Một đứa trẻ đêm nào cũng rúc vào lòng mẹ, nắm tay mẹ hoặc chỉ chịu nhắm mắt khi biết mẹ đang nằm bên cạnh thường khiến nhiều người lo rằng con sẽ trở nên phụ thuộc. Nhưng điều trẻ tìm kiếm trong những khoảnh khắc ấy không đơn thuần là một chỗ ngủ. Đó còn là cảm giác: “Mẹ vẫn ở đây và mình đang an toàn”.

Tuy nhiên, ngủ cùng mẹ có thực sự giúp trẻ hình thành cảm giác an toàn hay không còn phụ thuộc vào độ tuổi, cách người mẹ phản hồi nhu cầu của con và môi trường ngủ. Đặc biệt, “ngủ cùng phòng” và “ngủ cùng giường” là hai khái niệm cần được phân biệt rõ.

Vì sao nằm cạnh mẹ khiến trẻ dễ chịu hơn?

Trong những năm đầu đời, trẻ chưa thể tự điều chỉnh cảm xúc tốt như người lớn. Khi giật mình, gặp ác mộng, nghe tiếng động lạ hoặc thức giấc giữa đêm, con thường tìm đến người chăm sóc quen thuộc.

Mùi cơ thể, giọng nói, hơi ấm và cái chạm nhẹ của mẹ là những tín hiệu quen thuộc giúp trẻ nhận biết mình đang ở trong môi trường an toàn. Chỉ cần mẹ đặt tay lên lưng, ôm con hoặc nói “mẹ ở đây”, nhiều trẻ có thể bình tĩnh và ngủ trở lại.

Nếu nhu cầu của con thường xuyên được đáp lại một cách ổn định, trẻ sẽ dần hình thành niềm tin rằng khi mình sợ hãi hoặc khó chịu, người chăm sóc sẽ xuất hiện. Đây là nền tảng quan trọng của cảm giác an toàn.

Nhưng cảm giác ấy không chỉ được xây dựng trong lúc ngủ. Nó còn đến từ cách mẹ phản hồi khi con khóc, cách cha mẹ lắng nghe, giữ lời hứa và đồng hành với trẻ vào ban ngày.

Nói cách khác, ngủ cùng mẹ có thể tạo thêm những khoảnh khắc gần gũi nhưng không phải điều kiện bắt buộc để trẻ có sự gắn bó an toàn.

Trẻ nhận được gì từ những giờ phút trước khi ngủ?

Buổi tối thường là lúc trẻ giảm bớt sự phòng bị. Sau một ngày đi học, vui chơi và trải qua nhiều cảm xúc, con có xu hướng muốn gần gũi với cha mẹ hơn.

Một cái ôm, câu chuyện ngắn hay vài phút trò chuyện trước giờ ngủ có thể giúp trẻ giải tỏa những điều chưa biết cách diễn đạt. Nhiều trẻ chỉ chịu kể chuyện bị bạn trêu, bị cô nhắc hoặc cảm thấy nhớ mẹ khi đã nằm trong chăn.

Nếu mẹ kiên nhẫn lắng nghe, không chế giễu và không vội phán xét, con sẽ hiểu rằng cảm xúc của mình được đón nhận. Cảm giác an toàn lúc này không chỉ là “mẹ đang nằm bên cạnh” mà còn là “mình có thể nói thật với mẹ”.

Một nếp ngủ ổn định cũng giúp trẻ dự đoán được điều gì sẽ xảy ra tiếp theo: tắm, thay quần áo, đọc truyện, ôm mẹ rồi đi ngủ. Sự lặp lại đều đặn làm thế giới của trẻ trở nên dễ hiểu và ít bất an hơn.

Ngủ với mẹ không đồng nghĩa trẻ chắc chắn sẽ phụ thuộc

Không thể chỉ nhìn vào việc trẻ ngủ cùng mẹ để kết luận con thiếu tự lập.

Một đứa trẻ có thể ngủ cạnh mẹ nhưng ban ngày vẫn tự ăn, tự mặc quần áo, vui vẻ đi học và mạnh dạn khám phá. Ngược lại, có trẻ ngủ riêng rất sớm nhưng vẫn thường xuyên lo lắng nếu cha mẹ ít quan tâm hoặc phản hồi cảm xúc thiếu nhất quán.

Tính tự lập không được đo bằng khoảng cách giữa hai chiếc giường. Điều quan trọng hơn là cha mẹ có tạo cơ hội để con tự làm những việc phù hợp với độ tuổi hay không.

Khi trẻ muốn tự xúc ăn, tự chọn quần áo hoặc tự giải quyết một khó khăn nhỏ, cha mẹ nên khuyến khích thay vì làm thay. Nhờ đó, trẻ vừa có một nơi an toàn để quay về, vừa có không gian để bước ra khám phá.

