Bệnh nhi M.H.T. (14 tuổi, sống ở Điện Biên) khởi phát bệnh với triệu chứng sốt và đau họng và được gia đình đưa đến cơ sở y tế gần nhà. Sau đó, tình trạng không cải thiện mà nhanh chóng nặng lên. Trẻ được chuyển đến bệnh viện tuyến tỉnh trong tình trạng nhiễm trùng huyết , viêm phổi, suy thận cấp , tổn thương gan và sốc.

Các chỉ số viêm tiếp tục tăng, bệnh nhi tiểu ít, chức năng thận phục hồi chậm, tổn thương phổi tiến triển. Cháu được chuyển đến Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.

Khi tiếp nhận, trẻ vẫn sốt liên tục, phải thở máy với nồng độ oxy hỗ trợ cao, dùng thuốc vận mạch và lọc máu. Các bác sĩ ghi nhận trẻ tụt huyết áp, sốc nhiễm khuẩn kèm tổn thương nhiều cơ quan, trong đó có phổi, gan và thận.

Trong quá trình thăm khám, bác sĩ phát hiện một tổn thương da ở vùng dưới ngực, nghi do mò đốt (con mò là ấu trùng của loài ve mò, loại côn trùng nhỏ ký sinh trên động vật gặm nhấm). Chi tiết tưởng như rất nhỏ này trở thành dữ kiện quan trọng để tìm căn nguyên khiến bệnh diễn biến nặng.

Xét nghiệm chuyên sâu sau đó xác định trẻ nhiễm Rickettsia, phù hợp với chẩn đoán sốt mò. Bệnh nhi được tiếp tục hồi sức tích cực, thở máy, lọc máu và sử dụng kháng sinh phù hợp.

Sau những giờ đầu điều trị, nhu cầu oxy và liều thuốc vận mạch của trẻ giảm dần. Tuy nhiên, bệnh nhi vẫn còn sốt, chức năng các cơ quan hồi phục chậm, tiên lượng vẫn nặng và cần tiếp tục theo dõi sát.

Bác sĩ Nguyễn Hồng Kỳ, Trung tâm Hồi sức tích cực, cho biết sốt mò do vi khuẩn Orientia tsutsugamushi gây ra, lây sang người qua vết đốt của ấu trùng mò mang mầm bệnh.

Bệnh thường bắt đầu bằng triệu chứng sốt cao, đau đầu, mệt mỏi, đau nhức cơ thể, đôi khi có phát ban. Một dấu hiệu có giá trị gợi ý là vết loét tại vị trí mò đốt, còn gọi là eschar.

Điều đáng lưu ý là vết loét này thường không đau và có thể nằm ở những vị trí khó quan sát như nách, bẹn, dưới ngực, quanh thắt lưng hoặc các vùng được quần áo che kín. Người bệnh vì thế có thể không biết mình từng bị mò đốt.

Với bệnh nhi 14 tuổi, tổn thương dưới ngực chỉ được phát hiện khi các bác sĩ thăm khám kỹ. Dữ kiện này giúp hướng đến sốt mò trong bối cảnh trẻ đang có biểu hiện nhiễm trùng nặng.

Theo bác sĩ Kỳ, sốt mò ở giai đoạn đầu thường không có triệu chứng đặc hiệu ngoài sốt nên dễ bị nhầm với các bệnh nhiễm trùng khác. Nếu không khai thác kỹ yếu tố dịch tễ hoặc không kiểm tra toàn thân để tìm vết loét, bệnh có thể bị bỏ sót.

Khi không được phát hiện và điều trị kịp thời, vi khuẩn có thể gây tổn thương nhiều cơ quan. Người bệnh có thể viêm phổi, suy hô hấp, tổn thương gan, suy thận, rối loạn đông máu, giảm tiểu cầu, tổn thương thần kinh trung ương, viêm cơ tim hoặc sốc. Trường hợp nặng có thể suy đa tạng, đe dọa tính mạng.

Từ những triệu chứng ban đầu khá giống một đợt nhiễm trùng thông thường, tình trạng của bệnh nhi 14 tuổi kể trên diễn biến nặng đến mức phải đồng thời thở máy, lọc máu và dùng thuốc vận mạch.

Bác sĩ Kỳ cho biết sốt mò có thuốc điều trị đặc hiệu bằng kháng sinh. Người bệnh thường đáp ứng tốt nếu được nhận diện sớm và điều trị đúng. Ngược lại, việc chậm chẩn đoán có thể khiến bệnh tiến triển nhanh, làm tăng nguy cơ biến chứng.

Bác sĩ khuyến cáo người sốt cao kéo dài chưa rõ nguyên nhân cần đi khám, nhất là khi từng đi rừng, làm nương rẫy, làm vườn hoặc ngồi, nằm trên bãi cỏ, bụi cây, những nơi có nguy cơ tiếp xúc với mò.

Khi thăm khám, người bệnh nên cung cấp cho bác sĩ thông tin về môi trường sinh hoạt và hoạt động gần đây. Không nên chỉ kiểm tra những vùng da dễ nhìn thấy bởi vết mò đốt có thể nằm ở nơi kín đáo, không đau và nhanh chóng bị bỏ qua.

Nếu sốt kéo dài kèm mệt nhiều, phát ban, khó thở, đau đầu dữ dội, rối loạn ý thức, tiểu ít, chảy máu hoặc tình trạng toàn thân xấu đi, người bệnh cần đến cơ sở y tế sớm thay vì tiếp tục tự điều trị tại nhà.

“ Ở giai đoạn đầu, sốt mò có thể không có biểu hiện đặc hiệu ngoài sốt nên rất dễ bị bỏ sót. Việc nghĩ đến bệnh dựa trên yếu tố dịch tễ, tìm kỹ vết đốt hoặc vết loét đặc trưng và điều trị sớm có ý nghĩa quan trọng đối với tiên lượng ”, bác sĩ Kỳ nói.