng mỗi khi trẻ ăn vạ, con sẽ hiểu rằng chỉ cần làm ầm ĩ là có được thứ mình muốn.

Gia đình cũng có thể cùng con xây dựng một nguyên tắc đơn giản. Chẳng hạn, trẻ sẽ tiết kiệm tiền mừng tuổi, hoàn thành việc cá nhân hoặc tham gia những việc nhà phù hợp để từng bước đạt được món đồ mong muốn. Mục đích không phải biến mọi việc tốt thành cuộc trao đổi, mà giúp con hiểu rằng những thứ mình muốn không phải lúc nào cũng có sẵn và cần biết chờ đợi, cố gắng.

Kết

Nuông chiều không giới hạn không phải là yêu thương. Khi làm thay mọi việc, đáp ứng mọi đòi hỏi và không bao giờ để con đối diện với sự thất vọng, cha mẹ vô tình tước đi cơ hội trưởng thành của trẻ.

Tình yêu đúng cách cần có cả sự dịu dàng lẫn nguyên tắc. Cha mẹ vẫn yêu thương, lắng nghe con nhưng đồng thời phải đặt ra giới hạn, giao cho con trách nhiệm phù hợp và cho phép con trải qua những lần thất bại nhỏ.

Được rèn tính tự lập, biết tôn trọng giới hạn và chịu trách nhiệm về hành vi của mình mới là hành trang vững chắc nhất để trẻ bước vào cuộc sống.