Cảm giác an toàn thực sự không khiến trẻ bám mẹ mãi. Ngược lại, khi tin rằng mẹ vẫn luôn ở đó, con thường tự tin rời vòng tay mẹ hơn.

Khi nào việc ngủ cùng mẹ trở thành sự lệ thuộc?

Cha mẹ nên xem lại thói quen ngủ nếu trẻ đã lớn nhưng không thể ngủ khi thiếu mẹ, hoảng loạn mỗi khi mẹ rời khỏi phòng hoặc liên tục thức giấc để kiểm tra mẹ còn ở đó hay không.

Tình trạng này có thể xuất hiện sau một thay đổi lớn như trẻ bắt đầu đi học, gia đình chuyển nhà, mẹ sinh thêm em bé, cha mẹ thường xuyên tranh cãi hoặc con từng trải qua một sự kiện khiến mình sợ hãi.

Khi ấy, việc nằm bên con chỉ giúp xoa dịu tạm thời. Cha mẹ cần tìm hiểu nguyên nhân khiến trẻ bất an thay vì vội trách con nhõng nhẽo.

Nếu muốn tập cho trẻ ngủ riêng, không nên đột ngột đóng cửa và bắt con phải tự đối mặt với nỗi sợ. Gia đình có thể thực hiện từng bước:

Xây dựng giờ ngủ cố định; Duy trì những hoạt động quen thuộc như đọc truyện hoặc ôm con; Cho trẻ chọn gấu bông, chăn hoặc đèn ngủ yêu thích; Ban đầu ngồi cạnh giường, sau đó dần tăng khoảng cách; Nói rõ cha mẹ ở đâu và sẽ quay lại kiểm tra con; Khen ngợi những tiến bộ nhỏ thay vì so sánh với trẻ khác.

Mục tiêu không phải là ép trẻ rời mẹ càng sớm càng tốt, mà giúp con hiểu rằng dù không nằm cạnh nhau, sự hiện diện và tình yêu của cha mẹ vẫn không biến mất (Theo HealthyChildren – American Academy of Pediatrics).

Với trẻ dưới 1 tuổi, an toàn phải được đặt lên trước

Đối với trẻ sơ sinh, ngủ gần mẹ có thể giúp người chăm sóc thuận tiện quan sát và đáp ứng nhu cầu của bé. Tuy nhiên, ngủ gần không nhất thiết có nghĩa là ngủ chung trên một chiếc giường.

Các khuyến cáo an toàn nhấn mạnh rằng trẻ dưới 1 tuổi nên nằm ngửa trên bề mặt phẳng, chắc chắn, trong nôi hoặc cũi riêng và không có gối, chăn lỏng, thú bông hay vật mềm xung quanh. Nôi có thể được đặt trong phòng ngủ của cha mẹ để vừa thuận tiện chăm sóc, vừa hạn chế nguy cơ ngạt thở (Theo HealthyChildren – American Academy of Pediatrics).

Cha mẹ không nên ngủ cùng trẻ sơ sinh trên sofa hoặc ghế bành. Nguy cơ càng tăng nếu người lớn hút thuốc, uống rượu, sử dụng thuốc gây buồn ngủ, quá mệt hoặc bề mặt ngủ mềm, có nhiều chăn gối.

Vì vậy, với trẻ nhỏ, phương án phù hợp là gần gũi về khoảng cách nhưng vẫn có không gian ngủ riêng an toàn.

Điều trẻ cần không chỉ là ngủ bên cạnh mẹ

Một đứa trẻ không hình thành cảm giác an toàn chỉ vì đêm nào cũng nằm trong lòng mẹ. Điều tạo nên sự an toàn là trải nghiệm lặp đi lặp lại rằng con được nhìn thấy, được lắng nghe và được giúp đỡ khi thật sự cần.

Mẹ có thể nằm bên con nhưng vẫn cáu gắt, dọa nạt hoặc mải nhìn điện thoại. Khi đó, khoảng cách cơ thể rất gần nhưng kết nối cảm xúc lại xa.

Ngược lại, một đứa trẻ ngủ riêng vẫn có thể cảm thấy vững vàng nếu trước giờ ngủ được cha mẹ ôm, trò chuyện, chúc ngủ ngon và biết chắc rằng khi mình cần, cha mẹ sẽ xuất hiện.

Vì thế, câu hỏi quan trọng không chỉ là “Con ngủ với ai?” mà còn là: Trước khi ngủ, con có được yêu thương và trấn an không? Khi con sợ hãi, cha mẹ có bình tĩnh đáp lại không?

Ngủ cùng mẹ có thể là một phần ấm áp trong tuổi thơ của trẻ. Nhưng thứ ở lại lâu dài trong con không phải là chiếc giường đã từng nằm, mà là ký ức rằng mỗi khi bất an, con luôn có một vòng tay sẵn sàng đón lấy mình.

Nguồn: Tổng hợp